کتاب «همزادهاي بورخس» ترجمه و تأليف احمد اخوت
کتاب «مستعارنويسي و شبهترجمه» با اضافات و جُستارهايي تازه. کتاب «همزادهاي بورخس بهاتفاق مستعارنويسي و شبهترجمه» همان کتابي است که پيشتر با عنوان «مستعارنويسي و شبهترجمه»، به ترجمه و تأليف احمد اخوت، منتشر شده بود، منتها اخوت در چاپ فعلي اين کتاب، جُستارهايي را به کتاب پيشين افزوده که ماحصل، کتابي مفصلتر از کتاب قبلي شده است.
کتاب «همزادهاي بورخس» کندوکاوي در خصلت بورخسيِ دنياي نوشتار است؛ خصلتي که برآمده از بازيِ شهرت و گمنامي است و وسوسه و علاقه و در مواردي هم البته اجبار نويسندگان به پنهان شدن در پسِ پشتِ اسمهاي مستعار و حتي در مواردي خود را ديگري جا زدن يا خود را در کسوت ديگري ديدن و از خود فاصله گرفتن و نگريستن به خود از چشمِ ديگري، آنگونه که در آثار خورخه لوئيس بورخسِ آرژانتيني رايج است.
احمد اخوت در جُستارهاي کتاب «همزادهاي بورخس»، مثل بسياري از آثار ديگرش، نکتههايي باريکتر از مو را درباب نوشتن و ماهيت بازيگوشان? نوشتار با ما در ميان گذاشته و ما را با خود به سفر در دنياي نويسندگان و کتابهاي مختلف برده تا اينبار از دريچ? مستعارنويسي و شبهترجمه، که موضوعات اين کتاب هستند، به عالم کتاب و ادبيات بنگريم.
مروري بر کتاب «همزادهاي بورخس»
موضوع اصلي کتاب «همزادهاي بورخس» نويسندگاني هستند که يا پشت اسامي مستعار پنهان ميشوند، يا مثل سروانتس در کتاب «دُن کيشوت» مدعي ميشوند که آنچه را نقل ميکنند کتابي از نويسندهاي ديگر است که آنها آن را يافتهاند و صرفاً دارند نقش واسط? رساندن محتويات آن کتاب به خواننده را ايفا ميکنند، يا مثل جيمز موريه در کتاب «سرگذشتِ حاجيباباي اصفهاني» حرف خود را از زبان راوياي ديگر ميزنند و جوري ميزنند که همه راوي را ببينند و حواسشان چندان متوجه نويسنده نباشد، و يا خود را مترجم کتاب معرفي ميکنند و کتاب را به نويسندهاي خارجي نسبت ميدهند.
اخوت در کتاب «همزادهاي بورخس» نويسندگاني را که دست به اين ترفندها يا انواع ترفندهاي ديگر براي پنهان کردن خود و تبديل شدن به ديگري ميزنند، همزادهاي خورخه لوئيس بورخس ميداند چون دغدغ? بورخس هم هميشه مرز ميان خود و ديگري در نوشتار است و مخدوش و مبهم بودن اين مرز.
دو نمودِ اصلي که در جُستارهاي کتاب «همزادهاي بورخس»، بهعنوان نمودهاي ديگري شدنِ نويسنده، به آنها پرداخته شده، يکي به کار بردن اسم مستعار توسط نويسندگان و ديگري ترجم? جعلي يا همان «شبهترجمه» است، يعني متني که نويسندهاي خود آن را نوشته اما ترجمهاش جا ميزند.
کتاب «همزادهاي بورخس» سفري است به هزارتوي کتابها و نويسندگاني که بهدلايل مختلف بدلپوشي کردهاند و ديگري شدهاند و خود را با ديگريهايي خيالي و جعلي يکي کردهاند تا گمنام و پنهان بمانند.
اخوت در کتاب «همزادهاي بورخس»، در جستجوي نمودهاي مستعارنويسي و شبهترجمه و ديگري شدن نويسندگان، عالم ادبيات ايران و جهان را درمينوردد و فقط هم به کتابها و نويسندگان معروف بسنده نميکند و مثلاً جايي هم مثالي ميآورد از کتابي که سالها پيش بهعنوان ترجمه منتشر شده و مسائل سياسي ايرانِ پيش از انقلاب را در هيئت مسائل امريکاي لاتين و جهان سوم پيش کشيده است.
در کتاب «همزادهاي بورخس»، با ارجاع به نمونههاي مختلف مستعارنويسي و شبهترجمه، ترفندها و شگردهاي مختلف اين دو تمهيد و کارکرد و دليل وجوديشان شرح داده ميشود.
کتاب «همزادهاي بورخس»، پس از مقدمهاي با عنوان «رؤيت نويسنده»، با يک جُستار ترجمه، با عنوان «شبهترجمه: رمان بهمثابهي ترجمه»، نوشت? داگلاس رابينسون، آغاز ميشود و با يازده جُستارِ ديگر ادامه مييابد که عبارتند از: «معاني و بيان شبهترجمه»، «بورخسِ مترجم»، «همزادهاي بورخس»، «متن، بدن و ترجمه در صد سال تنهايي»، «نويسندهي دن کيشوت کيست؟»، «خودهاي مستعار»، «سندروم هاکلبري فين»، «سندروم مادام بوواري»، «ديدار با شبحنويسان»، «استعارههاي خوراکي» و «آشپزي استعاري (داستان دو کيک)».
کتاب «همزادهاي بورخس بهاتفاق مستعارنويسي و شبهترجمه» در نشر گمان منتشر شده است. ويرايش قبلي اين کتاب، که چنانکه پيشتر اشاره شد جُستارهاي کمتري را در بر ميگرفت، با عنوان «مستعارنويسي و شبهترجمه»، در نشر ني منتشر شده بود. در آن ويرايش، جُستارهاي «همزادهاي بورخس»، «سندروم مادام بوواري»، «استعارههاي خوراکي» و «آشپزي استعاري (داستان دو کيک)» غايب بودند.
دربار? احمد اخوت
احمد اخوت، متولد 1330 در اصفهان، مترجم، منتقد ادبي و جُستارنويسِ ايراني است. اخوت داراي دکتراي زبانشناسي و نشانهشناسي و عضو شوراي نويسندگان فصلنام? «زنده رود» است. او همچنين از اعضاي حلق? ادبي «جنگ اصفهان» بوده است.
از اخوت جُستارها و مقالات بسياري در نشريات مختلف، از جمله «سينما و ادبيات»، «شهر کتاب» و...، منتشر شده است.
از آثار تأليفي احمد اخوت ميتوان به کتابهاي «دو بدن شاه: تأملاتي دربار? نشانهشناسي بدن و قدرت» و «نشانهشناسي مطايبه» و از ترجمههاي او ميتوان به کتابهاي «اطلس»، «کتاب موجودات خيالي»، «ميس جيني و زنان ديگر»، «جنگل بزرگ» و «اقيانوس» اشاره کرد.
بعضي آثار احمد اخوت نيز، مثل کتاب «همزادهاي بورخس»، تلفيقي از تأليف و ترجمه هستند که از آن جملهاند کتابهاي «جويس در تعطيلات»، «کتاب فرشتگان» و «تا روشنايي بنويس».
اخوت دستي هم در داستاننويسي دارد و از او مجموعه داستاني با عنوان «برادران جمالزاده» منتشر شده که در سال 1382 جايز? بهترين مجموعه داستان را از جايز? ادبي اصفهان دريافت کرده است.
