کیمیا خاتون

کتاب «کيميا خاتون» نوشته «سعيده قدس»
کتاب «کيميا خاتون» نوشته «سعيده قدس» با روايتي از عشق شما را با خود همراه مي‌کند. بخشي از تاريخ گمشده زندگي شمس تبريزي و مولوي که براي خوانندگان جالب توجه است. چگونگي آشنايي شمس با کيميا و تأثير مولانا، بخش مبهمي است که علاقه‌مندان به اين عارف بزرگ را کنجکاو کرده است. اطلاعات زيادي از کيميا خاتون در دسترس نيست. اما خواندن رماني که از شنيده‌ها و گفته‌هاي کوتاه تاريخي برآمده براي دوستداران شعر و ادب فارسي جذاب است. رمان «کيميا خاتون» بازتعريف قدس از بخش ازدواج شمس تبريزي و دختر خوانده مولانا و نگاه به اصالت زن است. در واقع او با استفاده از شيوه‌هاي سنتي و مدرن رمان را از ديگر داستان‌هاي تاريخي متمايز کرده است. سعيده قدس در گفتگويي درباره نوشتن «کيميا خاتون» بيان کرده است: نوشتن رمان «کيميا خاتون» برايش يک حادثه بوده است. بر خلاف گفته «آنه ماري شيمل» محقق و مولوي شناس آلماني، قدس با محل دفن شمس تبريزي در مولتان پاکستان روبه‌رو مي‌شود. به گفته شيمل آلماني شمس تبريزي مزار ندارد و «مقام شادت» شمس را چاهي در ترکيه دانسته است. اين مساله سبب مي‌شود قدس به تحقيق در کتابخانه پاکستان بپردازد. سپس قسمت گمشده تاريخي، يعني زندگي کيميا خاتون را باز آفريني مي‌کند.
پس از انتشار داستان «کيميا خاتون» در ايران طي گذشت يکسال پرفروش‌ترين کتاب سال ايران شد. کتاب تاکنون 44 بار تجديد چاپ شده است. در سال 1384 کتاب «کيميا خاتون» جايزه ادبي پروين اعتصامي را دريافت کرد.

مروري بر کتاب «کيميا خاتون»
کيميا خاتون دختر محمد شاه ايراني و کراخاتون بود. کراخاتون پس از مرگ همسرش در قرن هفتم با مولانا ازدواج مي‌کند. مولانا هم از همسر فوت شده‌اش دو پسر داشت. علاءالين و بهاءالدين دو پسر مولانا که با او در قونيه يا ترکيه امروزي زندگي مي‌کردند. کراخاتون هم علاوه بر کيميا پسري به نام شمس‌الدين دارد. بنابر گفته تاريخي کراخاتون به همراه فرزندانش به خانه مولوي مي‌روند. پس از گذشت چند سال از اين ازدواج، شمس تبريز به زندگي مولانا قدم مي‌گذارد. مولانا مريد و مرادش را شمس مي‌بيند. شمس تبريزي که 60 ساله است، عاشق و دلبسته کيميا خاتون مي‌شود. شمس او را از مولانا خواستگاري مي‌کند. کيميا و علاءالدين هم گويا عاشق و دلباخته يکديگرند. علاءالدين و کيميا از اين خبر بسيار آشفته حال و پريشان مي‌شوند. اما مولانا که مريدش شمس تبريز است، موافق اين ازدواج است. گفته شده پس از اين خواستگاري مردم حرف هاي تند وتيزي مي‌زنند. حتي گفته‌اند، خيلي‌ها براي اين خواستگاري گريه و زاري کرده‌اند!
کيميا خاتون که 25 ساله و جوان است با شمس تبريزي 60 ساله ازدواج مي‌کند. او در خانه‌اي که مولانا برايشان تهيه کرده زندگي مشترک خود را آغاز مي‌کند. تاريخ نويسان درباره کيميا و چگونگي تأثير ازدواج او بر شمس سکوت کرده‌اند و اطلاعات زيادي در دست نيست. اما پس از يک اتفاق کيميا سه روز بيمار مي‌شود و سپس از دنيا مي‌رود. پس از هفت روز شمس تبريز هم ناپديد مي‌شود. او مخفيانه از قونيه مي‌رود تا اينکه خبر مرگ وي را براي مولانا مي‌آورند. خبر از شهرستان خوي يا همان ترکستان ايران به مولوي مي‌رسد. اين خبر تکان دهنده مولانا را بهم مي‌ريزد.

درباره نويسنده کتاب «کيميا خاتون»
سعيده قدس متولد 1330 در تهران و بنيان‌گذار موسسه خيريه محک است. علاقه او به ادبيات در اثر تربيت و فضاي خانواده‌اش شکل گرفته است. پدرش مدير مدرسه و مادرش زن خانه‌داري بوده که براي فرزندانش کتاب و شعر زياد مي‌خوانده است. تحصيلات دانشگاهي قدس در رشته جغرافيا با گرايش سياسي در دانشگاه تهران بود. او پس از فارغ التحصيل شدن در اداره دخانيت به عنوان کارشناس برنامه و بودجه شاغل مي‌شود. پس از اشتغال به کار او تحصيلات تکميلي‌اش را دررشته جامعه‌شناسي شهري در سازمان برنامه و بودجه به پايان مي‌رساند.
خانم قدس همچنين مدتي به عنوان کارشناس روابط بين‌الملل در وزارت صنايع و معادن کار مي‌کند. علاقه او به نويسندگي سببي بود که اوقات فراغت خود را به نوشتن اختصاص دهد.
او درباره اينکه چگونه خيريه محک را براي ياري کودکان را بينان نهاده مي‌گويد: از کودکي شاهد کمک خانواده به خيريه‌ها بوده و در ذهنش فکر مي‌کرده که روزي بتواند مشکلات کودکان را برطرف کند. اين رويا با بنيان خيريه محک به تحقق مي‌پيوندد.
اما شکل‌گيري رمان «کيميا خاتون» زماني آغاز مي‌شود که خانم قدس در کتابخانه‌هاي ترکيه و پاکستان درباره مولانا و مقبره شمس به تحقيق مي‌پردازد. او پس از جستجو در زندگي مولانا به نقش جلال الدين رومي در ازدواج کيميا و شمس تبريزي پي مي‌برد و رمان «کيميا خاتون» را براي مخاطب فارسي در 293 مي‌نويسد.

درباره ترجمه کتاب «کيميا خاتون»
کتاب «کيميا خاتون» در سال 2004 از فارسي به زبان ترکي برگردانده شده است. همچنين در سال 2011 رمان به انگليسي ترجمه شده است.