چه شد؟ - داستان افول اجتماعی در ایران

کتاب چه شد؟ نوشت? عبدالمحمد کاظمي‌پور و محسن گودرزي 

پژوهشي جامعه‌شناختي دربار? وضعيت بحراني سرماي? اجتماعي در ايرانِ چند ده? اخير. کتاب چه شد؟ داستان افول اجتماع در ايران کتابي است که در آن، تحولات سرماي? اجتماعي در ايران معاصر مورد بررسي قرار گرفته است. 
عبدالمحمد کاظمي‌پور و محسن گودرزي در کتاب چه شد؟ ما را به بحران سرماي? اجتماعي در ايرانِ دهه‌هاي اخير توجه مي‌دهند و نيز به ريشه‌يابي اين بحران مي‌پردازند و از دلايل آن و نيز راه‌هاي برون‌رفت از اين بحران سخن مي‌گويند. 
کتاب «چه شد؟» يک پژوهش جامعه‌شناختي هشدار دهنده و قابل تأمل است که در آن، با نگاهي به مسئل? کاهش سرماي? اجتماعي در جهان، اين مسئله به‌طور مشخص‌تر و از زواياي گوناگون در ايران چند ده? اخير مورد کندوکاو قرار گرفته و نيز دربار? تأثير اين بحران بر آيند? ايران و آنچه مي‌توان براي مقابله با آن انجام داد، بحث شده است. 
کتاب چه شد؟ هم کتابي کارآمد براي پژوهشگران و سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان اجتماعي در ايران است و هم مخاطبان غيرمتخصص اما علاقمند به جامعه‌شناسي و مخصوصاً مخاطبان دغدغه‌مند دربار? مسائل اجتماعي امروز ايران را به کار مي‌آيد. 

مروري بر کتاب چه شد؟

موضوع کتاب چه شد؟، چنانکه پيش‌تر اشاره شد، سرماي? اجتماعي و خصوصاً سرماي? اجتماعي در ايران دهه‌هاي اخير است. درواقع تمرکز اصلي نويسندگان کتاب «چه شد؟» بر پژوهش دربار? وضعيت سرماي? اجتماعي در ايران است اما در عين حال، سرماي? اجتماعي در جهان نيز در اين کتاب مورد بررسي قرار گرفته است. 
آنچه با خواندن کتاب «چه شد؟» درمي‌يابيم اين است که سرماي? اجتماعي در ايران چند ده? اخير رو به افول است. 
در کتاب «چه شد؟» ضمن ارائ? گزارشي از وضعيت نامطلوب سرماي? اجتماعي در ايران معاصر، براساس داده‌ها و آمارها و تحقيقات علمي، به منشاء و علت‌يابي اين بحران پرداخته شده و همچنين از چشم‌انداز آيند? اين وضعيت سخن رفته و راهکارها و پيشنهادهايي هم براي برون‌رفت از آن ارائه شده است. 
يکي از نکات قابل توجه کتاب «چه شد؟»، در بحث از چگونگي برون‌رفت از بحران اجتماعي‌اي که موضوع اين کتاب است، ارائ? قواعد و راهکارهايي است که از متن ادبيات معاصر و کهن ايران استخراج شده‌اند. نويسندگان، از همين منظر است که در بخشي از اين کتاب، که به راهکارهاي مقابله با بحران سرماي? اجتماعي اختصاص دارد، به سراغ شعري از هوشنگ ابتهاج مي‌روند و قاعده‌اي تحت عنوان «قاعد? پا بر فرش» را از آن استخراج مي‌کنند و همچنين از اشعاري از سعدي و خيام وام مي‌گيرند. 
کتاب «چه شد؟»، ضمن توصيف وضعيت سرماي? اجتماعي در ايران معاصر، علل بحران سرماي? اجتماعي را از وجوه گوناگون اجتماعي و اقتصادي و سياسي مورد بررسي قرار مي‌دهد و نقش عوامل مختلف را در اين بحران بررسي مي‌کند.  
چنانکه پيش‌تر اشاره شد، در بخشي از کتاب «چه شد؟» از وجهي بين‌المللي به مسئل? سرماي? اجتماعي پرداخته شده و اين موضوع در سطحي جهاني مورد بررسي قرار گرفته است. در آن بخش از کتاب «چه شد؟» که به چشم‌انداز بين‌المللي سرماي? اجتماعي اختصاص دارد، سرماي? اجتماعي در کشورهاي امريکا، کانادا، فرانسه، ايتاليا، بريتانيا، آلمان، اسپانيا، استراليا، سوئد و ژاپن مورد بررسي قرار گرفته است. 
کتاب «چه شد؟» از يادداشت ناشر، پيشگفتار، مقدمه‌اي با عنوان «در اهميت اجتماع» و چهارده فصل تشکيل شده است. چهارده فصلِ کتاب «چه شد؟» در چهار بخش با عنوان‌هاي «نظريه‌ها و مفاهيم بنيادي»، «تحول سرمايه‌ي اجتماعي در ايران معاصر»، «علل افول سرمايه‌ي اجتماعي در ايران» و «چه بايد کرد؟» تنظيم شده‌اند. 
فصل‌هاي چهارده‌گان? کتاب «چه شد؟» عبارتند از: «چيستي، چرايي و چگونگي سرمايه‌ي اجتماعي»، «پيشينه‌ي پژوهشي و چهارچوب مفهومي»، «سرمايه‌ي اجتماعي در چشم‌انداز بين‌المللي»، «تحول سرمايه‌ي اجتماعي در ايران معاصر»، «مشارکت مدني و پيوندهاي اجتماعي»، «مذهب»، «زوال هنجارهاي اخلاقي و فرسايش سرمايه‌ي اجتماعي»، «دولت»، «نابرابري و ناامني اقتصادي»، «جابه‌جايي‌هاي جمعيتي»، «مهاجرت خارجي»، «کي شد؟ افول اجتماع از چه زماني آغاز شد؟»، «راه‌هاي عملي: کلان، ميانه و خرد» و «چشم‌انداز آينده». 
تعريف مفهومي و اندازه‌گيري سرماي? اجتماعي، کارکردهاي سرماي? اجتماعي، اعتماد عموميِ اجتماعي و بين‌فردي، اعتماد سياسي ميان شهروندان و حکومت، اعتماد به صاحبان حرفه‌ها، انجمن‌ها و نهادهاي رسمي، محافل و فعاليت‌هاي غيررسمي، نگرش به مشارکت اجتماعي، جنگ و ارزش‌هاي مذهبي، معنويت‌گرايي‌هاي جديد، دوقطبي مذهبي – سکولار، فساد اداري، ضعف حاکميت قانون، نابرابري‌هاي اقتصادي و افول سرماي? اجتماعي، کاهش قدرت اقتصادي کلي و همراه شدن آن با نابرابري، اضطراب و ناامني اقتصادي، انسان کلان‌شهري و فرسايش سرماي? اجتماعي و تحرک جغرافيايي و سازمان فضايي شهر از جمله موضوعاتي هستند که در کتاب «چه شد؟» در ارتباط با بحث سرماي? اجتماعي به آن‌ها پرداخته شده است. 
کتاب «چه شد؟ داستان افول اجتماع در ايران» در نشر اگر منتشر شده است. 

دربار? عبدالمحمد کاظمي‌پور و محسن گودرزي، نويسندگان کتاب چه شد؟

عبدالمحمد کاظمي‌پور، متولد 1340 در بروجرد، جامعه‌شناس، استاد دانشگاه و پژوهشگر ايراني است. کاظمي‌پور استاد جامعه‌شناسي دانشگاه کالگري و رييس منتخب انجمن جامعه‌شناسي کانادا است. از جمله آثار او مي‌توان به کتاب «نسل ايکس: بررسي جامعه‌شناختي نسل جوان ايراني» اشاره کرد. 

محسن گودرزي، متولد 1340، استاد دانشگاه، جامعه‌شناس و پژوهشگر ايراني است. گودرزي داراي ليسانس پژوهشگري اجتماعي و فوق ليسانس و دکتراي جامعه‌شناسي از دانشگاه تهران است. 
محسن گودرزي مدير علمي موج دوم پيمايش ملي ارزش‌ها و نگرش‌هاي ايرانيان بوده است. از کارهاي پژوهشي او مي‌توان به تحقيق در گرايش‌ها، رفتارها و آگاهي‌هاي مردم سيستان و بلوچستان اشاره کرد. 
کتاب‌هاي «تهران – 56: سيماي تهران در پژوهشي فراموش‌شده» (با همکاري آرش نصر اصفهاني) و «تحولات فرهنگي در ايران» (با همکاري عباس عبدي) از جمله آثار محسن گودرزي هستند.