دیالکتیک تاریخ

کتاب «ديالکتيک تاريخ» نوشته لويي آلتوسر
Politics and history: Montesquieu, Rousseau, Hegel and Marx
کتاب «ديالکتيک تاريخ» نوشته لويي آلتوسر يکي از کتاب‌هاي کم‌حجم آلتوسر فيلسوف مارکسيست فرانسوي است. در «ديالکتيک تاريخ» آلتوسر با ديدگاهش فيلسوفان پس از مارکس را به سخره مي‌گيرد. همچنين نويسنده مي‌کوشد با بحث نظري درباره‌ي ديالکتيک تاريخ خواننده را ترغيب به بازخواني و فهم از مارکس دعوت کند.
درباره کتاب «ديالکتيک تاريخ»
فهرست مندرج در کتاب عبارت است از: درباره‌ي کتاب‌هاي کوچکِ «سياست تفکر»، 1. چرا کتاب کوچک؟ 2. فعليت فلسفه 3. سياست تفکر. ديالکتيک تاريخ، فلسفه به مثابه‌ي يک اسلحه‌ي انقلابي.
در بخشي از کتاب مي‌خوانيم:
از طبيعت يک حکومت چه چيز مي‌توان فهميد؟ طبيعتِ حکومت به اين پرسش پاسخ مي‌دهد که: چه کسي قدرت را تصرف مي‌کند؟ چگونه دارنده‌ي قدرت، آن را اِعمال مي‌کند؟ بدين ترتيب، طبيعتِ حکومت جمهوري اشاره دارد بر اينکه پيکره‌ي ملت (يا بخشي از ملت) اقتدار فرمانروايي داشته باشد. طبيعتِ حکومتِ سلطنتي ناظر بر اين است که در آن يک نفر به تنهايي حکم براند، منتها با قوانيني تثبيت شده و استقرار يافته. طبيعت استبداد نيز اين است که در آن يک نفر به تنهايي حکم مي‌‌راند، بدون هيچ قاعده و قانوني. حفظ قدرت و شيوه‌ي اعمالِ آن ـ تمام اين‌ها گفته و انجام شد، صوري مي‌مانند.
اصل ما را به سمت زندگي هدايت مي‌کند. چرا که حکومت يک صورتِ محض نيست. شکلي انضمامي از يک جامعه‌ي انساني است. براي آن که انسان‌هايي که سوژه‌ي نوع خاصي از حکومت هستند به طور دقيق و پايدار تابع (subject) آن باشند، تحميلِ يک شکل سياسي (طبيعت) به خودي خود کفايت نمي‌کند. علاوه بر اين، آن‌ها بايد آرايش و گرايشي نسبت به آن شکل داشته باشند، شيوه‌ي معيني از کنش و واکنش که آن شکل را پشتيباني نمايد. همان طور که منتسکيو خاطر نشان مي‌کند، آنجا بايد يک تمايل خاص در ميان باشد. هر شکلي از حکومت ضرورتا به تمايل خودش گرايش دارد. جمهوري به دنبال فضيلت است، سلطنت شرافت مي‌خواهد و استبداد ترس.
درباره نويسنده کتاب «ديالکتيک تاريخ»
لوئي پير آلتوسر به فرانسوي: Louis Pierre Althusser فيلسوف مارکسيست فرانسوي بود. آلتوسر سال 1918 در الجزاير متولد شد. او سال 1930 همراه خانواده‌ به سبب شغل پدرش به مارسي فرانسه مهاجرت کرد و سپس آنها به شهر ليون رفتند. او توانست با موفقيت دوران دبيرستانش را در «ليسه دوپارک» بگذراند و در «اکول نرمال سوپريور» که نام دانشگاهي در ناحيه شمالي پاريس بود برود. آلتوسر با شروع جنگ جهاني عضو ارتش فرانسه شد و با شکست فرانسه به اسارت آلمان‌ها درآمد. در اين مدت به او ناراحتي‌هاي رواني و جسمي زيادي وارد آمد. او پس از اسارتش به گرايش مارکسيست متمايل شد. سال 1948 همزمان با پيوستش به حزب کمونيست فرانسه، به تدريس فلسفه در دانشگاه مشغول شد. آلتوسر بالاترين مقامات آکادميک حزب کمونيست فرانسه را داشت. نظريه‌هاي آلتوسر بيشتر در پاسخ به خطراتي بودند که اساس بنيان‌هاي نظري مارکسيسم را تهديد مي‌کردند خطراتي مانند مارکسيسم انسان‌گرايانه مکتب فرانکفورت.
لوئي آلتوسر را مارکسيست ساختارگرا مي‌شناسند. او مفهوم ايدئولوژي در انديش? مارکس را گسترش داد. آلتوسر با پيروي از مارکس معتقد است: هر نظام اجتماعي براي بقا و ماندگاري‌اش، ناگزير از بازتوليد شرايط و روابط توليد است. به بياني ديگر، نيروهاي توليد و روابط توليدي موجود را بازتوليد کند. آلتوسر با نگرشي ضد اومانيستي بر اين باور بود که انسان‌ها عاملاني صاحب اختيار و آزادي کامل نيستند، بلکه آن‌ها موجوداتي وابسته به نيروهاي تاريخي و غير شخصي در مبارزه طبقاتي هستند. آلتوسر نماينده ساختارگرايي (اصالت ساخت) در مارکسيسم معاصر شناخته شده است. نماينده‌اي از مارکسيست که در مقابل مارکسيسم ارتدوکس، مارکسيسم رسمي عصر استالين و مارکسيسم هگلي و فلسفي مارکسيست‌هاي غرب قرار گرفت.
آثار نوشته شده لوئي آلتوسر عبارتند از: «براي مارکس»، «خوانش سرمايه»، «سياست و تاريخ»، «موضع‌گيري‌ها» و «لنين و فلسفه»
لوئي آلتوسر سال 1990 بر اثر حمل? قلبي از دنيا رفت.
درباره ترجمه فارسي کتاب «ديالکتيک تاريخ»
کتاب «ديالکتيک تاريخ» به همراه يک مصاحبه با لويي آلتوسر را بابک سليمي‌زاده و هامان نويدپور به فارسي ترجمه کرده‌اند. نشر ژرف چاپ و نشر کتاب حاضر را به عهده داشته است.
رتبه کتاب ديالکتيک تاريخ در گودريدز: 3.5 از 5