واگرایی بزرگ (نشر گستره) - چین اروپا و شکل گیری اقتصاد جهانی در عصر مدرن

کتاب «واگرايي بزرگ» نوشت? کنت پومرانز
چرا انقلاب صنعتي در اروپاي غربي رخ داد و در نقاط ديگر جهان رخ نداد؟ کتاب «واگرايي بزرگ: چين، اروپا و شکل‌گيري اقتصاد جهاني در عصر مدرن»، با عنوان اصلي The Great Divergence: China, Europe, and the Making of the Modern World Economy، يک پژوهش تاريخي – اقتصادي نقادانه دربار? اقتصاد اروپاي غربي و شرق آسيا در قرون هجدهم و نوزدهم ميلادي و مقايسه‌اي ميان اوضاع اقتصادي اين دو منطقه، به‌ويژه مقايس? تحولات اقتصادي انگلستان و چين، در اين دور? تاريخي، و ريشه‌يابي دلايل جدايي و واگرايي مسير اين تحولات از يکديگر در دوران وقوع انقلاب صنعتي در اروپاي غربي است.
کنت پومرانز در کتاب «واگرايي بزرگ» به بررسي و تحليل اين موضوع مي‌پردازد که چرا و تحت تأثير چه عواملي، اروپاي غربي، راهي جدا از شرق آسيا و ديگر نقاط جهان را طي کرد و در مسير انقلاب صنعتي افتاد.
متن اصلي کتاب «واگرايي بزرگ» اولين بار در سال 2000 در انتشارات دانشگاه پرينستون منتشر شد و در طي دو دهه با چنان استقبالي روبه‌رو شد که اين انتشارات چاپ دوم آن را، با پيشگفتاري جديد از نويسنده که شامل پاسخ‌هاي او به منتقدان اين کتاب است، در سال 2021 در مجموع? کتاب‌هاي کلاسيک خود منتشر کرد.
کتاب «واگرايي بزرگ» جوايز گوناگوني را براي نويسنده‌اش به ارمغان آورده است. آندره گوندِرفرانک در مجل? «مطالعات آسيايي»، اين کتاب را «بزرگ‌ترين و مهم‌ترين اداي سهم به درک ما از علت‌ها و سازوکارهاي واگرايي بزرگ ميان غرب و باقي دنيا» وصف مي‌کند.

مروري بر کتاب «واگرايي بزرگ»
تمرکز اصلي کتاب «واگرايي بزرگ» بر مقايس? ميان اقتصاد شمال غربي اروپا و شرق آسيا، به‌ويژه چين، در نيم? دوم قرن هجدهم و نيم? اول قرن نوزدهم ميلادي و بررسي علل جدايي اين دو منطقه از يکديگر در مسير تحولات اقتصادي است. اين کتاب، علاوه بر بررسي اروپاي غربي و چين در دور? يادشده، نگاهي گذرا هم به وضعيت ژاپن، هند و اروپاي شرقي در آن دوره دارد.
کنت پومرانز در کتاب «واگرايي بزرگ»، چنانکه در مقدم? پيروز اشرف بر ترجم? فارسي اين کتاب توضيح داده شده، بر آن است که، با استناد به اسناد و مدارک و تحقيقات انجام شده دربار? تاريخ اقتصادي جهان در اوايل دوران مدرن و بهره‌گيري نقادانه از اطلاعات و داده‌هاي اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي و زيست‌بومي و جغرافيايي‌اي که با موضوع پژوهش او در کتاب «واگرايي بزرگ» ارتباط دارند، نشان دهد که اروپاي غربي و شرق آسيا در آغاز عصر مدرن، از نظر زمينه‌هاي وقوع انقلاب صنعتي و رشد و توسع? اقتصادي، تفاوت عمده‌اي باهم نداشته‌اند و دليل افتادن اروپاي غربي در مسير انقلاب صنعتي و جدا شدن راه آن از ديگر مناطق دنيا، به‌لحاظ اقتصادي، را بايد در علل و عواملي متفاوت با آنچه معمولاً و در روايت‌هاي متداول در اين باره عنوان مي‌شود جستجو کرد.
کتاب «واگرايي بزرگ» از پيشگفتار، مقدمه‌اي با عنوان «مقايسه‌ها، ارتباط‌ها و روايت‌هاي توسع? اقتصادي اروپا»، شش فصل که در سه بخش، با عنوان‌هاي «جهان شباهت‌هاي غافلگيرکننده»، «رسيدن از اخلاق نوين به اقتصاد نوين؟ مصرف، سرمايه‌گذاري و سرمايه‌داري» و «گذار از اسميت و مالتوس: از محدوديت‌هاي زيست‌بومي تا رشد صنعتي پايدار»، تنظيم شده‌اند و شش پيوست تشکيل شده است.
فصل‌هاي شش‌گان? کتاب «واگرايي بزرگ» عبارتند از: «اروپا پيش از آسيا؟ جمعيت، انباشت سرمايه و تکنولوژي براي تبيين توسع? اروپا»، «اقتصادهاي مبتني بر بازار در اروپا و آسيا»، «مصرف تجملي و ظهور سرمايه‌داري»، «دستان مرئي: ساختار بنگاه‌ها، ساختار اجتماعي – سياسي و "سرمايه‌داري" در اروپا و آسيا»، «محدوديت‌هاي مشترک: تنش زيست‌بومي در اروپاي غربي و آسياي شرقي» و «برداشته‌شدن محدوديت زمين: قار? آمريکا به‌مثابه نوع جديدي از پيرامون».

دربار? کنت پومرانز، نويسند? کتاب «واگرايي بزرگ»
کنت پومرانز (Kenneth Pomeranz)، متولد 1958، استاد دانشگاه، مورخ و پژوهشگر امريکايي است. او، به‌خاطر دستاوردهاي علمي و پژوهشي‌اش، مقام استاد برگزيد? تاريخ را در دانشگاه شيکاگو به دست آورده و يکي از بيست‌وسه استاد برگزيده در کل تاريخ دانشگاه شيکاگو تاکنون است.
همسر کنت پومرانز و سه فرزند او به بيماري اُتيسم مبتلا بوده‌اند و پومرانز، علاوه بر تدريس و کارهاي علمي و پژوهشي، به‌همراه همسرش سازمان‌هايي را براي حمايت از مبتلايان به اين بيماري تأسيس کرده است.
از جمله آثار کنت پومرانز مي‌توان به کتاب‌ «جهاني که تجارت ايجاد کرد: جامعه، فرهنگ و اقتصاد جهاني» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «واگرايي بزرگ»
کتاب «واگرايي بزرگ: چين، اروپا و شکل‌گيري اقتصاد جهاني در عصر مدرن» با ترجمه و مقدم? پيروز اشرف در نشر گستره منتشر شده است.
پيروز اشرف، متولد 1332، مترجم ايراني است. از ترجمه‌هاي او مي‌توان به کتاب‌هاي «روسي? بدون پوتين: پول، قدرت و افسانه‌هاي جنگ سرد نوين»، «تکنولوژي‌هاي انقلابي و تأثيرات آن بر زندگي حال و آينده»، «دنياي پنهان نفت»، ««علم اقتصاد و چپ: گفت‌وگو با اقتصاددانان مترقّي» و «سقوط اقتصادي 2008: چگونه يک دهه درگيري با بحران‌هاي مالي جهان را تغيير داد» اشاره کرد.