کتاب «در کشاکش دين و دولت: سي سال پس از پيامبر (ص)» اثر محمدعلي موحد
پژوهشي در تاريخ اسلام، از منظر رابط? دين و دولت. محمدعلي موحد در کتاب «درکشاکش دين و دولت: سي سال پس از پيامبر (ص)» خلافت و حکومت اسلامي و مناسبات دين و دولت را در سي سال نخستِ بعد از رحلت پيامبر مورد بررسي قرار داده و همچنين به تحقيق در آغاز ورود اسلام به ايران و نخستين روابط ايرانيان و مسلمانان پرداخته است.
کتاب «در کشاکش دين و دولت» نگاهيست موشکافانه به وقايعي که در بازه زماني سال 11 هجري، يعني بعد از رحلت پيامبر، آغاز شد و تا سال 41، يعني زمان صلح امام حسن و معاويه، ادامه يافت. محمدعلي موحد در کتاب «در کشاکش دين و دولت» اين دوره را از منظر رابط? دين و دولت بررسي کرده و روايتي از آنچه در اين دوره سيساله در تاريخ اسلام و در حوزه خلافت اسلامي اتفاق افتاده، ارائه داده است. در کتاب «در کشاکش دين و دولت» همچنين از رابط? ايرانيان با اسلام در دورههاي آغازين ورود اسلام به ايران سخن رفته است.
کتاب «در کشاکش دين و دولت» کتابيست مناسب علاقمندان به تاريخ و بهويژه تاريخ اسلام و خلافت اسلامي و آنها که دوست دارند در باب مناقشاتي که پس از رحلت پيامبر بر سرِ خلافت اسلامي پديد آمد اطلاعاتي به دست آورند و دريابند که بعد از رحلت پيامبر، خلافت اسلامي به چه سمت و سويي رفت و چه حوادثي در دوره سي سال? مورد بحث رخ داد و اين حوادث چه تأثيري بر خلافت و حکومت اسلامي گذاشت. اين کتاب همچنين کتاب مناسبي براي علاقمندان موضوع روابط نخستين اسلام و ايران و مسلمانان و ايرانيان است.
مروري بر کتاب «در کشاکش دين و دولت»
محمدعلي موحد در ديباچ? کتاب «در کشاکش دين و دولت»، در صحبت از دوره سي سال? موضوع اين کتاب، درباره اين دوره مينويسد: «اين دوره سي ساله، که با رحلت رسول اکرم در سال 11 هجري آغاز شد و تا صلح امام حسن و معاويه در سال 41 ادامه يافت، آبستن وقايع شگرفي بود که سرنوشت حکومت زير پرچم اسلام را رقم زد. مورخان اسلام از آن ايام به عنوان عصر طلايي افتخارآميز خلافت راشده ياد ميکنند و آن را نمونهاي نادر و درخشان به شمار ميآورند از حکومتي که به گمان آنان قداست و معنويت، زور و قدرت را در خدمت خود داشت. اما تاريخ خود چيزي ديگر ميگويد. بازخواني دقيقتر رويدادهاي آن دوران مدلّل ميسازد که در همان اجتماع سقيفه – حتي پيش از انجام مراسم خاکسپاري پيامبر – بود که خشتِ کجِ اول کار گذاشته شد و جانشيني پيامبر در انحصار قريش درآمد، چرا که پيامبر از آن قبيله بود، و حال آنکه پيامبر اکرم در سرتاسر دوران نبوت خود به مخالفت با امتيازات اشرافي و افتخارات نژادي و قومي تأکيد کرده بود. در آن سي سال، ماجراهايي سهمگين و خونآلود اتفاق افتاد.»
در کتاب «در کشاکش دين و دولت»، با روايت تاريخي دوران مورد بحث، سعي شده است که چندوچون و ريشههاي تنشها و مناقشاتي که در دوره سي سال? مورد نظر بر سر خلافت اسلامي پديد آمد، مورد واکاوي و تحليل قرار بگيرد و آنچه در اين دوره اتفاق افتاد ريشهيابي شود و تصويري از خلافت و حکومت اسلامي در اين دوران به دست داده شود. در اين کتاب از موضوعاتي چون شکلگيري خوارج و تأثير آنها بر مناقشاتِ مربوط به خلافت اسلامي و رابط? دين و دولت و نيز انشعابات ميان شيعيان و خروج و انحراف و فاصلهگيريِ دستگاه خلافت اسلامي از اسلامِ آغازينِ عصر پيامبر و آرمانهاي صدر اسلام و نيز چندوچونِ فتح ايران توسط مسلمانان سخن رفته است.
کتاب «در کشاکش دين و دولت» از ديباچه و شش فصل و پينوشتي با عنوان «خارجيگري نو» تشکيل شده است.
فصلهاي ششگان? کتاب «در کشاکش دين و دولت» عبارتند از: «سي سال پس از پيغمبر»، «چگونه اسلام در ايران راه يافت؟»، «برآمدن ديوان و ديوانسالاران»، «ايرانيان در ميان تازيان»، «تازيان در ايران» و «قص? شگفت خارجيگري و پديده قرّا».
کتاب «در کشاکش دين و دولت: سي سال پس از پيامبر (ص)» در نشر ماهي منتشر شده است.
درباره محمدعلي موحد، نويسنده کتاب «در کشاکش دين و دولت»
دکتر محمدعلي موحد، متولد 1302 در تبريز، اديب، مصحح، عرفانپژوه، مترجم، مورخ، حقوقدان و شاعر ايراني است. موحد داراي دکتراي حقوق خصوصي از دانشگاه تهران، عضو پيوست? فرهنگستان زبان و ادب فارسي و از چهرههاي چندوجهي و چندساحتيِ فرهنگ ايران است.
کودکي و نوجواني موحد و دوره تحصيلات ابتدايي و متوسطهاش در تبريز گذشت و سپس به تهران آمد. اما به دليل مرگ پدرش و عهدهدار شدن سرپرستي خانواده بعد از اين اتفاق، به تبريز برگشت و ده سال در تبريز و تهران بهسر برد.
از سال 1329 و در بحبوح? مناقشات مربوط به ملي شدن نفت در ايران، موحد کارمند شرکت نفت آبادان بود و ناظر برخي از وقايع مهمي که در ارتباط با ماجراي ملي شدن نفت رخ ميداد. او بعدها کتاب تاريخي مهم «خواب آشفت? نفت» را درباره همين وقايع و ماجراي نفت و مناقشات مربوط به آن در ايران نوشت. بعد از خلع يد انگليسيها از شرکت نفت، موحد سردبير روزنام? شرکت نفت شد. او همچنين از آغاز تأسيس شرکت ملي نفت ايران وارد کادر حقوقي اين شرکت شد و بهعنوان مشاور عالي هيئتمديره، مشاور ارشد و عضو اصلي هيئتمديره در شرکت نفت کار کرد. با تأسيس اوپک، موحد بهمدت شش ماه در سِمَت معاونت اجرايي اين سازمان در ژنو مشغول به کار بود. تدريس حقوق مدني و حقوق نفت در دانشگاه از ديگر فعاليتهاي اوست. براي اولين بار هم او بود که مسائل حقوقي نفت را به متون درسي دانشگاه وارد کرد و دو کتاب او در اين زمينه جزو منابع درسي دوره کارشناسي ارشد حقوق تجارت است. او همچنين از محققان برجست? ادبيات عرفاني فارسيست و از کارهاي مهم و ارزندهاش در اين زمينه تصحيح «مقالات شمس تبريزي» است. تصحيح «مثنوي معنوي» ديگر کار مهم موحد در حوزه ادبيات عرفاني فارسي است.
از ديگر فعاليتهاي ادبي محمدعلي موحد ترجم? او از «سفرنام? ابن بطوطه» است. اين ترجمه اولين بار در سال 1336 منتشر شد و تحسين مجتبي مينوي و محمدعلي جمالزاده را برانگيخت.
از آثار تأليفي محمدعلي موحد ميتوان به کتابهاي «شمس تبريزي»، «ابن بطوطه»، «تأملات در باب حقوق و شريعت، تاريخ و سياست»، «ملّي کردن و غرامت: درسهايي از داوريهاي نفتي»، «نفت ما و مسائل حقوقي آن»، «در هواي حق و عدالت: از حقوق طبيعي تا حقوق بشر» و از ترجمههاي او ميتوان به کتابهاي «چهار مقاله درباره آزادي» و «انرژي و عدالت» اشاره کرد.
رتب? کتاب «در کشاکش دين و دولت» در گودريدز: 3.89 از 5.
