تاریخ فلسفه راتلج جلد 2 - از ارسطو تا آگوستین

کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2 اثر گروهي از نويسندگان با ويراستاري ديويد فورلي، ترجمه علي معظمي، نشر چشمه
از معتبرترين کتاب‌هاي مربوط به تاريخ فلسفه از آغازگاه‌هاي آن تا دوره معاصر. «تاريخ فلسفه راتلج» مجموعه‌اي ده جلدي است که به تاريخ فلسفه از پيشاسقراطيان تا سده بيستم مربوط است. اين مجموعه دو سرويراستار دارد و به جز اين، هر جلد هم ويراستاري جداگانه دارد که متخصص دوره تاريخي مورد نظر در آن جلد است. در هر جلد سرفصل‌ها برحسب فيلسوفان تاثيرگذار يا جريان‌هاي غالب تقسيم شده‌اند. «تاريخ فلسفه راتلج» اثري است با چندين نويسنده و ويراستار.
کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2، از مرگ افلاطون تا آغاز فلسفه مسيحي را دربرگفته و يک بررسي کامل از آثار فيلسوفاني است که از ميانه قرن چهارم پيش از ميلاد تا قرن پنجم ميلادي آثارشان را به يوناني و لاتين نوشته‌اند.
جلد دوم کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» به جز فصل‌هاي اصلي‌ کتاب متمم‌هايي چون گاه‌شمار و واژه‌نامه اصطلاحات فني و کتاب‌شناسي مفصلي دارد و در مجموع بررسي جامعي در اختيار خواننده قرار مي‌دهد و تحليلي از روش‌ها و دستاوردهاي فلسفه کلاسيک پس از افلاطون به دست مي‌دهد.
هر جلد از «تاريخ فلسفه راتلج» از جمله جلد دوم اين اثر توسط نويسندگاني نوشته شده که تخصص بيشتري در آن زمينه داشته‌اند و از اين نظر شايد بتوان گفت «تاريخ فلسفه راتلج» به صورت تخصصي‌تري تاريخ فلسفه را دنبال کرده است.
مثل ديگر مجلدهاي اين مجموعه، کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2 صرفا براي دانشجويان و مخاطبان حرفه‌اي فلسفه نوشته نشده و طيف گسترده‌تري از خوانندگان مي‌توانند مخاطب اين کتاب باشند.

مروري بر کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2
هدف کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2 بررسي مهم‌ترين آثار فلسفه باستان است که در فاصله زماني نيمه قرن چهارم پيش از ميلاد تا اوايل قرن پنجم ميلادي نوشته شده‌اند.
جلد دوم کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» با ارسطو، شاگرد افلاطون، آغاز مي‌کند؛ يعني با فيلسوفي که قدرت و نفود فکر‌ي‌اش نه تنها بر دوره مورد بحث اين مجلد از کتاب بلکه به نوعي بر دوره‌هاي بعدي هم گسترده است. او در سال 383 پيش از ميلاد مسيح در استاگيرا در خالکيديکي متولد شده بود و اين ناحيه‌اي بود که از سوي يونانيان جنوبي‌تر استعمار شده بود اما در طول تاريخ خود بيشتر از تماس‌هاي نزديک با همسايه شمال شرقي‌اش، مقدونيه، تماس‌هايي که برخي اوقات دوستانه و برخي اوقات دشمنانه بودند، متاثر شده بود. ارسطو نخستين کسي در جهان غرب بود که موسسه‌اي را براي آموزش و تحقيق بنا کرد که در آن موضوعات به شکلي قانون‌مند در شاخه‌هاي تخصصي تقسيم شده بودند. برخلاف محاورات استادش افلاطون، هرکدام از آثار به جامانده از ارسطو به يک موضوع واحد اختصاص يافته‌اند.
ويراستار جلد دوم کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» نوشته‌هاي ارسطو را به سه گونه تقسيم کرده است: نخست آثار عامه‌پسند که اغلب محاوراتي هستند که تا حد نامعلومي از محاورات افلاطون الگو گرفته‌اند. دوم، مجموعه‌هايي از مواد تحقيقاتي، که به وسيله خود ارسطو و ديگران گرد آمده بودند و «قانون اساسي آتن» تنها نمونه به جامانده است؛ و در نهايت آثار گروه سوم که تقريبا تمامي آثار به جامانده از ارسطو در اين گروه هستند و امروز اغلب چنين نوشته‌هايي را جزوه دانشگاهي مي‌نامند.
کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2، با آگوستين پايان مي‌گيرد که در اواخر دوره يوناني‌گري يا هلنيسم، و آغاز دوره‌‌اي قرار داشت که مسيحيت در آن به شيوه غالب فکري در غرب تبديل شد. در ميان ارسطو و آگوستين، دوران يوناني‌گري قرار دارد که فتوحات اسکندر فرهنگ يوناني را در بيشتر سرزمين‌هاي خاورميانه پراکند که پس از قرن‌ها آشفتگي سياسي در امپراتوري روم يک‌پارچه شدند.
ديويد فورلي، ويراستار کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2، در مقدمه اثر به اين نکته اشاره کرده که مفهوم فلسفه در اين دوره مرزهاي متغيري داشت. در آن زمان مدارسي براي آموزش فلسفه وجود داشت که در زمان استقرارشان به همين کار اختصاص يافته بودند و عجيب اينکه بيشتر آنچه که در آنها تدريس مي‌شد به شکل ملموسي با آنچه در دانشکده‌هاي فلسفه در دوران معاصر تدريس مي‌شود شبيه بود. علاوه بر اين، در آن دوران فلسفه شامل الاهيات، ستاره‌شناسي، فيزيک، فيزيولوژي، جانورشناسي، نقد ادبي و مواردي ديگر هم مي‌شد.
بر اين اساس ويراستار جلد دوم کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» در مقدمه‌اش نوشته که «اگر اين کتاب چيزي را جز آن‌چه که امروزه فلسفه خوانده مي‌شود دربرنگيرد، دستاوردهاي انديشمندان آن دوره را جدا تحريف کرده است. در اين دوره پيشرفت‌هاي بسيار بزرگي در رياضيات، ستاره‌شناسي، زيست‌شناسي و ساير علوم خاص به دست آمد، و بايد چيزي درباره اين پيشرفت‌ها در اين‌جا گفته شود، هرچند اين کتاب مجال تلاش براي به دست آوردن خلاصه کاملي از اين علوم نيست.»
به اين ترتيب پنج فصل از کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2، به ارسطو و مکتب مشائي مربوط است؛ سه فصل کتاب به عمده‌ترين مکاتب دوران هلني يعني اپيکوري‌ها و رواقيون و شکاکان اختصاص دارد؛ در دو فصل به استدلال‌هاي رياضي‌دانان و زيست‌شناسان پرداخته شده و فلسفه نوافلاطوني و آگوستين نيز هر کدام يک فصل را به خود اختصاص داده‌اند.
در فصل‌هاي نهم و دهم کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2، نمونه‌هايي از دستاورهاي دوره يوناني‌گري را در رياضيات و زيست‌شناسي خواهيم خواند. ديويد فورلي مي‌گويد گاهي دوره يوناني‌گري را به اين دليل که فيلسوفانش با خلاقيت نبوغ‌آميز افلاطون و ارسطو در متافيزيک و فلسفه اخلاق قابل مقايسه نيستند، دست‌کم مي‌گيرند اما واقعيت اين است که اين دوره به هيچ‌وجه دوره انحطاط و رکود نبوده است.
اغلب فلسفه و علمي که در کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2 درباره‌اش بحث شده به يوناني نوشته شده است. نوشته‌هاي لاتين در قرن اول پيش از ميلاد با لوکرتيوس و سيسرون آغاز شد.

درباره ديويد فورلي، نويسنده کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2
ويراستار جلد دوم کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2، ديويد فورلي، استاد بازنشسته مطالعات باستاني و کلاسيک در دانشگاه پرينستون و عضو افتخاري کالج مسيح در دانشگاه کمبريج است. فورلي در ميان سال‌هاي 1968 تا 1972 سردبير «فرونزيس» بود و در سال 1970 و نيز 1975 به همراه آر. اي. آلن سردبير «مطالعات فلسفه پيشاسقراطي» بود. او در سال 1990 نيز به عنوان عضو پيوسته آکادمي بريتانيا انتخاب شد. از فورلي آثاري در زمينه مطالعات کلاسيک منتشر شده است.

درباره ترجمه فارسي کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2
کتاب «تاريخ فلسفه راتلج» جلد 2 با ترجمه علي معظمي در نشر چشمه منتشر شده است.
علي معظمي، متولد 1353، نويسنده، مدرس و مترجم آثار فلسفي است. او همچنين به روزنامه‌نگاري هم مشغول بوده است. «بحران‌هاي جمهوري»، «بدهي: پنج هزار سال نخست»، «قواعد واگيري» و «فاشيسم» از جمله آثاري است که با ترجمه علي معظمي به فارسي منتشر شده‌اند.