چهل‏ نامه کوتاه به همسرم

کتاب «چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم»، نوشته نادر ابراهيمي
«چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم» مجموعه‌اي است از نامه‌هايي که نادر ابراهيمي در دهه 60 خورشيدي به همسرش، فرزانه منصوري، نوشته است. نامه‌ها هرچند عاشقانه‌اند، اما به حرفهاي صرفاً خصوصي عاشقي به معشوقه خويش محدود نمي‌مانند و از اين جهت تجسمي هستند از مفهوم عشق در معناي عام و گسترده آن. ابراهيمي در نامه‌هايش به معشوقه و همسر خويش از مسائلي سخن گفته است که چه بسا هرکس در زندگي مشترک با آنها مواجه شده باشد. او در «چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم»، ضمن سخنان عاشقانه، راه تداوم عشق را نشان مي‌دهد و نيز راه فائق آمدن بر مشکلاتي را که عشق و زندگي مشترک را تهديد مي‌کنند. اين نامه‌ها نه در اولِ عاشقي، که در زماني نوشته شده‌اند که نويسنده و زني که معشوقه و رفيق راه و شريک زندگي و همسر اوست، راه دشوار زندگي را، به اتفاق، طي کرده‌اند و با هم به حدود ميانسالي رسيده‌اند و توانسته‌اند عشق خود را از گزند حوادث برهانند. در اين نامه‌ها تصويري از فراز و فرودهاي يک زندگي عاشقانه مشترک را مي‌بينيم و تصويري از زوجي که مي‌کوشند بر اندوه و ديگر مسائل زندگي خويش غلبه کنند. از سوي ديگر خواندن نامه‌هاي نويسندگان و هنرمندان، خواننده را با ابعادي خصوصي‌تر و پنهان‌تر از شخصيت آنها آشنا مي‌کند و اين آشنايي مي‌تواند به درک بهتر آثار آنها کمک کند.

مروري بر کتاب «چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم»
«چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم» ماحصل سالهايي است در دهه 60 خورشيدي که نادر ابراهيمي تازه تمرين خطاطي را شروع کرده بوده و حين خطاطي اغلب به ياد همسرش مي‌افتاده و با دلي گرفته به دلگرفتگي همسر خود مي‌انديشيده و سرانجام بر آن شده که مشق خطاطي‌اش را با عشق درآميزد و نامه‌اي خطاب به همسرش بنويسد و اين آغاز نامه‌نگاري‌هايي است که ابراهيمي از آن پس آنها را به عنوان بخشي از مشق خطاطي‌اش ادامه مي‌دهد. در اين نامه‌ها، به نثري که به شعر پهلو مي‌زند، از مشکلات گوناگون و ضرورت غلبه بر اين مسائل و مشکلات سخن رفته و از عشق نويسنده به همسرش و از تأملات نويسنده در باب موضوعات مختلف و نيز از دغدغه‌ها و مشکلاتي در زندگي مشترک که چه بسا زوجهاي زيادي با آنها مواجه شده‌ باشند و از اين جهت بخشي از خود را در اين نامه‌ها بيابند. «چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم» هم شرح عشق است و هم شرح مسائل و دغدغه‌هاي زندگي روزانه و هم شرح عذاب وجدان نويسنده‌اي عاشق که احساس مي‌کند آنچنان سر به کار نوشتن داشته که نتوانسته براي شريک زندگي‌اش همسري شايسته باشد و از اين بابت عذرخواه همسر و معشوقه خويش است.
در يکي از اين نامه‌ها مي‌خوانيد:
«اي عزيز!
راست مي‌گويم.
من هرگز يک قدم جلوتر از آنجا که هستم را نديده‌ام.
قلمم را ديده‌ام چنان که گويي بخشي از دستِ راستِ من است؛ و کاغذ را.
من هرگز يک قدم جلوتر از آنجا که هستم را نديده‌ام.
من اينجا من را ديده‌ام – که اسير زندانِ بزرگِ نوشتن بوده است، هميشه‌ي خدا، که زندان را پذيرفته، باور کرده، اصلِ بودن پنداشته، به آن معتاد شده، و به تنها پنجره‌اش که بسيار بالاست دل خوش کرده...
و آن پنجره، تويي اي عزيز!
آن پنجره، آن دَر، آن ميله‌ها، و جميعِ صداهايي که از دوردستها مي‌آيند تا لحظه‌يي، پروانه‌وش، بر بوته‌ي ذهن من بنشينند، تويي...
اين، مي‌دانم که مدحِ مطلوبي نيست
امّا عين حقيقت است که تو مهربان‌ترين زندانبانِ تاريخي.
و آنقدر که تو گرفتار زندانيِ خويشتني
اين زنداني، اسيرِ تو نيست-
که اي کاش بود
در خدمتِ تو، مريدِ تو، بنده‌ي تو...
و اين همه در بند نوشتن نبود.
امّا چه مي‌توان کرد؟
تو تيماردارِ مردي هستي که هرگز نتوانست از خويشتن بيرون بيايد
و اين، براي خوبترين و صبورترين زنِ جهان نيز آسان نيست.
مي‌دانم.
اينک اين نامه‌ها
شايد باعث شود که در هواي تو قدمي بزنم
در حضور تو زانو بزنم
سر در برابرت فرودآورم
و بگويم: هر چه هستي هماني که مي‌بايست باشي، و بيش از آني، و بسيار بيش از آن. به لياقت تقسيم نکردند؛ والا سهم من، در اين ميان، با اين قلم، و محوِ نوشتن بودن، سهم بسيار ناچيزي بود: شايد بهترين قلمِ دنيا، امّا نه بهترين همسر...»
کتاب «چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم» در انتشارات روزبهان منتشر شده است.

درباره نادر ابراهيمي، نويسنده کتاب «چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم»
نادر ابراهيمي، متولد سال 1315 در تهران و درگذشته به سال 1387، داستان‌نويس، نويسنده و ناشر حوزه کودک و نوجوان، فيلمساز، ترانه‌سرا، مترجم، روزنامه‌نگار، طراح، نقاش، خطاط، فيلمنامه‌نويس، نمايشنامه‌نويس و شاعر ايراني است. ابراهيمي در نوجواني وارد فعاليت سياسي شد و بابت کار سياسي به زندان افتاد. بعد از گرفتن ديپلم ادبي از دبيرستان دارالفنون به تحصيل در رشته حقوق پرداخت، اما آن را نيمه‌کاره رها کرد و تحصيلات دانشگاهي خود را در رشته زبان و ادبيات انگليسي ادامه داد. در زندگي در مشاغل گوناگون و فراواني به کار پرداخت. او همچنين نخستين مؤسسه غيرانتفاعي – غيردولتي ايران‌شناسي را تأسيس کرد.
نادر ابراهيمي در زمينه ادبيات کودک و نوجوان نيز بسيار فعال بود. او و همسرش، فرزانه منصوري (ابراهيمي) «مؤسسه همگام با کودکان و نوجوانان» را، به منظور فعاليتهاي فرهنگي در اين زمينه، تأسيس کردند. بخش انتشارات اين مؤسسه در جشنواره‌هاي آسيايي و جهاني تصويرگري کتاب کودک به عنوان ناشر برگزيده آسيا و ناشر برگزيده نخست جهان انتخاب شده است.
جايزه نخست براتيسلاوا و جايزه نخست تعليم و تربيت يونسکو از جمله جوايزي است که نادر ابراهيمي در زمينه ادبيات کودکان دريافت کرده است. او همچنين به خاطر رمان بلند «آتش بدون دود» به عنوان نويسنده برگزيده ادبيات داستاني 20 سال بعد از انقلاب انتخاب شد.
از جمله کتابهاي او مي‌توان به «يک عاشقانه‌ي آرام»، «آرش در قلمرو ترديد»، «سفرهاي دور و درازِ هامي و کامي در وطن»، «بار ديگر شهري که دوست مي‌داشتم»، «ابن مشغله»، «ابوالمشاغل» و «انسان، جنايت و احتمال» اشاره کرد.
ابراهيمي همچنين مؤسس گروه کوهنوردي قديمي «اَبَرمرد» است.

رتبه کتاب «چهل نامه‌ي کوتاه به همسرم» در گودريدز: 3/37 از 5