بر لبه تنهایی- روایت کلان راهبرد امنیت ملی ایران

معرفی کتاب بر لبه تنهایی اثر ولی نصر

کتاب بر لبه تنهایی، روایت کلان راهبرد امنیت ملی ایران: هر بحران و جنگی فقط یک تاریخ شروع ندارد، بلکه از زمانی طولانی در گذشته شکل گرفته است و طی زمان ادامه داشته تا به نقطۀ انفجار رسیده است. رویدادهای امروزۀ ایران نیز تاریخی مفصل و طولانی دارند. کتاب بر لبه تنهایی در واقع یک جست‌و‌جو و کنکاش در تاریخ معاصر است. این کتاب تاروپود تاریخ را از ماجرای نفت و کودتای مرداد سال 1328 باز می‌کند و به جنگ دوازده روزۀ ایران و اسرائیل و بحران‌های سال 1401 نیز می‌رسد. این اثر یک تاریخ مفصل نیست، بلکه نقاط عطفی را نام می‌برد که به بحران‌های بزرگ‌تری مانند جنگ معاصر ایران ختم می‌شود. انقلاب سال 1357، جنگ ایران و عراق، شروع تغییر سیاست‌ها و هدایت جدید کشور ایران، مسائل و اتفاقات دهۀ 1370، ظهور و جنگ داعش و دیپلماسی‌های هسته‌ای از این جمله‌اند. کتاب بر لبه تنهایی با ترجمۀ وحید عابدینی و فاطمه سادات موسوی کریمی از نشر روزنه به چاپ رسیده است.

دربارۀ کتاب بر لبه تنهایی و نقاط عطف تاریخ معاصر

مطالعات، پژوهش‌ها و تفسیرهای بسیار زیادی تا امروز پیرامون شکل‌گیری و ادامه‌ یافتن جمهوری اسلامی در ایران انجام شده است - چه به لحاظ سیاسی و حکومتی و چه در بخش مردم و ملت - تا بتوانند وضیت امروز کشور را تشریح کنند. تمامی پژوهش‌ها عوامل تاریخی و اتفاقات بیرونی و درونی کشور را تحت نظر داشتند و نقاط مهم تاریخ را بررسی کردند. چیزی که شاید کتاب بر لبه تنهایی را کمی متمایز می‌کند این است که مسائل مربوط به امنیت ملی  و تاریخ مربوط به آن را نیز در خود جای داده است. این اثر پژوهشی، با اعتقاد بر اینکه ایران کشوری است که سال‌های بسیاری در وضعیت جنگی زیسته است، چه در نبردهای تمام‌عیار و چه در جنگ‌های سرد، مجبور بوده هدایت کشور را به شیوه‌ای پیش ببرد که امنیت ملی را عضو اصلی خود بداند. درست است که امنیت ملی در تمامی کشورهای جهان مسئله‌ای جدی و جزو جدانشدنی حکومت است، اما می‌گوید کشوری مانند ایران که سال‌های متمادی با تهدیدهای بسیاری مواجه شده این مسئله را شاید جدی‌تر در نظر داشته باشد، جوری که بدون آن تحولات اجتماعی معاصر غیرممکن خواهد بود.

پس راهبرد کلان خود را بر این اساس چیده است. از طرف دیگر این کتاب به این نکته می‌پردازد که اسلام زبان سیاست در ایران است و روایتگر تحولاتی خواهد بود که انقلاب اسلامی را شکل داد و رهبری بعد از آن را به وجود آورد. همچنین، کتاب بر لبه تنهایی با تأکید بر سخنرانی‌ها یا اعتقادات رهبران جمهوری اسلامی و شخصیت‌هایی که ریاست جمهوری کشور را در دوره‌های مختلف بر عهده داشته‌اند نیز سیر تحولات داخلی را بررسی می‌کند. این کتاب اعتقادات اسلامی و صحبت‌های رهبر ایران، سید علی خامنه‌ای، را نیز مرور می‌کند و بنای خود را بر رویکردهای مدیریتی کشور در این سال‌ها نیز گذاشته است. ادعای اصلی کتاب راهبردهای کلان ایران به عنوان یکی از عوامل مهم تشکیل جمهوری اسلامی از دهه‌های گذشته تا وضعیت امروز است. در این کتاب آمده رهبری یک کشور است که  تعیین می‌کند امنیت ملی چگونه و از کجا آغاز می‌شود و چه چیزهایی را در بر می‌گیرد و الگوهای رفتاری را توضیح می‌دهد. کتاب همچون یک پژوهش است و زبان پژوهشی دارد. در مقدمۀ مترجم آمده که برای فراهم آوردن متنی روان و دقیق تلاش فراوانی شده تا مخاطب فارسی‌زبان را به انتظارات خود از چنین کتابی نزدیک کند و در این مسیر با نویسندۀ کتاب نیز برای این ترجمه همکاری‌های بسیاری صورت گرفته است.

خلاصۀ کتاب بر لبه تنهایی

راهبرد کلان بقا چیست و در عصر امپریالیسم چگونه اتفاق افتاد، اشغال متفقین و تأثیراتش و شبح تجزیۀ کشور، ملی گرایی و کودتای 28 مرداد... . کتاب بر لبه تنهایی با این موضوعات شروع می‌شود و با بررسی کوران انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق موضوع راهبرد امنیت ملی را پیگیری می‌کند و به چهار دهۀ بعد می‌رسد. با بررسی توسعۀ کشور و ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و هم‌زمانی مشکلات با ایالات متحدۀ آمریکا به چالش‌های داخلی می‌رسد و بعد دوران اصلاحات را واکاوی می‌کند. سپس مسیرش را به ریاست جمهوری احمدی‌نژاد و جنبش سبز می‌برد. در این کتاب مسائل مربوط به سوریه و مقابله با داعش و اتفاقات مربوط به غزه و کشورهای عربی نیز بررسی می‌شوند. ورود روحانی به ریاست جمهوری و برجام نیز یکی دیگر از مواردی است که این کتاب مطرح می‌کند تا دوباره اهمیت و راهبردهای امنیت ملی را که موضوع اصلی آن است کنکاش کند. در انتها نیز به اعتراضات سال 1401 نیز می‌پردازد و رابطۀ مردم با سیاست را نیز پی می‌گیرد. کتاب بر لبه تنهایی توضیح می‌دهد که امنیت ملی چگونه حتی می‌تواند اتفاقات روزمرۀ یک اجتماع را هدایت کند و الگوهای رفتاری را توضیح دهد. این کتاب تحولات برداشت از موضوع امنیت ملی را هم در توضیحات خود جای می‌دهد. امنیت ملی چیزی است که همیشه مورد مناقشه است و حتی در مواضع سیاسی رقابت‌های جناحی نیز مؤثر بوده. از این رو بررسی این مسئله به عنوان یکی از ویژگی‌های محوری تاریخ معاصر ایران اهمیت دارد که این کتاب آن را خواهد گشود.

درباره ولی نصر، نویسنده کتاب بر لبه تنهایی

ولی نصر، پژوهشگر معاصر ایرانی – آمریکایی، متولد 1339 در ایران است که در نوجوانی برای تحصیل به انگلستان رفت و سپس به آمریکا مهاجرت کرد و اکنون استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تافتس و عضو شورای روابط خارجی آمریکاست. او، به دلیل اینکه تحصیلاتش را در رشتۀ اقتصاد بین‌الملل و مطالعات خاورمیان ادامه داد، شناخت بسیاری از کشورهای خاورمیانه دارد و به دلیل اینکه در ایران متولد شد پژوهش‌های بسیاری دربارۀ تاریخ ایران کرده است. ولی نصر توسط مجلۀ اکونومیست به عنوان یکی از مراجع پیشرو جهانی در زمینۀ اسلام شیعه معرفی شد. او دوره‌ای نیز مشاور نمایندۀ آمریکا در امور افغانستان بود. نصر آثار پژوهشی بسیاری در مورد ایران و خاورمیانه دارد که کتاب بر لبه تنهایی یکی از این پژوهش‌هاست. احیای شیعه، استراتژی کلان ایران، دموکراسی در ایران: تاریخ و جست‌ و‌ جوی آزادی از دیگر کتاب‌های اوست. او مطالعات بسیاری نیز در مورد کشورهای عربی و کشورهای افغانستان و پاکستان کرده است.

دربارۀ مترجمان کتاب بر لبه تنهایی، وحید عابدینی و فاطمه سادات موسوی کریمی

وحید عابدینی استاد مطالعات بین‌الملل دانشگاه اوکلاهماست که به دلیل آشنایی‌اش با شیوۀ تفکر ولی نصر در ترجمۀ کتاب همکاری داشته است و در مورد مسائل خاورمیانه شناخت دارد. فاطمه سادات موسوی نیز یکی از مترجمان معاصر فارسی است که انتخاب‌هایش برای ترجمه موضوعاتی را شامل می‌شودکه بیشتر در مورد مسائل اجتماعی و ایران و سیاست معاصر است. از ترجمه‌های او می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: تنها چیزی که می خواستیم، بازنده نهایی، داستان یک توافق.

کتاب بر لبه تنهایی برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب به علاقه‌مندان مباحث علوم انسانی، تاریخی، سیاسی و اجتماعی معاصر در ایران و همین‌طور پژوهشگران تاریخ معاصر از انقلاب تا بحران‌های سال‌های اخیر ایران پیشنهاد می‌شود.