ملال جدول باز

معرفي کتاب ملال جدول‌باز اثر ايرج کريمي

رمان کوتاهي که روابط انساني و بحران‌هايش را در دوره‌اي پرآشوب و متلاطم به تصوير کشيده است. کتاب ملال جدول‌باز رماني است از ايرج کريمي که در آن به مضاميني پرداخته شده که کمتر مورد توجه نويسندگان اين سال‌هاي ادبيات ايران بوده است.
وقايع رمان ملال جدول‌باز در دهه شصت رخ مي‌دهند يعني در سال‌هايي که جنگ بر زندگي مردم ايران سايه انداخته و از سوي ديگر تلاطم‌ سال‌هاي اوليه انقلاب به بحران‌هاي بزرگ سياسي و اجتماعي منجر شده و بسياري از افراد به واسطه اطرافيان دور يا نزديک‌شان با مسئله زنداني سياسي مواجهه بودند.
کتاب ملال جدول‌باز نخستين‌بار در سال 1398 يعني چهار سال پس از مرگ نويسنده‌اش منتشر شد و اگرچه در آن سال نيز جامعه ايران فضايي ملتهب را پشت سر مي‌گذاشت اما استقبال خوبي از اين رمان شد و نسخه‌هاي اثر خيلي زود به فروش رفت.
فواد نظيري ، شاعر و مترجم، ويراستاري رمان ملال جدول‌باز را برعهده داشته است. 

درباره کتاب ملال جدول‌باز

ادبيات و به خصوص ادبيات داستاني تصويري جزيي‌نگرانه از يک دوران به دست مي‌دهند و از اين نظر بسياري از وقايع جزيي اما مهمي که در روايت‌هاي تاريخي جا مي‌مانند در درون داستان‌ها ثبت مي‌شوند. دهه شصت در ايران دهه‌اي ويژه است که در روايت‌هاي مرسوم معمولا به دو شکل بازنمايي شده است: روايتي رسمي که وجه تبليغاتي مربوط به جنگ در آن برجسته است و روايت ديگري که دهه شصت را با نوستالژي‌هايش بازنمايي مي‌کند. در اين ميان برخي از داستان‌نويسان ايراني در آثارشان تصويري ديگر از اين دهه به دست داده‌اند و کتاب ملال جدول‌باز ايرج کريمي يکي از معدود داستان‌هايي است که به سراغ ارايه روايتي ديگر از اين دوران رفته است.
در همان سطر اول داستاني که در کتاب «ملال جدول‌باز» روايت شده ردي از فضاي آن دوران قابل مشاهده است: «وقتي دست‌خالي از زندان به خانه برگشتم هما با تعجب، و طبيعتا با نگراني، پرسيد پس سهند کو...؟».
راوي رمان «ملال جدول‌باز»، مردي است با نام مهران که نمونه‌خوان و طراح جدول روزنامه است و با زنش، هما، در آپارتماني در تهران زندگي مي‌کنند. وقايع داستان در زمان موشک‌باران‌هاي جنگ و اعدام‌هاي سياسي مي‌گذرد و اين فضا زندگي آنها را هم متاثر کرده است.
در آغاز کتاب «ملال جدول‌باز»، مهران، «دست‌خالي از زندان به خانه» برگشته و بعدتر معلوم مي‌شود که او براي آوردن پسري به نام سهند به زندان مراجعه کرده است. سهند، کودکي پنج ساله است و با پدر و مادرش در زندان به سر مي‌برد و مهران پسردايي پدر او است. مهران مي‌گويد که آنها در شهرستان زندگي مي‌کردند و چند ماهي بود که دستگير و زنداني شده بودند و حالا او بايد سهند را تحويل مي‌گرفت چرا که حوادث ديگري در پيش است که خود آنها نيز تصور دقيقي از آن ندارند. پدر و مادر سهند هر دو زنداني سياسي‌اند.
ايرج کريمي در کتاب «ملال جدول‌باز» روابط انسان‌ها و مناسبات اجتماعي را در چنين فضايي به تصوير کشيده است. حالا او و هما، که همسر دومش است، مي‌کوشند که بچه‌دار شوند و ما به واسطه زندگي اين زوج با زندگي آدم‌هاي ديگري که هريک به شکلي با آنها در ارتباط‌اند آشنا مي‌شويم.  
رمان «ملال جدول‌باز» به لحاظ مضاميني که نويسنده به سراغ‌شان رفته قابل توجه است اما کريمي در اين رمان فرم روايي مناسبي نيز به کار گرفته است. رمان از بخش‌ها يا قطعه‌هاي کوتاهي تشکيل شده و طنزي گزنده در روايت آشکارا قابل مشاهده است.
آدم‌هاي رمان «ملال جدول‌باز» اغلب تنها و تک‌افتاده‌اند و روابط ميان برخي از آنها مغشوش و پريشان است و برخي نيز در پي سودايي شخصي روزگار مي‌گذرانند. 

خلاصه کتاب ملال جدول‌باز

در بخشي از رمان ملال جدول‌باز راوي داستان امضاهايي را که در کاغذهاي زندان مي‌زند با امضاهاي عقدنامه ازدواج اولش مقايسه مي‌کند و مي‌گويد: «توي زندان عينا همان‌جور شد که حدس مي‌زدم. يعني مطمئن بودم که وقتي گفته بودند فردا، فردا بچه را تحويل‌ام مي‌دهند. و همين‌طور هم شد. من فکر مي‌کنم هيچ‌کس در هيچ کجاي دنيا روي‌اش نمي‌شود وگرنه کارمند نمونه را هر سال در هر جاي دنيا که مي‌خواهد باشد، مخصوصا در جاهاي رو به توسعه، از همين امنيتي‌ها انتخاب مي‌کردند. کي کارش را دقيق‌تر و بامسئوليت‌تر از آ‌ن‌ها به انجام مي‌رساند؟ به من گفتند فردا و فردا بچه را تحويل‌ام دادند. فقط چندجا را امضا کردم. با بي‌مبالاتي دامادهاي عاشق که صد جا را توي آن دفتر بزرگ عاقدها امضا مي‌کنند (من عاشق ژاله، زن اول‌ام، بودم و تجربه‌اش را داشتم)». 

درباره ايرج کريمي نويسنده کتاب ملال جدول‌باز

ايرج کريمي، متولد 1332 در تهران، فيلم‌نامه‌نويس، کارگردان، منتقد فيلم، مترجم، داستان‌نويس و شاعر معاصر ايراني است. کريمي در رشته مهندسي کامپيوتر تحصيل کرده بود اما عمده شهرتش به واسطه فعاليت‌اش در سينما به عنوان منتقد فيلم و همچنين فيلم‌نامه‌نويسي و کارگرداني بود. در کارنامه به جامانده از او اما چند ترجمه آثار سينمايي و ادبي، و چند نمايشنامه، رمان و مجموعه شعر هم ديده مي‌شود. از ميان ترجمه‌هاي او مي‌توان به «شناخت سينما» و «وسوسه‌هاي دن‌کيشوت از آرمان تا واقعيت» اشاره کرد. «زخم آبروي ماست» عنوان يکي از مجموعه شعرهاي او و «آن تماشاگر» گزيده‌اي از نقدهاي سينمايي و تلويزيوني‌اش است. کريمي در شهريور 1394 درگذشت.

کتاب ملال جدول‌باز براي چه کساني مناسب است؟

رمان ملال جدول‌باز از آثار داستاني درخور توجه سال‌هاي اخير ادبيات داستاني ايران است و علاقه‌مندان به ادبيات داستاني از خواندن اين کتاب لذت زيادي خواهند برد.