سهراب کشی

معرفی کتاب سهراب کشی اثر بهرام بیضایی

تراژدی رستم و سهراب به روایت بهرام بیضایی. نمایشنامه سهراب کشی بازنویسی و بازآفرینی یکی از زیباترین و تراژیک‌ترین داستان‌های تاریخ ادبیات فارسی است که بیضایی به عنوان نمایشنامه‌نویسی چیره‌دست و بر اساس فهمی امروزی به بازنویسی آن برای صحنه پرداخته است.

کتاب سهراب کشی از آثار دوره پایانی کار بیضایی به شمار می‌رود و یکی از برجسته‌ترین متن‌های نمایشی او است که یکبار در اواخر دهه هشتاد قصد اجرایش را داشت که به دلیل حساسیت‌های پیرامون متن امکان اجرایش محقق نشد. سهراب کشی اولین‌بار در سال 1386 منتشر شد و پس از آن چندین بار تجدیدچاپ شده است.

درباره کتاب سهراب کشی

بهرام بیضایی سهراب کشی را نمایشنامه‌ای با زبانی به کلی پارسی دانسته بود و مایل بود آن را به عنوان آزمونی صحنه‌ای اجرا کند. نمایش سهراب کشی بیضایی عین متن فردوسی نیست. بیضایی در اینجا بر اساس فهمی امروزی دست به بازنویسی اثر زده اگرچه مضمون داستان همان است که در شاهنامه آمده است. داستان رستم و سهراب از جذاب‌ترین و پرکشش‌ترین داستان‌های شاهنامه است که تاکنون بارها مورد اقتباس‌های ادبی و هنری قرار گرفته است. اقتباس بیضایی از این داستان در کتاب سهراب کشی از مهم‌ترین اقتباس‌های آن به شمار می‌رود.

محمد چرمشیر در مقاله‌ای با عنوان «درس‌های سهراب کشی»، نوشته که سهراب کشی متنی است به مثابه متن و بیضایی با تمهیدات بسیار تلاش کرده موازنه‌ای میان ادبیاتِ متن و شکل اجرا ایجاد کند. در کارنامه بیضایی البته این کار تازه‌ای نیست و در آثار دیگری نظیر اژدهاک و کارنامه بندار بیدخش و شب هزار و یکم نیز این ویژگی دیده می‌شود.

با این حال به اعتقاد چرمشیر سهراب کشی تمیزترین و شسته‌رفته‌ترین تجربه بیضایی در این حوزه و میدان است. بیضایی برای رسیدن به این نقطه چند کار مختلف در حوزه شناخت اجتماعی-تاریخی زمانه خود و در حوزه تجربه فنی نگارش متن انجام داده است. او معتقد است که بیضایی با سهراب کشی ادبی‌ترین متن خود را نگاشته است؛ ادبیاتی که ادیبت واقعی متن در آن بروز کرده است.

شخصیت‌های نمایشنامه سهراب کشی عبارتند از: تهمینه، ژنده رزم، سهراب، رستم، توس نوذر، گودرز کشوادگان، گیو گودرز، هژیر گودرز، گژدهم، گرد آفرید، کاووس، افراسیاب و گوسان.

خلاصه کتاب سهراب کشی

«بال و پرم کی ریخت؟ چرا به مهر یلی از جهان‌پری به زیر آمدم؟ برایت گفته بودم سهراب؛ و تو افسانه پنداشتی! گفتی می‌روم پدر را می‌آورم با پوزش و لایه پیش تو، برای همیشه! او تو را برد برای همیشه، بی‌پوزش؛ و لابد مرا ماند تا منم! آیا کسی به من رشک ورزیده بود؟ آیا کسی مرا نفرین کرده بود؟ آیا کسی جادو در کار بخت من کرده بود؟ آیا ناهید خوب چهر، مرا همچند خود یافته بود؟ بهل دهانم باز شود و هرچه بخواهم فریاد کنم. دل- برای چه می‌زنی؟ کم تو را زدند فرزند و پدر؟ شیشه یا پولادی؟ تو که از مهر پیلتن، رفت بشکنی!»

درباره بهرام بیضایی نویسنده کتاب سهراب کشی

بهرام بیضایی، نویسنده، مدرس، کارگردان سینما و تئاتر و پژوهشگر معاصر ایرانی در پنج دی ماه 1317 در تهران متولد شد. بیضایی چهره‌ای چندبعدی بود و در چند زمینه مختلف به شکلی حرفه‌ای و جدی کار کرد. از نمایشنامه‌نویسی و فیلمنامه‌نویسی گرفته تا کارگردانی فیلم و تئاتر و از پژوهش در زمینه نمایش تا کار روی اساطیر در کارنامه پربار بیضایی دیده می‌شود اما با این حال به دلیل شرایط اجتماعی و سیاسی پیرامونش او با این تقدیر روبرو بود که بیش از آنکه دیده شود خوانده شود. او با محدودیت‌های زیادی برای ساخت فیلم و به صحنه بردن نمایش روبرو بود اما در سوی دیگر متن‌های زیادی منتشر کرد که همواره با استقبال روبرو شدند. بر این اساس می‌توان گفت که نمایشنامه‌ها و فیلمنامه‌های بیضایی به همان اندازه که بر روی صحنه دیدنی هستند، بر روی کاغذ نیز خواندنی هم هستند. بیضایی در طول سال‌های فعالیتش به عنوان مدرس نیز فعالیت داشت و در سال‌های پایانی حیاتش به دلیل محدودیت‌هایی با آنها درگیر بود ایران را ترک کرد و سرانجام در 5 دی 1404 دور از وطن درگذشت. تعدادی از نمایشنامه‌های بیضایی در دیوان نمایش 1 و دیوان نمایش 2 منتشر شده‌اند. مرگ یزگرد، ندبه، مجلس ضربت زدن و هزار افسان کجاست؟ از دیگر آثار بیضایی است.

کتاب سهراب کشی برای چه کسانی مناسب است؟

سهراب کشی به علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی و ادبیات داستانی پیشنهاد می‌شود.