دفاع از آزادی - خاطرات، گفته ها و نوشته های علی اردلان از جبهه ملی و جنبش آزادی خواهی
مشخصات
معرفی
کتاب «دفاع از آزادي: خاطرات، گفتهها و نوشتههاي علي اردلان از جبه? ملي و جنبش آزاديخواهي در ايران» به اهتمام علي حاج قاسمعلي و علي شجاع
جبه? ملي ايران بهروايت علي اردلان. کتاب «دفاع از آزادي: خاطرات، گفتهها و نوشتههاي علي اردلان از جبه? ملي و جنبش آزاديخواهي در ايران» روايتگر بخشي از رويدادهاي مهم تاريخ معاصر ايران و نقش جبه? ملي ايران در اين رويدادها از زبان کسيست که خود يکي از چهرههاي سرشناس و ردهبالاي جبه? ملي بوده و از آغاز فعاليتهاي جبه? ملي با آن همراه و از طرفداران و حاميانِ وفادار دکتر محمد مصدق بوده است.
تاريخ در يادداشتهاي روزان? افراد، خود را با جزئياتي به ما مينماياند که چه بسا در تاريخنگاريهاي رسمي آنها را نيابيم. در يادداشتهاي روزانه و خاطرهنگاريهاي علي اردلان که در کتاب «دفاع از آزادي» گردآمدهاند نيز با همين جزئيات مواجه ميشويم. در اين کتاب همچنين، از خلال گفتهها و نوشتههاي علي اردلان، با ديدگاههاي يکي از اعضاي فعال جبه? ملي درباره بخشي از وقايع تاريخ معاصر ايران آشنا ميشويم و مشاهدات او از اين وقايع را ميخوانيم.
کتاب «دفاع از آزادي» هم براي پژوهشگران تاريخ معاصر ايران منبعي مناسب در زمين? تاريخ جبه? ملي است و هم کتابي خواندنيست براي مخاطبان غيرمتخصص اما علاقهمند به مطالع? تاريخ سياسي ايرانِ معاصر و بهويژه علاقهمندان به مطالعه درباره مبارزات آزاديخواهانه در ايران.
مروري بر کتاب «دفاع از آزادي»
کتاب «دفاع از آزادي» از يادداشتي بهقلم علي شجاع، پيشگفتاري بهقلم محمدعلي سفري، زندگينام? علي اردلان بهقلم سيدحسين مجتهدي، دو بخش اصلي و يک بخش ضمائم و بخشي مربوط به تصاوير و اسناد مرتبط با موضوع کتاب تشکيل شده است.
بخش اول کتاب «دفاع از آزادي» شامل خاطرات علي اردلان، يادداشتهاي دوره زندان او در ده? 40 خورشيدي و روايت او از آنچه در زندان ميگذشته و ديگر زندانيان سياسي که با او همبند بودهاند، خاطرات او از دوره پيش از نهضت ملي و دوره تشکيل جبه? ملي ايران، يادداشتهايش از دوره زندان در ده? 40 خورشيدي و بعد از تشکيل جبه? ملي دوم، شرح حوادث بعد از آزادي از زندان و نيز خاطرات اردلان از بعد انقلاب و دوراني است که او در کابين? مهندس مهدي بازرگان سِمَتِ وزارت دارايي را عهدهدار شد. همچنين در پايان اين بخش از کتاب، اردلان از آخرين ديدارش با داريوش و پروانه فروهر و آخرين روزهاي زندگي آنها ميگويد.
بخش دوم کتاب «دفاع از آزادي»، با عنوان «گفتهها و نوشتهها»، شامل مقالات، مصاحبه و گفتگو، سخنراني و نامههاي علي اردلان است. از جمله موضوعاتي که در اين بخش به آن پرداخته شده، کودتاي 28 مرداد 1332 و وقايعيست که تا پايانِ سالِ کودتا در ايران رخ داد. اردلان در بخشي از وقايعنگاري کودتا و حوادث بعد از آن مينويسد: «شبانگاه 28 مرداد 1332 براي ميهندوستان و بهطور کلي مليون ايران و آزاديخواهان علاقهمند به استقلال کشور بس تيره و ظلماني و غمناک و آکنده از يأس و حرمان و براي دشمنان وطن و يغماگران و عوامل خودفروخته لبريز و سرشار از سرور، شادکامي و غرور پيروزي بود.
برنامهاي که با دسيسههاي انگلستان به دست "کرميت روزولت" مأمور سازمان سيآياِي در نوامبر 1952 (آبان 1331) بهعنوان "طرح آژاکس" تنظيم شده بود و در ژانوي? 1953 (دي 1331) به تأييد ژنرال آيزنهاور رئيسجمهوري ايالات متحده امريکا رسيد و پس از تغييراتي تصميم به اجراي آن گرفته شد، با دستياري عوامل خارجي و ايادي داخلي به پشتيباني و ياري دربار (کانون اصلي فتنه و آشوب عليه دولت دکتر مصدق و ملي شدن صنعت نفت) و سکوت و موافقت ضمني دولت روسيه (اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي) جام? عمل پوشيد. خان? رهبر ملي ايران و دفتر نخستوزيري را تبديل به ويرانه کردند و آنچه اثاث و وسايل زندگي شخصي و مدارک دولتي و خصوصي در آنها بود در همان روز به يغما بردند. دکتر مصدق و همکاران و همفکرانش از خانه و مأواي خود متواري شدند و محل و باشگاههاي احزاب ملي (ايران، نيروي سوم، ملت سوم و مردم ايران) و دفاتر روزنامههاي باختر امروز، کشور، جبهه، آپادانا، نيروي سوم، مردم ايران، اصناف، شورش، حاجبابا، اطلاعات، بهسوي آينده، شهباز، و خان? فرهنگ ايران و شوروي (وُکس) و جايگاه فروش روزنامهها (کيوسکها) و سازمانهاي وابسته به مليون و مخالفان کودتا و بسياري از امکن? شخصي طعم? حريق و دچار تخريب گرديدند و در معرض چپاول و غارت قرار گرفتند. با ايلغار مغولانه و يورش وحشيان? کودتاچيان تعدادي از مقامات و طرفداران حکومت ملي که هدف حمله و آماج مهاجمان بودند دستگير يا مخفي شدند.
عصر همان روز 28 مرداد حکومتنظامي در هم? کشور برقرار شد و در تهران از ساعت 8 بعدازظهر عبور و مرور ممنوع و هراس و رعب بر همهجا مستولي گرديد. غبار غم و اندوه و يأس و پريشاني هم? مليون و آزاديخواهان را فراگرفت. با اينکه ضربات سهمگين و ناگهاني امکان جنبش و حرکت و ادام? مبارزه را در آن برهه از همه سلب کرده بود، مليون و وطنخواهان از پاي ننشستند و مبارزه را قطع نکردند.»
کتاب «دفاع از آزادي: خاطرات، گفتهها و نوشتههاي علي اردلان از جبه? ملي و جنبش آزاديخواهي در ايران» به اهتمام علي حاجقاسمعلي و علي شجاع گردآوري و تدوين و در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است.
درباره علي اردلان
علي اردلان، متولد 1293 در تهران و درگذشته به سال 1378، فعال سياسي مليگرا و روزنامهنگار ايراني است. اردلان از اعضاي اصلي حزب ايران و پس از آن جبه? ملي ايران و نيز از سردمداران و پايهگذاران جبه? ملي دوم بود. او همچنين نخستين وزير دارايي ايران در بعد از انقلاب و در دوره نخستوزيري مهندس بازرگان است. او تحصيلکرده حقوق اقتصادي در دانشگاه تهران بود و در کنار تحصيل در اين رشته، يک دوره آموزش تخصصي روزنامهنگاري را نيز در همين دانشگاه گذراند و در سال 1324 روزنام? «نداي حقيقت» را منتشر کرد. بعد از تمامشدن درسش در دانشگاه تهران، براي ادام? تحصيل در دوره دکتري دانشگاه پاريس اسم نوشت اما تحصيلاتش در پاريس را نيمهکاره رها کرد و به ايران برگشت تا به فعاليتهاي اجتماعي بپردازد. فعاليت سياسي را از قبل از شروع نهضت ملي و با عضويت در حزب ايران آغاز کرد. او از فعالان پُرشور نهضت ملي ايران بود و از طرفداران سرسخت مصدق، چنانکه با وقوع کودتاي 28 مرداد نيز از مبارزه دست نکشيد و با جمعي ديگر از مبارزان سياسي مليگرا، براي تجديد سازمان نهضت مقاومت ملي تلاش کرد و همچنين همصدا با روزنامهنگاران معترضِ ديگر، به دولت کودتا بهخاطر اختناق حاکم بر مطبوعات اعتراض کرد. اردلان در اين دوران روزنام? «صرصر» را منتشر ميکرد. او همچنين از مؤسسان جبه? روزنامهنگاران ملي ايران در سال 1340 بود و در تشکيل جبه? ملي دوم نيز نقشي مؤثر داشت. در سال 1341 دستگير شد و به زندان افتاد. سختيهاي زندان را تاب آورد و حضورش در زندان، قوت قلبي براي زندانيان ديگر و مخصوصاً زندانيان جوان بود. او تا پايان عمر، مليگرا و آزاديخواه باقي ماند و با وجود دشواريهاي راهي که پيش گرفته بود هرگز تسليم يأس نشد.