تاریخ ایران دوره پهلوی - از رضاشاه تا انقلاب اسلامی

معرفی کتاب تاریخ ایران دوره پهلوی اثر پیتر اوری

منبعی دانشگاهی برای شناخت وضعیت اجتماعی و تاریخی ایران در حکومت پهلوی. تاریخ ایران دوره پهلوی دفتر دوم از جلد هفتم از مجموعه تاریخ ایران کمبریج است که از رضاشاه تا انقلاب اسلامی را دربرگرفته است. کتاب تاریخ ایران دوره پهلوی در نسخه اصلی‌اش از افشاریه تا انقلاب اسلامی را دربرگرفته و یک مجلد بوده اما به دلیل حجم زیاد در انتشار ترجمه فارسی‌اش به دو جلد تبدیل شده است. این اثر نقطه‌نظر تاریخ‌نگاری دانشگاهی غربی را درباره ایران معاصر ارائه داده است.

تاریخ ایران کمبریج یکی از معتبرترین و جامع‌ترین آثار دانشگاهی درباره تاریخ و تمدن ایران به شمار می‌رود. برخلاف جلد‌های پیشین که به دوره‌های باستانی و قرون وسطی می‌پرداختند، جلد هفتم صرفا به تاریخ ایران در دوره مدرن اختصاص دارد و مهم‌ترین رویدادهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی سده‌های ۱۸ تا ۲۰ را پوشش می‌دهد. دفتر دوم جلد هفتم نیز به تاریخ ایران دوره پهلوی یعنی از رضاشاه تا انقلاب اسلامی مربوط است.

درباره رساله تاریخ ایران دوره پهلوی

رساله تاریخ ایران دوره پهلوی به گونه‌ای مفصل تحولات سیاسی ایران را در دوران پهلوی دنبال می‌کند. نکته قابل توجه، تقسیم تاریخ پهلوی به دو فصل جداگانه است: خودکامگی پهلوی در دوران رضاشاه و خودکامگی پهلوی در زمان محمدرضاشاه. این کتاب بخشی از مجموعه معتبر تاریخ کمبریج است که در سراسر جهان به عنوان یک مرجع استاندارد دانشگاهی شناخته می‌شود و مقالات آن توسط برجسته‌ترین ایران‌شناسان و مورخان بین‌المللی آن دوره نگاشته شده است.

مجموعه مقالات تاریخ ایران دوره پهلوی در چهار بخش و یازده فصل نوشته شده است. بخش نخست کتاب با قدرت گرفتن رضاشاه آغاز می‌شود و شامل دو فصل با این عناوین است: یکه‌سالاری پهلوی: رضاشاه 1300-1320، یکه‌سالاری محمدرضا شاه 1320-1357. این بخش توسط گاوین همبلی نوشته شده است. بخش دوم کتاب به سیاست خارجی ایران در سال‌های 1921 تا 1979 مربوط است و توسط امین سایکل، استاد علوم سیاسی در دانشگاه ملی استرالیا، نوشته شده است.

سومین بخش رساله تاریخ ایران دوره پهلوی به تحولات اقتصادی و اجتماعی ایران در آن دوره مربوط است. این بخش دارای دو فصل است که در فصل اول به توسعه اقتصادی در بازه زمانی 1921 تا 1979 پرداخته شده است. این فصل توسط ک. س. مک‌لاکلان، استاد جغرافیا در مدرسه مطالعات شرقی و آفریقا دانشگاه لندن، نوشته شده است. فصل بعدی به صنعت نفت ایران مربوط است و توسط رونالد پری‌یر تاریخ‌نگار شرکت نفت انگلیس نوشته شده است.

زندگی دینی و فرهنگی 1100 تا 1357 عنوان بخش چهارم مجموعه مقالات تاریخ ایران است. این بخش دارای شش فصل است. نخستین فصل این بخش به نیروهای مذهبی در سده‌های 18و 19 میلادی مربوط است و فصل بعدی به نیروهای مذهبی در ایران قرن بیستم پرداخته و هر دو فصل توسط حامد الگار، استاد مطالعات ایرانی-اسلامی در دانشگاه کالیفرنیا نوشته شده است.

فصل سوم بخش چهارم تاریخ ایران دوره پهلوی به تفریحات عمومی، رسانه‌ها و تغییر اجتماعی در ایران قرن بیستم مربوط است و توسط پتر چلکوفسکی، استاد زبان فارسی در دانشگاه نیویورک، نوشته شده است. چاپ، مطبوعات و ادبیات در ایران جدید عنوان فصل بعدی کتاب است که توسط پتر آوری نوشته شده است. عنوان فصل بعدی نقاشی ایران در دو سده اخیر است که توسط ب. و. رابینسون، مسئول ممتاز سابق موزه ویکتوریا و آلبرت نوشته شده است. سرانجام در فصل پایانی اثر به هنرهای سده‌های 18 و 19 پرداخته شده و جنیفر سکارس، موزه‌دار آداب و رسوم شرق در موزه ملی اسکاتلند نویسنده آن است.

همان‌طور که از فهرست عناوین برمی‌آید، رساله تاریخ ایران دوره پهلوی رویکردی چندرشته‌ای دارد و صرفا به سیر وقایع سیاسی بسنده نکرده است.

خلاصه کتاب تاریخ ایران دوره پهلوی

در 1357 مردم می‌خواستند به همان هنجارها و ارزش‌هایی بازگردند که می‌فهمیدند در حالی که ارزش‌ها و هنجارهای وارداتی جز آشفته کردن ارزش‌های پیشین ایشان برایشان سودی نداشت.

درباره پیتر اوری نویسنده کتاب تاریخ ایران دوره پهلوی

پیتر اوری ایران‌شناس برجسته بریتانیایی بود که تخصص اصلی‌اش در ادبیات فارسی و تاریخ مدرن ایران بود. او مدرس زبان فارسی در دانشگاه کمبریج و همکار کالج کینگ بود و بعدها به عنوان مدیر مرکز خاورمیانه در دانشکده شرق‌شناسی این دانشگاه منصوب شد. اوری در سال ۱۹۴۹ به عنوان مسئول آموزش زبان برای شرکت نفت ایران و انگلیس به ایران آمد و شاهد ملی‌شدن صنعت نفت و اخراج کارکنان بریتانیایی در سال ۱۹۵۱ بود. تاریخ ایران کمبریج 7 که مربوط به دوران قاجار است و تاریخ ایران کمبریج 5 که مربوط به مغولان است از دیگر آثار مجموعه کمبریج است.

کتاب تاریخ ایران دوره پهلوی برای چه کسانی مناسب است؟

اگر در پی درکی مستند و عمیق از ظهور رضاخان، سر کار آمدن محمدرضا شاه و سرانجام زمینه‌های انقلاب 1357 هستید کتاب تاریخ ایران دوره پهلوی یکی از منابع معتبر و قابل توجه است. این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان تاریخ و علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران پیشنهاد می‌شود.