مجموعه ی کاشوب 4: رهیده - هجده روایت از روضه هایی که زندگی می کنیم

رَهیده: هجده روایت از روضه‌هایی که زندگی می‌کنیم

کتاب چهارم از مجموعه کاشوب. کتاب رَهیده: هجده روایت از روضه‌هایی که زندگی می‌کنیم مثل کتاب‌های قبلی مجموعه کاشوب، که نشر اطراف در آستانه محرم هرسال منتشر می‌کند، به روایت‌های نویسندگان مختلف از تجربه‌های شخصی‌شان از عزاداری‌های محرم اختصاص دارد.

آن‌ها که سه کتاب قبلی مجموعه کاشوب، با عنوان‌های کاشوب ، رست‌خیز و زان تشنگان ، را خوانده‌اند و از طریق آن کتاب‌ها پابه‌پای نویسندگانی با تجربه‌ها و علایق و سلایق و خصلت‌های گوناگون در مراسم عزاداری محرم شرکت کرده و آن مراسم را از منظر چندین نویسنده دیده و درک کرده‌اند، در کتاب «رَهیده» آن تجربه را همراه با نویسندگان دیگری دنبال خواهند کرد و آن‌ها هم که با «رَهیده» آغاز کنند چه بسا علاقمند و کنجکاو شوند که سه کتاب قبلی مجموعه «کآشوب» را نیز بخوانند.

در هر یک از روایت‌های کتاب رهیده گوشه و وجهی از تجربه درونی‌شده حضور در مراسم عزاداری محرم بر مخاطب آشکار می‌شود و خواننده با خواندن هر روایت از این کتاب گویی حضوری متفاوت در عزاداری‌های محرم را تجربه می‌کند. آنچه اما در همه این حضورها مرکزیت دارد واقعه عاشوراست که روایت‌ها حول آن پدید آمده‌اند و گویی هر راوی می‌کوشد به نحوی به این واقعه نزدیک شود و حسّی را که از آن گرفته است به مخاطب منتقل کند. کتاب رهیده، همچون دیگر کتاب‌های مجموعه «کآشوب»، روایت‌هایی مستند از حضور عاشورا در متن زندگی انسان امروز ایرانی است و روایت‌هایی از نحوه مواجهه ایرانیان امروز با این واقعه و درک و حسّ‌شان از آن.

مروری بر کتاب رهیده

در کتاب رهیده هجده راوی، هر یک از منظری، از مشاهدات و تجربیات‌شان از عزاداری‌های محرم و حال‌وهوای این عزاداری‌ها نوشته‌اند و خواننده را نه فقط به سفر در مکان که به سفری در زمان برده‌اند و او را در تجربه معاصرشدن خودشان با واقعه عاشورا سهیم کرده‌اند.

روایت‌های کتاب رهیده شرح جست‌وجوهایی درونی و بیرونی‌اند. جست‌وجوهایی در مکان و زمان، گویی برای پیدا کردن خود و تعیین موقعیت خود در واقعه و عرصه‌ای که موضوع روایت است؛ تعیین اینکه کجای واقعه ایستاده‌ای و چگونه آن را تجربه می‌کنی و با آن ارتباط می‌گیری. در این روایت‌ها همچنین بخشی مهم از فرهنگ و سنت دینی و آیینی ایرانیان مسلمان شیعه و چگونگی تداوم این فرهنگ و سنت در روزگار معاصر به تصویر کشیده شده است. محرم و مجالس عزاداری و روضه‌خوانی برای واقعه عاشورا سنتی دیرپا در جامعه ایرانی است؛ سنتی که بخشی از خاطرات نسل‌های مختلف را تشکیل می‌دهد و جزئی از حافظه جمعی ایرانیان امروز است. نویسندگان کتاب «رَهیده» با نگارش روایت‌های شخصی خود از محرم و مراسم مربوط به آن گوشه‌هایی از این حافظه جمعی را احضار و عیان کرده‌اند.

هجده روایتی که در کتاب «رَهیده» می‌خوانید عبارتند از: «زبان‌بسته» نوشته طاهره ابوفاضلی، «یا من اضحَک و ابکی» نوشته معصومه توکلی، «نعلَیک» نوشته هادی مقدم‌دوست، «دایره‌ی امکان» نوشته سمیرا هاشمی، «به سوگواری زلف تو این بنفشه دمید» نوشته وحید بازارگان، «قدری شبیه وطن» نوشته عاطفه اسلام‌زاده، «آخرین تباکی» نوشته آسیه اتفاق، «روادید» نوشته علیرضا محبی، «چهارگاه مهدی شادمانی» نوشته جواد رسولی، «آرایشات حرام» نوشته محبوبه کلایی، «الف محذوفه» نوشته سید روح‌الله حسینی، «در وطن خویش توریست» نوشته امیرعلی صبور، «کانی‌مانگا» نوشته قاسم فتحی ، «وقت خون در مسجد ملک» نوشته محمدصادق رمضانی‌زاده، «تکلیف امشب‌تان تعزیه است» نوشته جواد ماهر، «سلام بر دورافتادگان» نوشته فاطمه باقری، «یک خانه برای چند نفر جا دارد» نوشته ماجده محمدی و «نشانه‌ای آفتابی برای سرزمین‌های ابری» نوشته عباس طهرانی.

در بخشی از مقدمه کتاب «رَهیده» درباره این کتاب و حال‌وهوای آن و نیز حال‌وهوای کلی مجموعه «کآشوب»، که «رَهیده» نیز جزئی از آن است، می‌خوانید: «در روزگاری که سفر و فاصله و جدایی و گم شدن و غار ساختن و پناه بردنِ ساده‌اندیشانه به هر التیام نوظهور یکی پس از دیگری پوچ می‌شوند و یادمان می‌دهند خیال‌های رهایی خودشان بستگی‌های تازه‌اند و قید و بندی نو؛ در همین روزهایی که می‌بینیم دلبستگی به رهایی‌های کوچکِ ظاهری بی‌رحم‌ترین دشمن رهایی است و خودش وابستگی بزرگ‌تری می‌آورد؛ در روزهایی که ترس از دست دادن منفعت‌ها همه را منفعل کرده؛ شاید آن رهیده‌ی بی‌تردید که سبکبار می‌خواند "من حسین‌بن‌علی‌ام و قسم خوردم از شما نترسم" بیش از هر دوره‌ی تاریخی دیگری حسرت‌برانگیز است.

رهیده روایت جست‌وجوگران سرگردان و لرزان است. دورترهایی که می‌خواهند جلوتر بیایند، دست‌شان برسد به یک مفهوم، و مضمونی را زیارت کنند. روایت روح‌های ناآرامی که تکرار و عادت اقناع‌شان نمی‌کند و می‌خواهند خودشان آن آزادگی را لمس کنند. رهیده روایت آن‌ها است که از مسیر گزارش صادقانه‌ی احوال‌شان می‌خواهند به رهایی لایزال حضرتش نزدیک‌تر شوند.

رهیده کتاب چهارم از مجموعه‌ی کاشوب است. مجموعه‌ای که بنا دارد اگر خدا بخواهد هر سال از منظری نو و زاویه‌ی دید آدم‌هایی دیگر به حال‌وهوای امروز ما و روضه‌هایمان نگاه کند. در کتاب امسال، هجده نفر از تجربه‌هایی نوشته‌اند که در دل سنت عزا و در همین کوچه‌ها و تکیه‌ها شکل گرفته‌اند و دریافت و برداشتی تازه با خود آورده‌اند. امیدواریم این روایت‌ها هم در کنار شعرها و نوحه‌ها در درگاه این واقعه‌ی بزرگ پذیرفته شود.»

کتاب «رَهیده: هجده روایت از روضه‌هایی که زندگی می‌کنیم» در نشر اطراف منتشر شده است.

رتبه کتاب رهیده در گودریدز: 4.21 از 5.