کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» نوشت? ليز فوگل
آيا مارکسيسم و فمينيسم دو راه مجزا از يکديگرند و مارکسيسم درباره مردسالاري و ستم بر زنان حرفي براي گفتن ندارد؟ ليز فوگل در کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» معتقد است که چنين نيست و راه فمينيسم از مارکسيسم و انديشههاي مارکسيستي ميگذرد و اين دو، در جايي که به تحليل مارکسيستي درباب بازتوليد نيروي کار مربوط است، با هم تلاقي ميکنند.
کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان»، با عنوان اصلي Marxism and the Oppression of Women: Toward a Unitary Theory، کتابيست که در آن از پيوند ميان مارکسيسم و تئوريهاي مارکس و انگلس با فمينيسم سخن ميرود.
ليز فوگل در کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» بر آن است تا نشان دهد فمينيسم و تلاش براي رهايي زنان از آنچه جامعه و فرهنگ مردسالار بر آنان تحميل ميکند، برخلاف آنچه پنداشته ميشود، نقاطي مشترک با مارکسيسم دارد و تحليلهاي مارکسيستي از نيروي کار و مناسبات توليد بهنحوي مسائل زنان در نظام سرمايهداري و جامع? مردسالار را نيز در بر ميگيرد.
فوگل در کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» بحث خود درباره جنب? فمينيستيِ مارکسيسم و پيوند ميان مارکسيسم و فمينيسم را با اتکا به بخشي از کتاب «سرمايه» کارل مارکس پيش ميکشد و اينگونه نظري? بازتوليد اجتماعي را پي ميريزد و بابي را در مطالعات فمينيسم سوسياليستي ميگشايد که در زمان انتشار چاپ اول کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» تازه و نوآورانه بوده است و هنوز هم مورد توجه فمينيستهاي سوسياليست است. از همين رو کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» همچنان کتابي مهم در حوزه مطالعات فمينسيتي و مارکسيستي به حساب ميآيد.
کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان»، چنانکه فرزانه راجي در مقدمهاش بر ترجم? فارسي اين کتاب اشاره ميکند، «از جنبهي نظري از قدرتمندترين و پايدارترين واکاويهاي مسئلهي ستم بر زنان در جامعهي سرمايهداري در ارتباط با ساختار مفهومي سرمايهي مارکس است.»
متن اصلي کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» اولين بار در سال 1983 منتشر شده است.
مروري بر کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان»
آنچه ليز فوگل در کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» بحث خود را پيرامون آن بسط ميدهد موضوع کارِ خانگي و ارتباط آن با مقول? بازتوليد نيروي کار در کتاب «سرمايه» مارکس است. اينگونه است که فوگل در کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» از نظري? بازتوليد نيروي کار به بازتوليد اجتماعي ميرسد و در واقع اين نظريه را از کتاب «سرمايه» استخراج ميکند و البته، همانطور که در مقدم? مترجم بر ترجم? فارسي کتاب اشاره شده، «عناصر غايب نظري را نيز در سرمايه گمانهزني ميکند و در جاهايي قرار ميدهد که متن عمدتاً خاموش است.»
ليز فوگل خود در مقدم? کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان»، ضمن ارائ? گزارشي تحليلي و نقادانه از شکلگيري و قدرت گرفتن موج دوم فمينيسم در ده? 60 ميلادي و پا گرفتن فمينيسم سوسياليستي و معرفي و بررسي جهتگيريهاي متفاوت فمينيستها در برابر سوسياليسم، درباره رويکرد نظري خود در کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» مينويسد: «کتاب حاضر استدلالي را به طرفداري از توان مارکسيسم براي کندوکاو مسائل کنوني پيشِ پاي زنان در مسير مبارزه براي رهايي مطرح ميکند. با اينهمه، پيشفرض بسياري از سوسياليستها را نيز بهشدت مردود ميشمارد که باور دارند سنت مارکسيسم کلاسيک تحليلي کمابيش کامل از مسئلهي ستم بر زنان بر جاي گذاشته است. بدين معنا کتاب حاضر را ميتوان اثري سوسيالفمينيستي ناميد، اما نه حامل بدگماني متداول فمينيستهاي سوسياليست نسبت به سودمندي نظريهي مارکسيستي و نه شريک اميدهاي وافر آنها به چشماندازهاي راديکالفمينيستي. در عوض استدلال متن معطوف به کاستي سهمگين سنت سوسياليستي و نابسندگيهاي آن در واکاوي مسائل زنان است. با اينهمه، مارکسيسم ميتواند براي طرح چارچوبي نظري با درج مسائل ستم و رهايي زنان در آن به کار آيد.»
کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» از مقدمه، چهار بخش، يک پيوست با عنوان «بازبيني کار خانگي» و مؤخرهاي بر کتاب تشکيل شده است.
بخشهاي چهارگان? کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» عبارتند از: «فمينيسم سوسياليستي»، «مارکس و انگلس»، «جنبش سوسياليستي» و «از مسئلهي زن تا رهايي زنان».
درباره ليز فوگل، نويسنده کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان»
ليز فوگل (Lise Vogel)، متولد 1938، مورخ هنر و جامعهشناس فمينيست امريکايي است. فوگل داراي دکتراي تاريخ هنر و جامعهشناسي است. او از نظريهپردازان تأثيرگذار مارکسيست – فمينيست و از بنيانگذاران اصلي نظري? بازتوليد اجتماعي به حساب ميآيد. فوگل همچنين، بهعنوان مورخ هنر، از اولين کسانيست که با ديدگاهي فمينيستي به تاريخ هنر پرداختهاند.
ليز فوگل در ده? 60 ميلادي در جنبشهاي حقوق مدني و آزادي زنان و نيز جنبش ضد جنگ حضوري فعال داشته و عضو سازمان نان و گل سرخ بوستون بوده است. او همچنين از فعالان کميت? هماهنگي دانشجويان بدون خشونت (SNCC) بوده است.
از جمله آثار ليز فوگل ميتوان به کتابهاي «پرسشهاي زن»، «مادران در کار» و «ستون آنتونينوس پيوس» اشاره کرد.
درباره ترجم? فارسي کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان»
کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» با ترجمه و مقدم? فرزانه راجي در نشر چرخ و با همکاري نشر چشمه منتشر شده است. فرزانه راجي، متولد 1332 در اليگودرز، مترجم و داستاننويس ايراني است. راجي داراي ليسانس جامعهشناسي است. از ترجمههاي او ميتوان به کتابهاي «کمينگاه: گزيدهاي از بهترين داستانهاي کوتاه امريکا در سال 2006» و «نظريهي فمينيستي» اشاره کرد. از فرزانه راجي همچنين اثري داستاني با عنوان «دل انار» منتشر شده است.
راجي از کسانيست که در کمکرساني به زلزلهزدگان بم حضوري فعال داشتند و در تأسيس چند تعاوني و کتابخانه و مهد کودک در بم، با هدف کمک به زنان و کودکان زلزلهزده، مشارکت داشته است.
رتب? کتاب «مارکسيسم و ستم بر زنان» در گودريدز: 4.38 از 5.
