کتاب «در جستوجوي آزادي» نوشت? آرمان خلعتبري
دربارهي گروه آزاد نقاشان و مجسمهسازان
گروهي هفت نفره از هنرمندان نوگراي ايران گروه آزاد نقاشان و مجسمهسازان را در ده? پنجاه تشکيل دادند تا محفلي باشد براي رسيدگي به معضل کپي و تقلب در آثار هنري ايران. کتاب «در جستوجوي آزادي» ميکوشد اثرگذاري اين گروه را به مخاطب نشان دهد.کپي آثار و تقلب در هنرهاي تجسمي توسط شبه هنرمندان از قديم تا به امروز موضوعي قابل بحث در اين حوزه بوده است. ماجراي کپيکاري و آثار مبتذل چنان در گالريهاي هنري ادامهدار شد که در واکنش به اين موضوع هنرمندان نوگراي ايراني گروه تشکيل دادند. گروه هنرمندان نوگراي ايراني با نمايش آثارشان و کارگاههاي متعدد و نوشتن مانيفست تاريخساز شدند. مارکو گريگوريان، مرتضي مميز، غلامحسين نامي، سيراک ملکنيان، مسعود عربشاهي، ميرعبدالرضا دريابيگي و فرامرز پيلارام اعضاي اين گروه بودند. آرمان خلعتبري همچنين در کتابش به نقش کليدي گروه آزاد مجسمهسازان و نقاشان در برابر دو گرايش ضد مدرنيستي و شبه مدرنيستي ايران ميپردازد. کتاب «در جستوجوي آزادي» با ريشهيابي تقلب، کپيکاري و ابتذال در حوزه هنرهاي تجسمي اين موضوع مهم که چرا هنر حقيقي ناکام ميماند؛ را بررسي ميکند.
در مقدمه آمده است: «در کتاب حاضر، که با کوشش مصرانهي آرمان خلعتبري و با تحقيق دقيق او شکل گرفته، تصويري از تلاشهاي نخستين هنرمندان ايراني براي يافتن زباني جهاني نشان داده شده است. در اين نوشته، بيآنکه نويسندهاش ادعاي نگاهي تحليلي بر کل جريان مدرنيستي هنر داشته باشد، تکهي ناشناختهاي از تاريخ گروه آزاد ترسيم شده است: ضرورتي که ديگر تکههاي تاريخ هنر سدهي اخير ايران نيز همواره نيازمند آن است.»
کتاب «در جستوجوي آزادي» براي علاقهمندان به هنرهاي تجسمي و دوستداران هنر مناسب است.
درباره کتاب «در جستوجوي آزادي»
کتاب به معرفي کوتاهي از هنرمندان نوگرا در دههي پنجاه خورشيدي پرداخته و وضعيت حرفهاي و همکاري آنها با يکديگر را به طور اجمالي بررسي ميکند. همچنين نويسنده نگاهي به ريشههاي دزدي و کپيکاري و ناکامي هنر انداخته است. کتاب سه فصل دارد. فصل اول نگاهي اجمالي به تحرکات جمعي و گروههاي نوگراي هنري در صحنهي تجسمي ايران نام دارد. عنوان فصل دوم عبارت است از: نگاهي اجمالي به وضعيت صحنهي تجسمي کشور در آغاز دههي پنجاه خورشيدي، نخستين نمايشگاه هنري بينالملل. و در فصل پاياني و سوم، کتاب به معرفي و فعاليتهاي هنرمندان اين حوزه پرداخته است. گروه آزاد نقاشان و مجسمهسازان، فرامرز پيلارم، مير عبدالرضا دريابيگي، مسعود عربشاهي، مارکو گريگوريان، سيراک ملکنيان، مرتضي مميز، غلامحسين نامي، نمايشگاه در گالري مس، نمايشگاه آبي؛ استهلال رويکرد معنايي، نمايشگاه گنج و گستره1، نمايشگاه بال سوييس، نمايشگاه گنج و گستره2، واشآرت؛ برخورد با واقعيت عناوين فصل پاياني کتاب هستند.
در ديباچه کتاب ميخوانيم:
«برگزاري نخستين نمايشگاه “هنر مفهومي” در سال 1380 خورشيدي نقطهي عطفي نمادين و رويدادي مهم در جريان شناسي هنر بعد از انقلاب اسلامي به شمار ميرود. تخصيص فضاي موزهي هنرهاي معاصر تهران به اين امر گواهي است بر پذيرش نگاههاي جديد در چشم طيفي از مسئولان دولتي در اين برههي زماني. اهميت اين نمايشگاه، فارغ از سياستهاي بعدي مسئولان با کيفيت يکايک آثار حاضر در آن، از جهات گوناگون قابل بحث و بررسي است. بسياري از هنرمندان شرکت کننده در اين رويداد در سرآغاز فعاليت حرفهاي خود بودند و برخي از آنها در ادامه به شاخصترين چهرههاي نسل خود تبديل شدند. اين نمايشگاه بر گروهي از هنرمندان نسل بعد نيز تأثير داشت و تعدادي از اينان در خاطرات خويش از آن در جاي واقعهاي مهم ياد کردهاند.
در ميان کارهاي اين نمايشگاه، چيدماني از چاقوهاي آويخته از سقف و تعدادي چاقوي روييده از گلدانهايي سياهرنگ هم وجود داشت. اين اثر از مرتضي مميز، گرافيست شهير و متعلق به نسل پيشين هنرمندان ايراني، با توضيحي مبني بر بازاجراي آن بر اساس چيدماني از او در دههي پنجاه خورشيدي، بسياري از مخاطبان جوان را با شگفتي روبهرو ساخت. اين احساس بيش از هر چيز ناشي از مغايرت اين کار با تصور اينان از جريان مدرنيسم ايراني، با شاخصههاي معروفي همچون توليدات هنرمندان سقاخانه يا ديگر شخصيتهاي معروف آن دوران بود.»
درباره نويسنده کتاب «در جستوجوي آزادي»
آرمان خلعتبري نويسنده و پژوهشگر ايراني است. او در زمين? هنرهاي تجسمي ايران تحقيق و پژوهش ميکند.
درباره چاپ و نشر کتاب «در جستوجوي آزادي»
کتاب «در جستوجوي آزادي» با عنوان فرعي «دربارهي گروه آزاد نقاشان و مجسمهسازان» را نشر نظر براي دوستداران و علاقهمندان به هنرهاي تجسمي منتشر کرده است.
