بر دامنه

معرفی کتاب بر دامنه، اثر مارکوس ورنر، ترجمه محمد همتی

شاید خواندن کتابی که تمام آن به صورت گفت‌و‌گو پیش برود کمی به نظر دشوار برسد، اما مارکوس ورنر در کتاب بر دامنه به خواننده‌اش نشان می‌دهد که این‌گونه نیست. ایده تقابل دو تفکر، دو نسل، دو نگاه و جهان‌بینی بارها در ادبیات تکرار شده، اما در رمان بر دامنه به شکلی مدرن به آن پرداخته شده است. دو مرد دارند درباره همه‌چیز با هم حرف می‌زنند. گفت‌و‌گویشان از تراسی در هتل و با سادگی شروع می‌شود، اما هرچه جلوتر می‌رویم پیچیدگی های جهانشان خود را نشان می‌دهد. این کتاب درست است که از زندگی انسان مدرن برآمده، اما زمانی نوشته شده که هنوز شبکه‌های اجتماعی زندگی ما را این‌چنین در خودش گرفتار نکرده بود و در تاروپود تمام بخش‌های زندگی‌مان نفوذ نداشت، تفکر و گفت‌و‌گو به شکل دیگری اتفاق می‌افتاد و انسان‌ها فرصت داشتند درباره مسائلشان ساعت‌ها با هم حرف بزنند. داستان بر دامنه پر از نکات روان‌شناختی و فلسفی و تاریخی است و همین‌که بدانیم نویسنده‌ای آلمانی درباره فلسفه و زندگی قرار است حرف بزند، می‌توانیم حدس بزنیم که تأثیری از جنگ جهانی، فیلسوف‌های بزرگ آلمانی و ادبیات غنی آن را نیز پشت‌سر خود دارد. کتاب بر دامنه، با ترجمه محمد همتی، از نشر بیدگل چاپ شده است.

درباره کتاب بر دامنه

رمان بر دامنه محصول زمانی است که زندگی انسان به واسطه فردگرایی دوران مدرن دگرگون شده، اما هنوز در تصاویر و ویدیوها و سرعت جهان مجازی که تمام زندگی را نیز متأثر از خودش کرده غرق نشده است. هنوز گفت‌و‌گو اهمیت دارد و با وجود انزوا و آگاهی بر تنهایی انسان، آدم‌ها قادرند و می‌خواهند با هم حرف بزنند. برای دوست‌داشتن‌ها و بی‌علاقگی‌هایشان نیاز به زدن یک دکمه ندارند و می‌شود ساعت‌ها درباره همه‌چیز بحث کرد و فکر کرد. سرعت تمام زندگی را در خودش حل نکرده و امکان این هست که در تراس هتلی ساعت‌ها نشست و تفکرات و عقاید را با دیگری در میان گذاشت. این مسئله وجه انتقادی یا نقطه مثبت و تأثیرگذار داستان بر دامنه است. راوی کتاب اول شخص است و در واقع یکی از دو طرف این گفت‌و‌گو که داستان را برایمان نقل می‌کند. از دیگر ویژگی‌های این کتاب تقابل نسل‌ است. کتاب در سال 2004 نوشته شده و بی‌شک آدم‌ها بیشتر به ریشه‌های عمیق خودشان و چیزها فکر می‌کردند. تأثیر این تفکر و داشتن جهان‌بینی را می‌توان در این اثر دید. این داستان مدام ارزش ارتباط و گفت‌و‌گو را به ما یادآوری می‌کند. نشانمان می‌دهد که اگر چنین پایبندی‌ای به این ارزش‌ها وجود داشت، چقدر می‌توانستیم عمیق‌تر فکر کنیم یا زندگی کنیم و روابطمان چه جهان گستره‌تری بود. با اینکه کتاب درباره ارتباط انسانی است، اما هم‌زمان انزوا و تنهایی بشر را نیز یادمان می‌آورد. روان‌شناسی، عشق و فلسفه در کتاب بر دامنه نقشی پررنگ دارند، اما نه جوری که داستان در حاشیه قرار گیرد و ببینیم در میانه یک بیانیه یا ارائه نظریات فلسفی و روان‌شناسی هستیم یا ادعاهایی را درباره عشق‌های افلاطونی می‌خوانیم. همه‌چیز نرم و آرام پیش می‌رود. گذر زمان، با حضور دو نسل، به‌خوبی نشان داده می‌شود و حرکت آرام زمان و ردپایش در این اثر به‌خوبی پیداست. حتی گاهی با اینکه درباره چیزهایی در این کتاب گفت‌و‌گو نمی‌شود، اما مدام ذهنمان را درگیر موضوعاتی می‌کند که از زندگی خودمان برمی‌آید. کتاب یک جور بازگشت به خود نیز هست و مدام ما را به درونمان فرامی‌خواند، باعث می‌شود خودانتقادی داشته باشیم و به مفاهیمی که در زندگی خودمان هست توجه کنیم. این بازگشت به خود از دیگر ویژگی‌های مهم کتاب و دوران مدرن است. نثر روان و شخصیت‌پردازی دقیق باعث شده با کتابی سخت روبه‌رو نباشیم. کتاب بر دامنه از طرفی ما را با معماها و پرسش‌های زیادی نیز روبه‌رو می‌کند و همین معماها نیز پیش‌برنده و کنجکاوی برانگیزند. تجربه انسان، بیش از هر چیزی، خودش را در این کتاب نشان می‌دهد و مدام یادمان می‌اندازد که چه درخشان است.

خلاصه کتاب بر دامنه

در جهان واقعی خودمان، تازه یک سال است که اسکایپ ظهور کرده و هنوز سرعت جهان مجازی به تمام لحظه‌های زندگی‌مان نفوذ نکرده است. رمان بر دامنه در این زمان نوشته شده. دو مرد، از دو نسل متفاوت، یکی جوان و دیگری میانسال که روزگاری از زندگی‌اش گذشته، در تراس هتلی نشسته‌اند و گفت‌و‌گویی را درباره عشق و فلسفه شروع می‌کنند. این دو نفر با اینکه غریبه‌اند و اتفاقی در کنار هم نشسته‌اند، قرار است در این داستان روابط انسانی را به چالش بکشند. یکی راحت و آزاد در جهان نو که کم‌کم دارد به‌سمت اشباع تصاویر و زندگی آزاد می‌رود و دیگری بیزار از این شکل از زندگی و مدافع ارزش‌های قدیم‌تر. تجربه زیسته دو مرد در معماها و پرسش‌هایی که مطرح می‌شود آشکارا خودشان را نشان می‌دهند و جذابیت این گفت‌و‌گو کم‌کم‌ شروع می‌شود. داستان پر است از معما و رمز و راز و همین برای خواننده‌اش کنجاوی برانگیز است. کتاب بر دامنه از جایی شروع می‌شود که زمانی از ماجرایش گذشته و حالا جوان قرار است آن را برایمان تعریف کند. درباره روایت این کتاب گفته شده که وقتی تمام می‌شود تازه می‌فهمیم چه داستان باارزشی خوانده‌ایم و بی‌درنگ برمی‌گردیم و از ابتدا دوباره شروعش می‌کنیم.

درباره مارکوس ورنر، نویسنده کتاب بر دامنه

مارکوس ورنر، نویسنده سوئیسی، در 1944 به دنیا آمد و در سال 2016 درگذشت. آثار او از دغدغه‌های انسان امروز خالی نیستند و شاید به این خاطر که جوانی‌اش را در نیمه دوم قرن بیستم گذراند. جنگ جهانی تمام شده بود و جهان مصرف‌گرا کم‌کم خودش را نشان می‌داد. انزوا، عشق و فلسفه، روان‌شناسی، تنهایی همیشگی انسان معاصر از دغدغه‌های همیشگی او در آثارش بودند. آثار او به زبان آلمانی نوشته شدند و جوایز متعددی دریافت کرد. کتاب بر دامنه یکی از آثاری است که به تازگی در ایران منتشر شده. گفت‌و‌گو در ادبیات پیشینه‌ای طولانی دارد اما شاید یکی از کتاب‌های مهم در این زمینه گفت و گو در کاتدرال بارگاس یوسا باشد که این فرم از رمان‌نویسی همیشه خواننده رمان را به یادش می‌اندازد.

درباره مترجم کتاب آدم کش، محمد همتی

محمد همتی، متولد 1358 است و یکی از مهم‌ترین مترجمان زبان آلمانی معاصر در ایران، که رمان‌ها و آثار آلمانی را مستقیماً از این زبان ترجمه می کند و یکی از بهترین ویژگی آثار او همین شناخت زبان مبدأ و مقصد است. سلیقۀ انتخاب‌های او، زبان ترجمه، فارسی خوب و درست، شناخت فضای کتاب‌ها و نویسنده و نزدیکی به فضای اثر مبدأ از چیزهایی هستند که به‌خوبی در آثارش مشخص‌اند. او آثار مهم و زیادی را به فارسی برگردانده و نویسندگان مهمی مانند یوزف روت، توماس برنهارد، فالادا، روگه، گرت هوفمان در کارنامه‌اش وجود دارند، اما می‌توان به این عناوین از کارهایش اشاره کرد: ارزان خورها، ایوب، پیامبر خاموش، مارش رادتسکی، کوری عصاکش کور دگر، همه تنها می میرند، عروسک کافکا، اینک خزان، شکوه زندگی.

کتاب بر دامنه برای چه کسانی مناسب است؟ این کتاب به دوست‌داران ادبیات آلمان، ادبیات مدرن، گفت‌و‌گو در ادبیات، داستان‌های روان‌کاوانه، روان‌شناسی، فلسفه، داستان‌های اجتماعی و ادبیات قرن بیستم پیشنهاد می‌شود.