هوای دوستی

دوستی؛ پیوندی بدیهی یا مسئله‌ای پیچیده؟

ما معمولاً از «دوست» چنان حرف می‌زنیم که گویی همیشه و بی‌قیدوشرط کنار ماست؛ کسی که حمایت‌مان می‌کند، هوایمان را دارد و در مسیر نامعلوم و پرمخاطرۀ زندگی پا‌به‌پایمان می‌آید. اغلب تصور می‌کنیم هیچ‌کس نیست که لحظه‌های بحرانی زندگی‌اش را بدون دوست گذرانده باشد یا کسی را نداشته باشد که پیش او همه‌چیز را اعتراف کند.

اما حقیقت این است که این سعادت نه تضمینی است و نه همیشگی. دوستی، برخلاف ظاهر ساده‌اش، امری مسلم و پیش‌پاافتاده نیست.

مارینا گارسِس در کتاب هوای دوستی نشان می‌دهد که دوستی در واقع عرصه‌ای برآشوبنده و گاه ترسناک است؛ رابطه‌ای که هم‌زمان با تمنا و ترس پیش می‌رود: تمنای دوست داشته شدن بی‌دلیل، و ترس از دوست داشته نشدن.

تنهاییِ بی‌نام؛ چرا از نداشتن دوست حرف نمی‌زنیم؟

ما برای بسیاری از موقعیت‌های زندگی واژه داریم؛ مثلاً کسی که شریک عاطفی ندارد «مجرد» نامیده می‌شود. اما برای کسی که هیچ دوستی ندارد چه کلمه‌ای داریم؟

تنهاییِ ناشی از بی‌دوستی نه حماسه دارد و نه حتی نامی مشخص. احساسی است معلق میان ترحم و بدگمانی.

کتاب هوای دوستی دقیقاً روی همین ابهام دست می‌گذارد و دوستی را نه یک امر بدیهی، بلکه یک مسئله مطرح می‌کند. به باور گارسس، وقتی دوستی مسئله می‌شود، خودِ ما نیز به مسئله بدل می‌شویم. چرا که دوستی پیوندی است که از خلال آن، چیزهایی را به پرسش می‌کشیم که انتخاب ما نبوده‌اند:

خویشاوندی نَسَبی، جایگاه اجتماعی، هویت جنسی و جنسیتی، موقعیت شغلی و حتی ایدئولوژی‌هایی که بستر فرهنگی ما را شکل داده‌اند. بی‌دلیل نیست که می‌گویند: «بگو با که می‌نشینی تا بگویم که هستی.»