هوای دوستی

معرفی کتاب هوای دوستی، درباره اشتیاق به غریبه اثر مارینا گارسس

مگر کسی هست که لحظه‌ای بحرانی از عمرش را بدون دوست گذرانده باشد؟ این یکی از سؤال‌های کتاب «هوای دوستی، درباره اشتیاق به غریبه» است. این کتاب به انواع دوستی اشاره می‌کند، اما دوستی را امری بالاتر از مراودات و بده‌بستان‌هایی مبتنی بر نیاز می‌داند و تأکیدش بر دوستی‌ به‌عنوان یک پیوند با غریبه است که در چهارچوب قانون‌ها نمی‌گنجد. در واقع سؤال این کتاب و هدفش این است که ما به این فکر کنیم که چطور می‌شود فرای قانون و امضایی کسی را داشته باشیم که می‌توانیم ریز و درشت زندگی را پیش او اعتراف کنیم، هم زمان که می‌دانیم این سعادت تضمینی نیست و ممکن است روزی بیاید که به هر دلیلی او را نداشته باشیم. کتاب هوای دوستی با اشاره به آثار داستانی، کهن، و اساطیر دوستی‌ها را بررسی می‌کند و اینکه از کجا آمده و در زندگی شهری چه جایگاهی پیدا کرده است. از یک لحاظ می‌توان آن را کتابی دربارۀ تنهایی و تنها نبودن، فقدان و داشتن، و نیازهای انسان مدرن دانست. هوای دوستی، نوشتۀ مارینا گارسس، با ترجمۀ الهام شوشتری، از نشر اطراف چاپ شده است.

دربارۀ کتاب هوای دوستی

کتاب هوای دوستی دربارۀ پیوندی است که از دوران کهن تا امروز برای بشر وجود داشته، اما شکل و نوعش در گذر زمان تغییر پیدا کرده است. مثلاً انسان عصر فناوری اطلاعات و جهان مدرن و مصرف‌گرا نوع دوستی‌اش با آنچه در یک قرن پیش اتفاق افتاده و تکنولوژی ارتباطات در سطحی دیگر در جهان وجود داشته فرق می‌کند. این کتاب با نگاهی فلسفی، روان‌شناسانه و جامعه‌شناسانه این روند را بررسی می‌کند، اما یک کتاب فلسفی به معنای خاص نیست و برای همۀ ما مخاطبانی نوشته شده که تنهایی‌هایمان طولانی است یا دوستی داریم که بی‌چشمداشت دوستش داریم یا فقدانی را در بعد از جدایی از یک دوست تجربه کرده‌ایم. زبان نرم و لطیف و سادۀ کتاب خواننده را یک نفس پای تفکرات و سؤال‌هایی که مطرح می‌کند می‌نشاند و بارها ما را به خودمان، روابطمان، عواطفمان و دوستی‌هایمان برمی‌گرداند. کتاب هوای دوستی همچنین با اشاره به نظر فیلسوفان یا داستان‌هایی که دربارۀ دوستی نوشته شده هم ترغیبمان می‌کند که بیشتر دربارۀ این پیوند غریب بدانیم و هم موضوع و گفتارش را پروپیمان‌تر برایمان باز می‌کند. کتاب در واقع می‌خواهد به این سؤال پاسخ دهد که ما چرا دوست می‌خواهیم و به چه دردمان می‌خورد. یک نگاه انسان‌شناسانه نیز به این رابطۀ کهن دارد که باعث شده بارها خودمان را درون پرسش‌هایش بگردیم و پیدا کنیم. در ابتدای کتاب می‌گوید که هر فصل آن شبیه به رمان‌ها و داستان‌های کارآگاهی است که با دنبال کردن یک مسیر تازه و گشتن لابه‌لای بخش‌هایی از زندگی که از چشممان دور مانده می‌خواهیم به خودمان و روابطمان برگردیم. کتاب هوای دوستی بدون توصیه‌های فردی و روان‌شناسانه، در تاریخی نانوشته به نام دوستی قدم می‌زند و گاهی در حین خواندن کتاب می‌فهمیم چگونه هویتمان در تاروپود روابطمان و دوستی‌هایمان نهفته است. فهرست کتاب از توضیح این پیوند بی‌قانون شروع می‌شود و با هر فصل عمیق‌تر می‌شود و در جهانی تازه‌تر قدم می‌گذارد و بخش‌هایی را شبیه به یک ماجراجویی بررسی می‌کند که برای خواننده‌اش تازگی دارد. خطرهای مربوط به روابط عاطفی انسان مدرن، فقدان‌هایی که متحمل می‌شویم، گاهی اشاره به مرگ‌، کودکی‌ها و دوستی‌هایمان و نقش ادبیات و داستان‌ها از مسائلی هستند که در کتاب «هوای دوستی، درباره اشتیاق به غریبه» بررسی می‌شوند.

خلاصه کتاب هوای دوستی

کتاب هوای دوستی با این جمله شروع می‌شود: «دوستی فوران و سرریز است، سرریزِ خیال.» از همین‌ جمله می‌توان فهمید که کتاب با چه نگاهی می‌خواهد به‌سمت این مفهوم بشری که همیشه در زندگی انسان وجود داشته، حتی انسان اولیه، ورود کند. کتاب این پیوند بی‌قانون را مورد مطالعه قرار می‌دهد و بعد فرقش را با پیوندی قانونی مانند ازدواج می‌گوید. اینکه چطور ما بدون قانون̊ وابستۀ کسی می‌شویم و چطور به آن پناه می‌بریم. تصویر آرمانی از این رابطه را بررسی می‌کند و حتی گاهی به سیاست، فلسفه و ادبیات هم ورود می‌کند. اخلاق و منفعت‌طلبی از دیگر مفاهیمی هستند که به آن‌ها پرداخته می‌شود. مفهوم دوستی چیزی است که به‌ دنبال خود مضامینی مانند فقدان، جدایی، دموکراسی و استبداد را نیز می‌کشاند. کتاب هوای دوستی به‌خوبی وارد این مضامین می‌شود و می‌گوید چطور جدایی از یک دوست می‌تواند چیزی شبیه به مرگ و سوگش را برای ما بازسازی کند. با بررسی انواع روابط و پرسش‌های مهم ما را به روابط عاطفی‌مان برمی‌گرداند و دوستی را شبیه به شکلی از زندگی چه از نگاه تاریخی و چه فلسفی مرور می‌کند. یکی از بخش‌های خوب کتاب مرور داستان‌هایی است که دربارۀ دوستی وجود دارند. برای نمونه گیلگمش را بررسی می‌کند و اینکه چگونه گیلگمش با از دست دادن و تجربۀ فقدان انکیدو، دوستش، می‌فهمد که این غیاب مفهوم فناپذیری را به دنبال دارد و غیاب دوست را به‌مثابه تجربۀ راستین مرگ در نظر می‌گیرد. اما در پایان به موردی جالب اشاره می‌کند: دوست خیالی. کتاب هوای دوستی این مسئله را چه در کودکی چه در بزرگسالی که شبیه به یک بیماری ممکن است ادامه یابد عنوان می‌کند. اشاره به فلاسفه، عصر روشنگری و مدرن، اختراع تنهایی و لحظه‌های گوناگونِ همراهی از موضوعات مهم این اثر است.

دربارۀ مارینا گارسس، نویسندۀ کتاب هوای دوستی

مارینا گارسس متولد 1973 در اسپانیا است. او جستار‌نویس و فیلسوف معاصر است و در آثارش فلسفه به‌عنوان امری که می‌توان در زندگی روزمره مشاهده‌اش کرد حضور دارد. گارسس در تلاش است تا همواره راهی بیابد که اندیشه و زندگی را در هم آمیزد. مسئلۀ جهان پسااستعماری، فمینیسم، هویت، فلسفۀ شرق و غرب از چیزهایی هستند که او درباره‌شان مطالعه دارد. گارسس در آمریکا استاد دانشگاه است و پژوهش‌های بسیاری در حوزه‌های مطلعاتی خود دارد. زندگی مشترک و جمعی و شیوه‌های زندگی در جهان امروزی از مواردی هستند که او برای نوشتن و اندیشیدن دربارۀ آن تلاش‌های بسیاری کرده که بخشی از آن در کتاب هوای دوستی روشن و پیداست.

دربارۀ مترجم کتاب هوای دوستی ،الهام شوشتری زاده

الهام شوشتری زاده، مترجم معاصر ایرانی است که در تجربه‌هایش در ترجمه به دنبال کتاب‌هایی است که از فرهنگ‌های دیگر آمده اما در جامعۀ ما نیز کاربرد دارد و دغدغۀ او مسائل اجتماعی است که، علاوه‌بر نزدیکی به تفکرات خودش، بتواند در فرهنگ امروز ما نیز کاربرد داشته باشد. او آثار فلسفی و ارجاعات فلسفی برای پاسخ به سؤالات امروزی را در آثارش در نظر می‌گیرد. زبان ترجمۀ شوشتری زاده روان و صمیمی و ساده است و همین باعث می‌شود هرچند کتاب گاهی دربارۀ مسائلی سخت توضیح می‌دهد، اما در ترجمه این سختی برای خواننده گیج‌کننده نباشد. از آثار ترجمۀ او به فارسی می‌توان از این کتاب‌ها نام برد: هنرمند و زمانه، خلاف زمان، رها و هشیار می‌نویسم، لنگرگاهی در شن روان (شش مواجهه با سوگ و مرگ)، به زبان مادری گریه می‌کنیم.

کتاب هوای دوستی برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب هوای دوستی به علاقه‌مندان علوم انسانی، روابط عاطفی، ادبیات مدرن، علوم اجتماعی و فلسفۀ معاصر، و همین‌طور به دوست‌داران جستارنویسی پیشنهاد می‌شود.