داریوش مادی

کتاب «داريوش مادي» نوشت? استيون اندرسون
روايتي متفاوت با روايتِ غالب و مشهور از پايان حکومت مادها، به تخت نشستن کوروش و تشکيل امپراتوري هخامنشي در ايران. کتاب «داريوش مادي»، با عنوان اصلي Darius the Mede: A Reappraisal، پژوهشي تاريخي است که در آن، از خلال تحقيق دربار? شخصيتي که در «کتاب دانيال» از بخش عهد عتيق «کتاب مقدس» از او با نام داريوش مادي ياد شده و تطبيق روايت «کتاب مقدس» با تعدادي از منابع تاريخي کهن ديگر، روايتي از دوران گذار ايران از حکومت مادها به امپراتوري هخامنشي و نحو? اين گذار ارائه شده که با روايت‌هاي مرسوم از اين مقطع از تاريخ ايران باستان تفاوت دارد.
کتاب «داريوش مادي» پژوهشي تاريخي است که دريچه‌اي تازه به تاريخ مادها و هخامنشيان مي‌گشايد و بحثي تازه را در اين باب باز مي‌کند.
متن اصلي کتاب «داريوش مادي» اولين بار در سال 2014 منتشر شده است.

مروري بر کتاب «داريوش مادي»
استيون اندرسون در کتاب «داريوش مادي» بر نقطه‌اي تاريک و مبهم و رمزآلود از تاريخ ايران باستان نور مي‌تاباند. او در اين کتاب سراغ شخصيتي مبهم در دور? گذار از عصر مادها به عصر امپراتوري هخامنشيان مي‌رود تا هويت او را شناسايي کند. اين شخصيت همان داريوش مادي است که در «کتاب مقدس» در فصل «کتاب دانيال» از او به‌عنوان کسي نام برده شده که در زمان سقوط بابل به‌دست کوروش، فرمانرواي امپراتوري مادي – پارسي بوده و تا دو سال بعد از سقوط بابل، يعني تا زمان مرگش، هم در همين مقام باقي بوده است.
در کتاب «داريوش مادي»، با رجوع به «کتاب مقدس» و «کوروش‌نامه» گزنفون و تعدادي ديگر از منابع کهن، استدلال شده که داريوش مادي «کتاب دانيال» همان کسي است که گزنفون در «کوروش‌نامه» از او با نام کياکسار دوم نام برده است.
اما اثبات چنين چيزي چه تغييري در روايت معروف و متداول از پادشاهي کوروش و آغاز امپراتوري هخامنشي پديد مي‌آورد؟ موضوع اين است که، برخلاف روايتي که در «تاريخ هرودوت» از به قدرت رسيدن کوروش و ايجاد امپراتوري هخامنشي ارائه شده، يعني روايت غالب در اين باره، کتاب «داريوش مادي»، با تطبيق هويت داريوش مادي «کتاب دانيال» و کياکسار دوم «کوروش‌نامه» گزنفون و رجوع به اسناد و منابع ديگر، نشان مي‌دهد که کوروش قبل از اينکه پادشاهي را تماماً از آنِ خود بکند و امپراتوري هخامنشي را تشکيل دهد، با کياکسار دوم يا داريوش مادي ائتلاف کرده و مدتي با او در فرمانروايي حکومت مادي – پارسي شريک بوده است.
در کتاب «داريوش مادي» استدلال شده که روايت‌ هرودوت از شيو? به قدرت رسيدن کوروش، روايتي که مي‌گويد کوروش پادشاه مادها را از تخت به زير کشيد و خودش بر تخت نشست، روايتي اغراق‌آميز بوده که خود کوروش آن را در دهان‌ها انداخته بوده و اين روايت بزرگنمايانه در واقع يک تاکتيک تبليغاتي از جانب او بوده است و همين روايت به روايت مشهور دربار? شيو? به قدرت رسيدن کوروش تبديل شده و به‌غلط به‌عنوان روايت درست جا افتاده است.
کتاب «داريوش مادي» از بخشي با عنوان «چکيده و نگاه کلي»، پيشگفتاري با عنوان «مسئل? سوگيري»، پنج بخش و يک بخش پيوست تشکيل شده است.
بخش‌هاي پنج‌گان? کتاب «داريوش مادي» عبارتند از: «بيان مسئله»، «روايت هرودوت و گزنفون از بر تخت نشستن کوروش»، «روايت هرودوت و گزنفون از داريوش ماديِ کتاب دانيال»، «واکاوي ديگر منابع باستاني دربار? داريوش مادي» و «برايند».
در بخشي از کتاب «داريوش مادي»، دربار? آن‌چه در اين کتاب به آن پرداخته شده و هدف اين پژوهش، مي‌خوانيد: «اين پژوهش به بررسي و واکاويِ مسئل? تاريخيِ شناسايي هويت شاهي به نام "داريوش مادي" که در کتاب دانيال از او نام برده شده در منابعي غير از کتاب مقدس پرداخته است. موضوع اصلي آن مربوط به دو روايت متفاوت از پايان پادشاهي مادها و آغاز پادشاهي کوروش پارسي است که دو مورخ يوناني، هرودوت و گزنفون، مطرح کرده‌اند. هدف از اين پژوهش شناسايي هويت داريوش مادي در کتاب مقدس و ديگر منابع نوشتاري و تبيين روايات متناقض دربار? بر تخت نشستن کوروش و موجوديت يک شاه مادي در زمان سقوط بابل است.
فرضي? پژوهش اين است که کوروش تا دو سال پس از سقوط بابل با يک شاه مادي در قدرت سهيم بود. گزنفون، مورخ يوناني، اين شاه مادي را کياکسار (دوم) ناميده است، اما در کتاب دانيال با نام سلطنتيِ داريوش آمده است. کوروش با زور و خشونت ماد را تسخير نکرد، آخرين شاه ماد را از اورنگِ شاهي به زير نکشيد و تا پس از سقوط بابل به بالاترين جايگاه در امپراتوري مادي – پارسي دست نيافت. کوروش در مقام شريک سلطنتيِ داريوش وارث قلمرو پارس، وليعهد ماد و فرمانده ارتش مادي – پارسي به شمار مي‌رفت. با اين همه، اين داريوش بود که رسماً نيرومندترين فرد قلمرو امپراتوري شناخته مي‌شد و بالاترين جايگاه را داشت. داريوش دو سال پس از سقوط بابل به مرگ طبيعي درگذشت و چون وارث پسري نداشت، کوروش با دختر او ازدواج کرد و پس از مرگ او مقامش را به ارث برد و پادشاهي مادي و پارسي را يکپارچه کرد.»

دربار? استيون اندرسون، نويسند? کتاب «داريوش مادي»
استيون اندرسون (Steven Anderson) مورخ و پژوهشگر و معلم «کتاب مقدس» است. او داراي دکترا از مدرس? علوم ديني دالاس است.
از استيون اندرسون، به‌جز کتاب «داريوش مادي»، مجموعه‌اي هشت‌جلدي با عنوان «راهنماي تفسيري کتاب مقدس دکتر اندرسون» منتشر شده است.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «داريوش مادي»
کتاب «داريوش مادي» با ترجمه و مقدم? علي‌اصغر سلحشور در انتشارات ققنوس منتشر شده است.
علي‌اصغر سلحشور، متولد 1364، مترجم ايراني است. او، به‌جز کتاب «داريوش مادي»، کتابي با عنوان «شمايل‌نگاري خدا و موجوداتِ فراطبيعي در هنر ابتدايي هخامنشي» را هم به فارسي ترجمه کرده است.