بیگانه

کتاب «بيگانه» نوشته «آلبر کامو»
کافي است اولين جملات کتاب «بيگانه» نوشته «آلبر کامو» را بخوانيد. آنچنان مسحور مي‌شويد که تا داستان به پايان نرسد؛ آرام نخواهيد شد. رمان «بيگانه» رماني فلسفي است که نگاهي اگزيستانسياليسم و آبسورديسيم به زندگي دارد. اما آلبر کامو مورد اگزيستانسياليسم را رد مي‌کند و مي‌گويد: کتاب «بيگانه» آبسورد ((absurd است. فلسفه آبسورد تلاش و کوشش بشر در دنيا را براي پيدا کردن معنا کاري بي‌فايده و عبث مي‌داند. اگزيستانسياليسم هم فلسفه‌اي است که مي‌گويد، دنيا معناي والايي ندارد و داراي نظم و منطق مشخصي نيست.
اما نکته مهم در کتاب «بيگانه» طرح اين مسأله مهم و بر جسته کردن آن توسط نويسنده است. کامو به خوبي نشان مي‌دهد که چقدر «انتخاب» در زندگي بشر نقش مهمي دارد. همان چيزي که در نظر دو مکتب اگزيستانسياليسم و آبسورديسم هم مورد توجه قرار دارد.
ژان پل سارتر نويسنده بزرگ فرانسوي درباره کتاب «بيگانه» مقاله‌اي با نام «شرح بيگانه» نوشت. مقاله سارتر بيش از پيش بر شهرت کتاب افزود. او در مقاله‌اش بيان کرده:«بيگانه اثري کلاسيک است. بيگانه اثري است که در موضوع بيهودگي و پوچي و نيز بر ضد آن ساخته شده است.» ناگفته نماند: در سال 1967در ايتاليا، لوکينو ويسکنتي همراه سوزو چکي داميکو فيلمنامه‌ فيلم بيگانه را براساس کتاب نوشتند. فيلم بيگانه در کشورهاي ايتاليا، فرانسه و الجزاير فيلمبرداري شد که بسيار براي بيننده ملموس و جذاب است. بهتر است بدانيد: در سال 1957جايزه نوبل ادبي براي کتاب «بيگانه» به آلبر کامو تعلق گرفت.

مروري بر کتاب «بيگانه»
داستان «بيگانه» از زبان فردي به نام مورسو بيان مي‌شود. او خبر مرگ مادرش را دريافت مي‌کند و خواننده انتظار مي‌کشد تا رفتار او را ارزيابي کند. مورسو با بي اهميتي خواننده‌اش را شگفت‌زده مي‌کند.هيچ واکنشي در برابر خبر مرگ و مراسم از خود نشان نمي‌دهد. او با همه غريبه است و براي خواننده هم به طرز غريبي با بي‌تفاوتي‌هايش ناشناخته باقي مي‌ماند. در بخش بعدي جريان ديگري از او را مي‌خوانيم. اين بخش به ازدواج مورسو با مري و حکم اعدام مورسو در مقابل قتل مردي عرب اختصاص دارد. شخصيت در طول داستان مدام با وقايع زندگي روبه‌رو مي‌شود و به آنها ارزش و بهايي نمي‌دهد. بسياري او را بي‌تفاوت ناميده‌اند. اما در واقع او جريان زندگي و اتفاقاتش را همانگونه که هست پذيرفته است. مورسو در مسير داستان يکنواخت نيست، اگر چه از آغاز تا پايان بي‌تفاوتي‌اش ‌در نظر مي‌ماند. ولي او شخصي رانده شده از اجتماعش است که در ميانه داستان به ناگاه رفتارش تغيير مي‌کند. مورسو منطقي است و مي‌خواهد حقايق را همانگونه که هست قبول کند. مسأله‌اي که اغلب در زندگي واقعي ناديده گرفته مي‌شود.

درباره «آلبر کامو» نويسنده کتاب «بيگانه»
آلبر کامو در سال 1913 در الجزاير چشم به جهان گشود. او کودکي سخت و طاقت‌فرسايي داشت. پدرش در جنگ جهاني اول کشته شد. کامو در محلي فقيرانه کودکي‌اش را گذراند. اما شانس بزرگ کامو معلم دبستانش بود. او کسي بود که استعداد نويسندگي کامو را شناخت و حمايتش کرد. او با حمايت معلمش توانست بورسيه تحصيلي از دولت روسيه بگيرد و در دبيرستان دولتي تحصيل کند. کامو داوطلبانه در جنگ جهاني دوم به ميدان جنگ رفت اما تشخيص بيماري سل مانع از ادامه او در جنگ شد. پس از جنگ جهاني دوم، آلبر کامو به پاريس مهاجرت کرد. کامو در سال 1942 نخستين رمانش را که بيگانه نام گذاشت در پاريس منتشر کرد. اما کتاب «بيگانه» تنها اثر مشهور او نيست. کتاب «طاعون» هم يکي از پر طرفدارترين کتاب‌هاي کامو شناخته شده است. از ديگر آثار مورد توجه او مي‌توان «افسانه سيزيف» و نمايشنامه «سوءتفاهم» و «کاليگولا» را نام برد. ناگفته نماند: در زمان تولد آلبر کامو الجزاير مستعمره فرانسه بود. از اين جهت نام اين نويسنده در کنار نويسندگان مشهور فرانسوي مانند رولان بارت و ژان پل سارتر قرار دارد.

درباره ترجمه فارسي کتاب «بيگانه»
کتاب «بيگانه» در زبان فارسي داراي ترجمه‌هاي بسياري است. سال 1328 علي اصغر خبره‌زاده نخستين شخصي بود که کتاب را ترجمه کرد. سپس به دليل تسلط و دقت جلال آل احمد نسبت به تصحيح متون او ويراستاري کتاب را بر عهده گرفت. بعدها کتاب با نام جلال آل احمد شناخته شد. ليلي گلستان از ديگر مترجمان کتاب است که از زبان فرانسه کتاب «بيگانه» را به فارسي ترجمه کرد. در ترجمه گلستان پنجاه صفحه ابتدايي، نقد‌هاي گوناگوني از کتاب «بيگانه» گنجانده شده است. همين امر براي خواننده، خواندن داستان را دقيق‌تر و موشکافه‌تر مي‌کند.
اندکي بعد خشايار ديهيمي در سال 1388 از روي متن اصلي فرانسوي و همراهي دو ترجمه انگليسي و آمريکايي کتاب را به فارسي برگرداند. ويژگي اين ترجمه، نگرش فلسفي مترجم در ترجمه فارسي است که متني گيرا براي خواندن است. از ديگر مترجماني که کتاب مشهور «بيگانه» را ترجمه کرده‌اند؛ مي‌توان به «عنايت الله شکيباپور»،«شادي ابطحي»، «هدايت‌الله ميرزماني»، «پرويز شهدي»، «جلال الدين اعلم» و«محمدرضا پارسايار» اشاره کرد.
نسخه کنوني متعلق به «خشايار ديهيمي» است که توسط نشر ماهي منتشر شده است.

رتبه گودريدز کتاب «بيگانه»: 4 از 5