دفترهای زندان: دفتر اول

کتاب «دفترهاي زندان» نوشت? آنتونيو گرامشي
Prison notebooks
کتاب «دفترهاي زندان» نوشت? آنتونيو گرامشي در خلال ساليان حبس او در زندان رژيم فاشيست ايتاليا نوشته شده است. کتاب «دفترهاي زندان» يادداشت‌هاي بي‌نظيري از گرامشي است که او سال 1929 در زندان شروع کرد و تا قبل از مرگش نوشتن يادداشت‌ها را ادامه داد. اين مجموعه شامل کتاب دفترهاي اول و دوم از دفترهاي زندان در يک جلد است.
گرامشي در اين نامه‌هايي که نوشته به موضوعات متفاوتي مي‌پردازد. همچنين نامه‌ها، درونمايه‌هايي از هژموني، جامعه‌مدني، جنگ موضعي، انقلاب منفعل و اردوگاه تاريخي را در بر دارند که براي دوستداران مطالعه داراي اهميت است.
«نامه‌هاي زندان» آنتونيو گرامشي توسط خواهر زنش که «تانيا شوخت» نام داشت در محل امني محافظت شد و پس از مدتي به مسکو فرستاده شد. پس از پايان جنگ نامه‌ها به پالميرو تولياتي دوست گرامشي که رهبر بعدي حزب کمونيست شد؛ سپرده شد. سپس به صورت کتاب منتشر و در اختيار عموم قرار گرفت.

درباره کتاب «دفترهاي زندان»
موضوع‌هاي اصلي که در دفتر نخست به آن پرداخته شده است عبارت است از: نظريه‌ي تاريخ و تاريخ نگاري، توسعه‌ي بورژوازي ايتاليا تا 1870، تشکيل گروه‌هاي روشنفکري ايتاليا؛ توسعه، نگرش‌ها، ادبيات عامه‌ي «داستان‌هاي دنباله‌دار» و دلايل موفقيت مستمر آن، کاوالکانته کاوالکانتي: جايگاه او در ساختار و هنر کمدي الاهي، خاستگاه‌ها و رشد آکسيون کاتوليکي در ايتاليا و اروپا، مفهوم فولکور، تجربه‌هاي زندگي در زندان، «مسئله‌ي جنوب» و مسئله‌ي جزاير، ملاحظاتي درباره‌ي جمعيت ايتاليا: ترکيب آن کارکرد مهاجرت، امريکاگرايي و فورديسم، مسئله‌ي زبان در ايتاليا: ماتزونيو جي. آي. آسکولي، شعور متعارف، اوان گاهنامه: نظري و انتقادي ـ تاريخي، نو دستورزبان‌نويس‌ها و نوزيان‌شناسان «اين ميزگرد چهارگوش است» و اختلاف پدر برشاني.
در بخشي از دفتر نخست مي‌خوانيم:
«ملاک عام‌تري بدل به بخشي از همان توالي مشاهدات مي‌شود: تغيير در شيوه‌هاي انديشيدن، در باورها، در عقايد از طريق “انفجارها”ي سريع و عموميت‌يافته رخ نمي‌دهد؛ اين تغييرات عمدتا از طريق “ترکيب‌هاي متوالي” در انطباق با “فرمول‌ها”‌ي ناهمگون رخ مي‌دهند. توهم “انفجار” از فقدان حسي انتقادي ناشي مي‌شود. همان‌طور که روش‌هاي حمل‌ونقل مستقيما از دليجان‌هايي که حيوان‌ آن‌ها را مي‌کشيد به قطارهاي تندروِ مدرن برقي نينجاميد، بلکه اين روش‌ها دستخوش رشته‌اي از “ترکيب‌هاي بينابيني” شدند که هنوز وجود دارند (مانند کشش حيواني بر ريل‌ها و غيره غيره)؛ و در حالي که ماشين‌هاي ريلي در ايالات متحد منسوخ شده‌اند، سال‌هاي متمادي است که در چين استفاده مي‌شوند و نمودار پيشرفت فني‌اند، در قلمرو فرهنگي نيز لايه‌هاي ايدئولوژيک متنوعي به شکل‌هاي گوناگون ترکيب مي‌شوند و آن چه در شهر “آهن قراضه” است در شهرستان‌ها هنوز “ابزارکار” محسوب مي‌شود. در حقيقت در سپهر انفجار “شوروشوق‌ها”ي سياسي که در يک دوره‌ي دگرگوني‌هاي فني انباشته شده‌اند و با شکل‌هاي جديد سازمان حقوقي مناسب دنبال نمي‌شوند با جايگزين‌هايي از شکل هاي فرهنگي براي امر کهنه اشتباه گرفته مي‌شود.»
درباره نويسنده کتاب «دفترهاي زندان»
آنتونيو فرانچسکو گرامشي فيلسوف انقلابي و نظريه‌پرداز مارکسيست ايتاليايي بود. او سال 1891در جزيره ساردينيا به دنيا آمد. همچنين گرامشي از رهبران و بنيانگذاران حزب کمونيست ايتاليا به شمار مي‌رود.
زندگي کودکي گرامشي در انزوا بود. او به دليل قوزي که بر پشت داشت از طرف دوستان و همسالانش آزاز و اذيت مي‌شد و همين موضوع او را به انزوا کشاند. در تنهايي او به مطالعه تاريخ و فلسفه پرداخت. به دليل شرايط مالي خانواده او حتي از مدرسه فرار مي‌کرد تا بتواند خرج خانواده‌اش را تأمين کند و از نه سالگي هم دبستان را ترک کرد و مشغول کار شد.
پس از مدت‌ها او در رشته زبان‌شناسي به تحصيل پرداخت و با محافل سوسياليست‌ها رفت‌و‌آمد کرد. آنتونيو گرامشي سال 1916 در روزنام? اوانتي شروع به کار کرد در همان سال پس از پيروزي انقلاب روسيه، ايتاليا هم ناآرام شد و شورش مشهور شهر تورين با خواست «صلح و نان» اتفاق افتاد. گرامشي سال 1919 در کنگر? بولونيا خواست که حزب سوسياليست ايتاليا به انترناسيونال سوم که لنين پايه‌گذاري کرده بود بپيوندد. با اعتراضات و اعتصاباتي که شدت مي‌يافت انتقاد گرامشي به حزب سوسياليست نيز بيشتر مي‌شد تا اينکه سال 1921 حزب کمونيست ايتاليا تشکيل شد. او سال 1923 به عنوان نمايند? حزب کمونيست به روسيه رفت و با دختري روس ازدواج کرد. گرامشي سال 1924 نماينده پارلمان ايتاليا شد و دوباره به ايتاليا بازگشت و در همان سال دبير حزب کمونيست ايتاليا شد. او از خط مشي بلوک ضد فاشيست حمايت مي‌کرد و نامه‌اي يه رهبر حزب کمونيست اتحاد شوروي نوشت و خواست تا اختلافات درون حزبي را آرام کند. سال 1926 به دليل فعاليت‌هاي انقلابي زنداني شد و دادگاه حکومت فاشيست او را به بيست سال و چهار ماه زندان محکوم کرد. او در زندان ابزاري براي نوشتن به دست آورد و شروع به نوشتن کرد. نوشته‌هاي او بعدها با عنوان دفترها و نامه‌هاي زندان گرامشي شهرت گرفت.
سال 1937 گرامشي به طور رسمي از زندان آزاد شد و يک هفته پس از آن آنتونيو گرامشي در سن 46 سالگي از دنيا رفت.

درباره ترجمه فارسي کتاب «دفترهاي زندان»
پس از مدت‌ها انتظار کتاب «دفترهاي زندان» مجموعه اول و دوم با تحقيق حسن مرتضوي به فارسي برگردانده شده است. انتشارات چشمه چاپ و نشر کتاب را براي علاقه‌مندان به عهده داشته است.

رتبه کتاب «دفترهاي زندان» در گودريدز: 4.2 از 5.