درباره کتاب «گفت وگوي بيپايان؛ روانکاوي معاصر و فرآيندهاي خلق اثر هنري از ايده تا نمايش»
Creative States of Mind
Psychoanalysis and the Artist’s Process
کتاب «گفتوگوي بيپايان» کتابي است که مولف در آن با کمک مصاحبه با هنرمندان، خواننده را به درون فرآيند خلاق ذهني ميبرد. پاتريشيا تازند مولف کتاب «گفتوگوي بيپايان» با تکيه بر اين باور که ذهن هنرمندان به دليل خلاقانه بودن، تعريفهاي کليشهاي از روايات روانکاوي را پس ميزند و بر اين اساس بايد براي مواجهه با آنها از رفتارهاي روانيشان آگاهي پيدا کرد، به تحقيق و پژوهشي دست زده است که خوانشي متفاوت از درک هنر و هنرمند را براي مخاطب ارائه ميکند. نويسنده که خودش هنرمند و روانکاو است از نظريههاي روانکاوي براي روشن کردن مسائل بنياديني چون منشاء ايدههاي جديد و حالت ذهني هنرمند در اين کار استفاده ميکند و در قالبي نو مخاطب را با دنياي پيچيدة ذهن هنرمند آشنا ميکند. پاتريشيا تازند با تکيه بر مصاحبه با 33 هنرمند حرفهاي که از تجربه خود هنگام خلق آثار هنري جديد صحبت ميکنند و همچنين روش کار هنري خودش، مسير فرآيند خلاق را از نخستين جرقهها يا پيش ادرارک که هنرمند تا تکميل اثر و عرضة عمومي آن پي ميگيرد با استفاده از نظريه روانکاوي به ويژه آثار دونالد وينيکات، ماريون ميلنر و کريستوفر بولاس فرآيند ذهني هنرمند را به صورت مجموعهاي از مراحل مرتبط و همپوشان نشان ميدهد که به صورت حرکتي ميان دنياي دروني هنرمند، واقعيت بيروني مشترک و فضاهاي بينشان جابهجا ميشود.
درواقع کتاب «گفتوگوي بيپايان» با ارائة گزارشي از مسير کامل فرايند ذهني هنرمند که بر مبناي شواهد ارائه شده از سوي خود هنرمندان بوده است، شکاف مهمي را در نظريه روانکاوي هنر پر ميکند. موضوعي که شايد تا کنون کمتر به آن پرداخته شده باشد. در نتيجه کتاب «گفتوگوي بيپايان» هم براي هنرمنداني که به دنبال درک بهتر از فرايندهاي خلاقه ذهن هستند کاربردي است و هم روانکاوان و روان درمانگراني که به کار باليني ميپردازند و علاقهمند هستند از کم و کيف ذهن هنرمندان و ذهنهاي خلاق سردربياورند.
چون پاتريشيا تازند، مولف اثر بر اين باور است که اثر هنري معمولا فراتر از فهم ما سخن ميگويد و در برابر هر طبقهبندي و برچسبزدني که در اين سال ها در علم روانشناسي شناخته شده، مقاومت کند. بنابراين، ذهني هم که توانايي خلق چنين آثاري را در قرن حاضر دارد، بيشتر تلاشهاي روانکاو، مخاطب و منتقد را براي درک فرايندهايش با شکست مواجه خواهد کرد. شيوههاي تحليل و رويکردهاي مختلف روانکاوانه در مواجهه با هنرمندان کارکردهاي پيشين خود را از دست دادهاند، از همين روي هرگونه تلاش در اين راه از باب «گفت و گوي بي پايان» ذهنهاي مختلف و در حضور ديگريهاي دور و نزديک است؛ که ميتوان اميدوار بود مفاهيمي به غايت سبک تر، ناملموس و کمتر مطرح شده را از به اصطلاح کيسهاي مد نظر بيرون بکشد و ادراکي سيال را تجربه کنيم چون به قول مولف «اگر جز اين باشد تنها با يکي از صدها رويايِ هنرمند در ماتريسِ ذهنِ او برخورد کردهايم و از معناي آن در تمام داستان بي خبر ماندهايم.»
درباره مولف کتاب «گفتوگوي بيپايان»
پاتريشيا تازند مولف کتاب «گفتوگوي بيپايان» هنرمندي فعال در حوزههاي ويدئو، عکاسي و چيدمان است، او همچنين رواندرمانگر تحليلي و روانکاو است و آثار هنري او به طور گسترده بارها و بارها به نمايش درآمدهاند. او همچنين تاليفات زيادي در حوزه روانکاوي هنرمندان دارد و نوشتههاي او در زمينه روانکاوي و فرايند ذهني هنرمندان در نشريات مختلفي منتشر شدهاند. تازند به تازگي موفق به اخذ درجه دکتري از دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه لندن شده است.
درباره ترجمه فارسي «گفت وگوي بيپايان؛ روانکاوي معاصر و فرآيندهاي خلق اثر هنري از ايده تا نمايش»
کتاب «گفتوگوي بيپايان» را خانم سحر اعلائي به فارسي ترجمه کرده است. اين مترجم ماجراي آغاز ترجمه کتاب را اينگونه توضيح ميدهد که «در فرايند پژوهش با موضوع بررسي نقاط عطف روانکاوي معاصر بيون و پسا بيونيها با هنر تجسمي قرن بيست و يکم و فلسفه معاصر که با همکاري بنياد رسولاف در جريان بود، با پاتريشيا تازند آشنا شدم» خانم اعلائي خيلي زود متوجه ميشود که او و خانم تازند هردو روي موضوع مشترکي در حال پژوهش هستند و با درميان گذاشتن اين موضوع و با پيشنهاد احسان رسولاف بعد از بررسي نتايج پژوهش پاتريشيا تصميم گرفته است که ترجمه اين کتاب را در اولويت کارش قرار دهد .زيرا او دريافته بود که نگاه نويسنده کاملا با او هم راستا بوده است، مولف از نظريات روانکاوان برجسته سود برده بود به آرا و نظراتي درباره هنر پرداخته بود که مورد غفلت بسياري از روانکاوان واقع شده بود و همين امر انگيزه او را براي اين ترجمه دوچندان کرده است. اعلائي در بخشي از پيشگفتاري که بر اين کتاب نوشته مي آورد: «شايد مهمترين و برجسته ترين ويژگي پژوهش او مصاحبه با هنرمندان در خارج از اتاق درمان بود. پاتريشيا در جايگاه هنرمند تجسمي با ذهني روانکاوانه به سراغ فهم فرايندها رفته بود و تلاشي براي آسيبشناسي يا درمان نداشت. تمام اين فاکتورها در کنار نگاه بي طرف و بدون ارزش داوري ضرورت ترجمه اين کتاب را بيشتر ميکرد.»
عبدالحسين رفعتيان روانپزشک و روانکاو در مقدمهاي که بر ترجمه فارسي اين اثر نوشته آورده است:
«تاليف يا ترجمههايي از اين دست نه تنها براي فهم هنر قرن بيست و يکم و فرايندهاي ذهني هنرمندان ضرورت دارد بلکه براي مطالعه روان درمانگران بسيار توصيه ميشود، تا از اين طريق بينشي نو در روانکاوي به دست آورند و اتاق درمان را به عرصه براي بازي تبديل کنند و به خود و مراجعهشان اجازه دهند با امر پيشبيني نشده مواجه شوند و پديده هايي را تجربه کنند که پيشتر حتي جرات و جسارت انديشيدن به آن را نداشتهاند...»
کتاب «گفت وگوي بيپايان؛ روانکاوي معاصر و فرآيندهاي خلق اثر هنري از ايده تا نمايش» از سوي نشر هنوز به فارسي منتشر شده است.
رتبه کتاب «گفتوگوي بيپايان» در گودريدز: 3 از 5.
