انقلاب بدون انقلابیون - معنابخشی به بهار عربی
مشخصات
معرفی
کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» نوشت? آصف بيات
پژوهشي دربار? انقلاب و تغيير معنا و مفهوم آن در قرن بيستويکم، با تمرکزي ويژه بر «بهار عربي» و جنبشهاي انقلابي خاورميانه. کتاب «انقلاب بدون انقلابيون: معنابخشي به بهار عربي»، با عنوان اصلي Revolution without Revolutionaries: Making Sense of the Arab Spring، ماحصل تحقيقات ميداني و نظري آصف بيات دربار? انقلابهايي در خاورميانه که به «بهار عربي» معروف شدند و ريشهيابي اين مسئله است که چرا انقلابهاي قرن بيستويکم، خيلي زود به جنگهاي داخلي يا بازگشت وضعيت پيشاانقلابي ميانجامند.
کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» از اين موضوع سخن ميگويد که در شرايطي که، بهدلايل مختلفي که در اين کتاب توضيح داده شده و مورد بررسي قرار گرفتهاند، توان نهفته در انقلابها تضعيف شده و نوعي بدبيني به انقلاب بهوجود آمده است، انقلاب همچنان واجد چه تواني است و چه نتايجي ميتواند به بار آورد؟
در کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» بررسياي تطبيقي هم ميان انقلابهاي قرن بيستويکم و انقلابهاي قرن بيستم صورت گرفته تا نشان داده شود که در قرن بيستويکم چه تغييري نسبت به گذشته در معنا و مفهوم انقلاب و طرز تلقي از آن پديد آمده است و نتيج? اين تغيير چه بوده است. در اين بررسي تطبيقي، انقلاب ايران، بهعنوان يکي از انقلابهاي قرن بيستم، در کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» جايگاهي ويژه را به خود اختصاص داده است.
متن اصلي کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» اولين بار در سال 2017 منتشر شده است.
مروري بر کتاب «انقلاب بدون انقلابيون»
آصف بيات در کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» پژوهش خود را، که هم پژوهشي نظري و هم پژوهشي ميداني است، حول اين موضوع سامان داده است که چه عواملي در قرن بيستويکم بر ماهيت و فرجام انقلابهاي خاورميانه تأثير گذاشتهاند و انقلابهاي خاورميانه را در چه زمينه و بستري بايد بررسي کرد تا بتوان به چگونگي وقوعشان و مسيري که پيمودهاند و توان نهفته در آنها و نيز چراييِ کوتاهمدت بودنشان پي برد.
بخشي از کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» ماحصل گفتوگوهاي نويسنده با فعالان و سردمداران انقلابهاي موسوم به «بهار عربي» و حاضران در اين انقلابها، خصوصاً در مصر، است.
يکي از عواملي که در کتاب «انقلاب بدون انقلابيون»، بهعنوان عامل تضعيفکنند? انقلابها و توان نهفته در آنها در قرن بيستويکم، بر آن تمرکز شده، غلب? نئوليبراليسم نهفقط در حوز? اقتصاد که بهصورتي فراگيرتر بر ذهن روشنفکران تحولخواه است. بهاعتقاد آصف بيات، نئوليبراليسم عاملي است که توان بسيجِ گسترده را در تحرکات انقلابي ميگيرد.
در کتاب «انقلاب بدون انقلابيون»، چنانکه پيشتر نيز اشاره شد، يک بررسي تطبيقي هم ميان «بهار عربي» و انقلابهاي قرن بيستم، از جمله انقلاب ايران، صورت گرفته است.
کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» از مقدمه و هشت فصل تشکيل شده است. فصلهاي هشتگان? کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» عبارتند از: «انقلابهاي نابهنگام»، «مارکس در انقلاب اسلامي»، «ميدان و ضدّميدان»، «بهار شگفتي»، «انقلاب نيمهکاره انقلاب نيست»، «تمايلات راديکال امر اجتماعي»، «رنج دوران گذار» و «انقلاب و اميد».
در بخشي از مقدم? کتاب «انقلاب بدون انقلابيون»، از زبان نويسنده، دربار? رويکرد و موضوع اين کتاب ميخوانيد: «اين کتاب دربار? انقلابهاي بدون "تصوّرات انقلابي" است، انقلابهايي که متأثر از شرايط روزگار نوليبرالي ما هستند. کتاب بر بهار عربي متمرکز است، خيزشهاي انقلابي چشمگيري که از قضا در دورهاي به ناگهان در صحن? سياسي ظاهر شدند که خود ايد? انقلاب به محاق رفته بود. بنابراين، اين کتاب نه روايتي است ساده از بهار عربي و نه اثري دربار? رويدادهاي سياسي جاري. هدف اصلي آن، درک اين رخدادهاي سياسي چشمگير، عمدتاً در تونس و مصر، فهم پويايي آنها، تحليل فرايند بسيج آنها، بررسي تناقضاتشان، و برجسته کردن وعدههايشان از منظري جهاني، تاريخي و تطبيقي است. اين کتاب همانقدر که عملکرد واقعي اين انقلابها را شرح ميدهد، اثري با درونماي? نظري? اجتماعي نيز هست که متواضعانه ميکوشد اصطلاحات و بينشهايي را براي درک بهتر اين برهههاي سياسي ارائه دهد.»
کتاب «انقلاب بدون انقلابيون: معنابخشي به بهار عربي» با ترجم? عليرضا صادقي و رضا آرت، همراه با مقدمهاي بهقلم مراد ثقفي، در انتشارات شيرازه منتشر شده است.
چنانکه در مقدم? مراد ثقفي بر ترجم? فارسي کتاب «انقلاب بدون انقلابيون» توضيح داده شده، براي انتشار اين کتاب به زبان فارسي و با اين هدف که بر تجرب? «بهار عربي» تمرکزي بيشتر صورت گيرد، نويسنده ويرايشي تازه از آن تدارک ديده است که دو فصل کمتر از ويرايش نخست دارد. اين دو فصل شامل فصلهاي چهارم و پنجمِ ويرايش اول است.
همچنين در ويرايش دوم کتاب «انقلاب بدون انقلابيون»، که چنانکه اشاره شد اساس ترجم? فارسي اين کتاب بوده، فصلهاي دوم و سوم ويرايش اول، در يک فصل، يعني فصل دوم، ادغام شدهاند.
دربار? آصف بيات، نويسند? کتاب «انقلاب بدون انقلابيون»
آصف بيات، متولد 1333 در روستايي در نزديکي تهران و در خانوادهاي آذربايجاني، استاد دانشگاه و پژوهشگر ايراني – امريکايي است.
کارهاي پژوهشي بيات حوزههايي چون جامعهشناسي سياسي، جنبشهاي اجتماعي، فضاي شهري و سياست، روزمرگي سياست، دينداري، اسلام معاصر، خاورميان? اسلامي، انقلاب اسلامي ايران، جنبشهاي تهيدستان شهري، جوانان و زنان مسلمان و بهار عربي را دربرميگيرد. از آثار او ميتوان به کتابهاي «کارگران و انقلاب 57» و «سياستهاي خياباني: جنبش تهيدستان در ايران» اشاره کرد.