پروانه و آتش: از حلاج تا حافظ

پروانه و آتش: سير تحوّلات يک تمثيل عرفاني در ادبيات ايران از حلّاج تا حافظ
سوختن پروانه در آتش تمثيلي مشهور در شعر کلاسيک ايران است. تمثيلي که نمونه‌هاي به‌ياد‌ماندني‌اي از کاربرد آن را در اشعار حافظ و سعدي مي‌بينيم. اين تمثيل در شعر کلاسيک ايران معمولاً در معناي عشق بي حد و حصر و فنا شدن به پاي معشوق به کار مي‌رود و به همين معنا به شعر و ادبيات عرفاني راه يافته است. اما اين تمثيل چگونه پديد آمده و ريشه‌اش در کجاست و در آغاز چه معنايي داشته و معناي آن در طول تاريخ چه تغيير و تحولاتي را از سر گذرانده است؟ نصرالله پورجوادي در کتاب «پروانه و آتش: سير تحوّلات يک تمثيل عرفاني در ادبيات ايران از حلّاج تا حافظ» سير تاريخي اين تمثيل و تحول معنايي آن را بررسي کرده است. پورجوادي در اين کتاب بحث خود را، پس از مقدمه‌اي دربارة تمثيل پروانه و آتش، از توضيح معاني اخلاقي اين تمثيل در قرآن و حديث آغاز مي‌کند و آن‌گاه شرح مي‌دهد که تمثيل مورد نظر چگونه از حلّاج به بعد معاني عرفاني پيدا کرد. در بخش‌هاي مختلف اين کتاب رد تمثيل پروانه و آتش در متون مختلف عرفاني و اشعار شاعران کلاسيک ايران دنبال شده است و پورجوادي کاربرد اين تمثيل را در اشعار عطار، مولانا، سعدي، حافظ و ... شرح داده است.
کتاب «پروانه و آتش: سير تحوّلات يک تمثيل عرفاني در ادبيات ايران از حلّاج تا حافظ» در انتشارات فرهنگ معاصر منتشر شده است.
درباره نويسنده: نصرالله پورجوادي (- 1322)، محقق ادبي، عرفان‌پژوه، مصحح متون و فلسفه‌دان ايراني.
رتبه گودريدز: 5 از 5.