ثریا در اغما

کتاب «ثريا در اغما» اثر اسماعيل فصيح
گشت‌وگذارِ جلال آريان در دنياي مهاجران ايراني. اسماعيل فصيح در کتاب «ثريا در اغما» ما را همراه با جلال آريان، راوي و شخصيت اصلي اين رمان و پاي ثابت چندين اثر داستانيِ ديگرِ فصيح، در حال‌وهواي ده? 60 خورشيدي و نيز در دنياي مهاجراني مي‌گرداند که بعد از انقلاب از ايران رفته‌اند.
فصيح همچنين در کتاب «ثريا در اغما» تصويري از ايران دور? جنگ ارائه مي‌دهد.
کتاب «ثريا در اغما»، در کنار رمان «زمستان 62» اسماعيل فصيح، يکي از بهترين و مهم‌ترين آثار اوست.
کتاب «ثريا در اغما» اولين بار در سال 1363 در نشر نو منتشر شد و در عرض يک سال به چاپ چهارم رسيد. اين رمان تاکنون بارها تجديد چاپ شده و در شمار پرخواننده‌ترين آثار ايراني است.
چاپ فعلي کتاب «ثريا در اغما» در انتشارات ذهن‌آويز منتشر شده است.

مروري بر کتاب «ثريا در اغما»
راوي کتاب «ثريا در اغما» جلال آريان است که در دوران جنگ ايران و عراق، از آبادان به تهران مي‌آيد تا از آن‌جا به پاريس و نزد خواهرزاده‌اش، ثريا، که شوهرش در تظاهرات دور? انقلاب کشته شده و خودش در پاريس، بر اثر يک حادثه، آسيب ديده و در بيمارستان بستري شده و به اغما رفته است، برود. ثريا بعد از مرگ شوهرش به پاريس رفته که در آن‌جا ادام? تحصيل بدهد و اکنون در اغمايي فرو رفته که فرجام آن نامعلوم است.
فصيح در ابتداي کتاب «ثريا در اغما» تصويري از ايران سال‌هاي جنگ ارائه مي‌دهد و وضعيت ايران جنگ‌زده و احوال ايرانيان در روزگار جنگ و بمباران را ترسيم مي‌کند.
از جايي به بعد اما زمين? وقوع رويدادهاي کتاب «ثريا در اغما» از ايران به پاريس تغيير مي‌کند. جلال آريان وارد پاريس مي‌شود. او، ضمن پيگري وضعيت خواهرزاد? بيمار و بستري‌اش، سر از محافل روشنفکران ايراني مقيم پاريس درمي‌آورد و با نگاهي طنزآميز و نقادانه زندگي آن‌ها در غربت را به تصوير مي‌کشد و در کافه‌هاي پاتوق روشنفکران ايراني پرسه مي‌زند.
جلال آريان همچنين در پاريس با زني به نام ليلا، که زماني معشوق? او بوده است، تجديد ديدار مي‌کند. ليلا نويسنده‌اي است که ديگر چيزي براي نوشتن ندارد و اوقاتش را به پوچي و سرگرمي‌هاي روزمره مي‌گذراند و احساس واخوردگي دارد.
کتاب «ثريا در اغما» کتابي است تلخ دربار? مردي که خود را در ميان مهاجران خارج‌نشينِ بُريده و دور از واقعيتي که در وطن‌شان در جريان است، تنها و غريب مي‌يابد.
کتاب «ثريا در اغما» همچنين دربار? مردمي است که در سال‌هايي سخت، زير بمباران روزگار مي‌گذرانند و در وضعيتي دشوار گرفتار شده‌اند. جلال آريان، که در ايران است و جنگ و تبعات آن را از نزديک ديده و لمس کرده است، در پاريس گويي غريبه‌اي است در ميان جمعي که در آن‌جا روزگار مي‌گذرانند و درکي از وضعيت کشورشان ندارند و نمي‌دانند که در ايران چه حوادثي در جريان است و مردم چگونه زندگي مي‌کنند.
جلال آريان در کتاب «ثريا در اغما»، نوميد و مغموم و تنها، در ميان جمع ايرانيان خارج‌نشين پرسه مي‌زند و فرجام خواهرزاده‌اش هم، که در طول رمان در اغماست، نامشخص است.

دربار? اسماعيل فصيح، نويسند? کتاب «ثريا در اغما»
اسماعيل فصيح، متولد 1313 در تهران و درگذشته به سال 1388، داستان‌نويس و مترجم ايراني بود. فصيح بزرگ‌شد? محل? درخونگاه تهران بود. او پدرش را، که در چهارراه گلوبندک کاسب بود، در دوسالگي از دست داد. در سال 1335 ايران را به‌مقصد امريکا ترک کرد. در امريکا در رشته‌هاي شيمي و ادبيات انگليسي به تحصيل پرداخت.
فصيح کارمند شرکت ملي نفت ايران بود. او با معرفي‌نام? صادق چوبک به استخدام شرکت نفت درآمد و با سِمَت استاديار زبان انگليسي از آنجا بازنشسته شد. چندماهي هم، پيش از رفتن به شرکت نفت، به‌عنوان مترجم با مؤسس? انتشاراتي فرانکلين همکاري کرد. اولين رمان او هم، با عنوان «شراب خام»، در همين مؤسس? انتشاراتي و زير نظر نجف دريابندري و با ويرايش بهمن فرسي به چاپ رسيد.
فصيح از نويسندگاني بود که هم در جذب مخاطب عام توفيق يافت و هم با بعضي آثارش توجه منتقدان ادبي را به خود جلب کرد. او، به‌گفت? خودش، در داستان‌نويسي از احمد محمود و محمدعلي جمال‌زاده و بزرگ علوي تأثير گرفته بود. به شعرهاي فروغ فرخزاد و قصه‌هاي صادق چوبک و ارنست همينگوي هم بسيار علاقه‌مند بود و يکبار هم در امريکا با همينگوي ديدار و گفت‌وگو کرده بود.
آثار داستاني اسماعيل فصيح، آثاري معمايي، ماجرامحور و مبتني بر تعليق هستند و از اين لحاظ مخاطب را به‌راحتي با خود همراه مي‌کنند. در بعضي آثار او تأثير آثار نويسندگاني چون ريموند چندلر و دشيل همت، دو نويسند? مطرح ژانر پليسي نوآر، را مي‌توان ديد.
فصيح همچنين با خلق شخصيت جلال آريان، که شخصيتي برگرفته از زندگي و تجربيات خود اوست، يکي از شخصيت‌هاي داستاني جذاب و فراموش‌نشدني را به ادبيات داستاني عرضه کرده است. جلال آريان راوي تعدادي از آثار داستاني فصيح، از جمله دو رمان مهم او يعني «زمستان 62» و «ثريا در اغما»، است. او جنتلمني شوخ‌طبع و تنها از طبق? متوسط است که فصيح ويژگي‌هايي از خودش را در او گنجانده است. جلال آريان از معدود شخصيتهاي داستاني و شايد هم تنها شخصيت داستاني در ادبيات ايران است که نه‌فقط در يک رمان که در چندين اثر داستاني از يک نويسنده حضور پيدا مي‌کند. او کهنه‌رندي است عيّار که گاهي ناخواسته گرفتار مأموريت‌هاي غيرممکن مي‌شود و مسئوليت که به دوشش مي‌افتد تا تهِ ماجرا مي‌رود اگرچه گاهي لحن و حالتش اين تصور را پديد مي‌آورد که ککش از چيزي نمي‌گزد.
جلال آريان نيز، مانند فصيح، کارمند شرکت نفت است. او آدمي‌ست که پشت چهر? شوخ و خوش‌باش و طناز خود درد گراني را پنهان کرده است. فصيح اين درد را از جان خود گرفته و در وجود شخصيت خيالي جلال آريان قرار داده است. فصيح اولين بار در امريکا با دختري نروژي به نام آنابل کمبل ازدواج کرد اما همسرش با بچه‌اي در شکم، سرِ زا رفت و اين تلخکامي با فصيح ماند و به‌نحوي به آثارش راه يافت و در شخصيت جلال آريان منعکس شد.
از ديگر آثار اسماعيل فصيح مي‌توان به کتاب‌هاي «دل کور»، «شهباز و جغدان»، «درد سياوش»، «اسير زمان» و «بازگشت به درخونگاه» اشاره کرد.
از فصيح ترجمه‌هايي هم به جا مانده که بعضي از آن‌ها عبارتند از کتاب‌هاي «وضعيت آخر: من خوب هستم – شما خوب هستيد»، «بازي‌ها: روان‌شناسي روابط انساني»، «خودشناسي به روش يونگ» و «خواهر کوچيکه».