شعر جنگ به روایت غیر رسمی - برگ های فراموش شده از تاریخ ادبیات ایران

کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» به‌گردآوري کاميار عابدي
شعرهاي گروهي از شاعران ايراني معاصر دربار? جنگ ايران و عراق. کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي (برگ‌هايي فراموش‌شده از تاريخ ادبيات ايران: 1379 – 1359)» انعکاس دهند? تصوير جنگ در شعر آن دسته از شاعران ايراني معاصر است که در اين کتاب، روايت‌شان از جنگ، «روايت غيررسمي» ناميده شده است چرا که از منظري مستقل از منظر ايدئولوژيک رسمي در ايران بعد از انقلاب به جنگ نگريسته‌اند.
در کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» با شعرهايي دربار? جنگ مواجهيم که، چنانکه در مقدم? کاميار عابدي بر اين کتاب اشاره شده، در آن‌ها با رويکردهاي ملي و يا چپ‌گرايانه به جنگ ايران و عراق پرداخته شده است. کتاب «شعر جنگ به روايت غيرسمي» شامل بيش از دويست شعر از اين نوع شعرهاست.

مروري بر کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي»
همان‌طور که در مقدم? کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» توضيح داده شده، با درگرفتن جنگ ايران و عراق، گروهي از شاعران با رويکرد مذهبي – سياسيِ هم‌سو با ايدئولوژي رسمي و مسلط بر ايرانِ بعد از انقلاب و نگرشي نزديک به نگرش اين ايدئولوژي رسمي، به سرودن اشعاري دربار? جنگ پرداختند و روايت رسمي از جنگ را رقم زدند. اما شاعراني هم بودند که با رويکردها و ايدئولوژي‌هايي متفاوت با ايدئولوژي رسمي و مستقل از آن ايدئولوژي دربار? جنگ و متأثر از آن، شعر سرودند. اين‌ها همان شاعراني هستند که شعرهايشان در کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي»، به‌عنوان روايت غيررسمي جنگ در شعر ايراني معاصر، در اين کتاب گرد آمده است.
در کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» شعرهايي با رويکردها و گرايشات فکري مختلف را دربار? جنگ ايران و عراق مي‌خوانيد؛ شعرهايي از شاعراني که تعدادي از آن‌ها از شاعران مطرح و بسيار مشهور ادبيات معاصر ايران هستند.
کاميار عابدي در مقدم? کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» دربار? شعرهاي متعلق به روايت غيررسمي دربار? جنگ توضيح مي‌دهد که اين شعرها «چه به اعتبار شعر و چه به اعتبار شاعر، اغلب به ملّي‌گرايان و چپ‌گرايان مرتبط بوده است.» او سپس اضافه مي‌کند که «در برخي آثار اين روايت، نشانه‌هايي از گروه ديگر هم به چشم مي‌آيد.» چنانکه عابدي در همين مقدمه اشاره مي‌کند، در مجموع در شعرهاي کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» تا حدود زيادي با غلب? انديش? عُرفي / گيتي‌گرا مواجهيم.
کاميار عابدي در بخشي ديگر از اين مقدمه دربار? حال‌وهواي کلي شعرهاي گردآوري شده در کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» مي‌نويسد: «به‌طور کلّي، "رنج، ايران، مردم و انسان" در زمر? پُربسامدترين مفهوم‌ها در شعر جنگ به روايت غيررسمي است.»
بعضي شعرهايي که در کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي» مي‌خوانيد عبارتند از: «ضدّ نور» از عمران صلاحي، «تا آن‌سوي کران? اروند» از نعمت ميرزازاده (م. آزرم)، «حماس? قهرمانان» از خسرو فرشيدورد، «خوزستان خونين» از احسان طبري، «در وضع قرمز» از جلال سرفراز، «اي جوانان وطن» از سيد محمد محيط طباطبايي، «آبادان آتشناک» از ژاله اصفهاني، «خورشيد و شقايق» از سياوش کسرايي، «ميدان راه‌آهن اهواز» از محمد مختاري، «گزارش» از بتول عزيزپور، «آخر جست‌وجو» از محمدرضا نعمتي‌زاده، «در انتظار تو» از منصور اوجي، «پيشروي» از کاظم سادات اشکوري، «دو لحظه‌وار? جنگ» از فريدون فرياد، «بر شطّ مرگ و ماه» از شمس لنگرودي، «خونين‌شهر» از محمد خليلي، «براي شهيدان» از مهدي اخوان ثالث، «جنگ و زندگي» از حيدر رقابي، «در پرد? خون» از هوشنگ ابتهاج، «طفل خوزستاني، کودک لبناني» از علي نجفي، «پريان و آسمان» از نادر نادرپور، «بدرقه» از کاوه گوهرين، «اي وطن» از کريم اميري فيروزکوهي، «ارديبهشتگان» از سيد علي صالحي، «خرمشهر» از محمدعلي اسلامي ندوشن، «خوزستان، هشتاد سال جهان شير سياه تو را نوشيد» از رضا براهني، «فتح بُستان» از منوچهر نيستاني، «احضاريه» از آرمان هارطونيان، «چه خوشبختي تو!» از خاطره حجازي، «سوگند» از نيّر سعيدي، «مردي که يک پا ندارد» از سيمين بهبهاني، «نام تمام مردگان يحيي است» از محمدعلي سپانلو، «قاب‌هاي بي‌تمثال: 9 شعر» از فرشته ساري، «از جنگ» از علي باباچاهي، «کنار بازوي بريد? هور» از قاسم آهنين‌جان، «پناهگاه» از احمدرضا احمدي، «جنگ عراق» از سيروس شميسا، «خرمشهر و تابوت‌هاي بي‌دروپيکر» از بهزاد زرين‌پور، «گنجشک‌ها» از محمدرضا شفيعي کدکني، «آبادان» از محمود مشرف آزاد تهراني (م. آزاد)، «اوقات آينه» از مرسده لساني، «اين لحظه‌هاي خون و شهادت» از غلامحسين سالمي، «درياي وصل» از همايون صنعتي‌زاده، «در بيمارستان شهدا» از جعفر کوش‌آبادي، «ايران من» از حسين منزوي، «رزمندگان» از آرش باران‌پور و «جنگ بود» از حافظ موسوي.
کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي (برگ‌هايي فراموش‌شده از تاريخ ادبيات ايران: 1379 – 1359)» در انتشارات جهان کتاب منتشر شده است.

دربار? کاميار عابدي، گردآورند? کتاب «شعر جنگ به روايت غيررسمي»
کاميار عابدي، متولد 1347 در ماسالِ گيلان، پژوهشگر و مورخ ادبي ايراني و منتقد شعر معاصر فارسي است. عابدي داراي فوق ليسانس رشت? تاريخ ايران است. او مدتي، به‌عنوان پژوهشگر، در فرهنگستان زبان و ادب فارسي مشغول به کار بوده و همچنين تدريس در بخش ايرانشناسي دانشگاه اوزاکا در ژاپن و تدريس در مؤسس? لغت‌نام? دهخدا را در کارنام? کاري خود دارد و در سال 1400، در مراسم افتتاحي? ماه فرهنگي ژاپن، از سفير ژاپن لوح تقدير دريافت کرده و از جانب او مورد قدرداني قرار گرفته است.
از کاميار عابدي مقالات مختلفي در نشريات، از جمله در مجل? «جهان کتاب»، منتشر شده است. عابدي متخصص تاريخ ادبيات معاصر ايران است و کارهاي پژوهشي فراواني در حوز? شعر و ادبيات معاصر ايران انجام داده است.
از جمله آثار کاميار عابدي مي‌توان به کتاب‌هاي «از مصاحبت آفتاب: زندگي و شعر سهراب سپهري»، «در زلالِ شعر: زندگي و شعر اميرهوشنگ ابتهاج: ه. ا. سايه»، «مهدي حميدي شيرازي: شاعر و عاشق»، «محمّد مقدّم: شاعر و زبان‌شناس»، «پرويز داريوش: شاعر و تحليلگر ادبي»، «سيمين بهبهاني: شاعر و تکاپوگر مدني»، «شورشگر بي‌آشتي: زندگي و شعر تندر کيا»، «رَهنوردِ گمشده: زندگي و شعر حسن هنرمندي» و «برگ‌هايي از تاريخ بي‌قراري ما: چهل گفتار در شناخت و تحليل شعر و ادب معاصر» اشاره کرد.