بهشت گمشده

معرفی کتاب بهشت گمشده اثر جان میلتون

ارزش کتاب بهشت گمشده در انگلستان همچون شاهنامه در ایران است. اشعار حماسی جان میلتون انگار هویت یک کشور هستند همانطور که اشعار حماسی در ایران. این کتاب در قالب شعر سپید سروده شده و یکی از آثار ادبیات کلاسیک مهم در ادبیات جهان به شمار می رود که نبرد خیر و شر یا نیک و بد را که کهن‌الگویی جهانی است در خود دارد. دربارۀ این کتاب پژوهش‌های بسیاری انجام گرفته و عناوین بسیاری را نیز بر آن گذاشته‌اند. شیطان، مرگ، گناه، خیر و شر، بهشت و دوزخ فقط چند مضمون از هزاران مضمون مستتر در این کتاب هستند. عشق و فداکاری نیز از بن‌مایه‌های داستانی در اشعار بهشت گمشده ‌اند. این کتاب، که سرشار از نمادها، اشاراتی به کتاب مقدس و سمبل‌هاست و بارها به صورت‌ها و با مضامین بسیار در جهان در خوانش‌ها و تفسیرهای زیادی عرضه شده و مورد تحقیق قرار گرفته است، با ترجمۀ صالح حسینی از نشر نیلوفر به چاپ رسیده.

درباره کتاب بهشت گمشده و ویژگی‌هایش

در لایه لایۀ خطوط اشعار کتاب بهشت گمشده می‌توان ردپای فلسفه، علوم انسانی، اشارات به انجیل، کهن‌الگوها و اساطیر، و مسائل روان‌کاوی و روان‌شناسی را پیدا کرد. کتاب متعلق به سال 1667 است. بنابراین بر ادبیات سال‌های بسیاری پس از خودش نیز تأثیرگذار بوده. داستان بهشت گمشده به‌صورت کلی قصۀ سقوط انسان از بهشت بر زمین و انحرافش توسط شیطان را روایت می‌کند. جان میلتون که اندیشه‌های آزادی‌خواهی‌اش را چه در کتابش و چه در زمان حیاطش گسترش می‌داد به زندان افتاد و این کتاب را که یک تراژدی بزرگ انسانی‌ است زمانی نوشت که در خطر کشته شدن در زندان قرار داشت و خودش نیز تراژدی بزرگ‌تری را زندگی می‌کرد. اشعار بهشت گمشده در دوازده دفتر سروده شده‌اند و داستان آدم و حوا و آمدنشان به زمین را حکایت می‌کنند. قلم جان میلتون در این کتاب شاعرانه و بسیار قدرتمند است. زبان روایت داستان زیبا و کتاب سرشار از تصاویر به‌یاد‌ماندنی است و جزئیات و پرداخت آن‌ها به گونه‌ای است که انگار همه‌چیز در برابر چشمان خواننده زنده می‌شود و به حرکت می‌افتد. لطافت و در عین حال حماسی بودن در تمام روند داستان حفظ شده و پیامدهای نبرد خیر و شر به خوبی در آن به تصویر آمده است. تأملات اخلاقی نیز در داستان بهشت گمشده به‌خوبی روشن‌اند. اینکه آیا انسان مسؤل سرنوشت خویش است؟ آیا قدرت شر بیشتر از خیر است و در نبرد همیشگی‌شان و پرسش همیشگی انسان از این دو مفهوم کدام پیروز است؟ در این کتاب حماسه و شعر و فلسفه و اندیشه چنان در تاروپود یکدیگر گره خورده‌اند که هرکسی با توجه به دانش و نیاز خود از ادبیات کلاسیک می‌تواند از آن لذت ببرد. بهشت گمشده فرصتی غنی برای تفکر در درون خویش است. با مسئله و پرسش همیشگی ما از زندگی روبه‌رویمان می‌کند که تا چه اندازه اختیار یا جبر یا قدرت درونی‌مان می‌تواند در روند زندگی و فهم آن، و همین‌طور عملمان برای ادامه دادن این راه تأثیرگذار باشد. کتاب بهشت گمشده تأملی عمیق دربارۀ آزادی است.

خلاصه کتاب بهشت گمشده

داستان بهشت گمشده همان داستان آدم و حواست که با وسوسۀ شیطان از بهشت و باغ عدن به زمین می‌آیند. اما داستان میلتون با داستان سفر پیدایش فرق می‌کند. منظومۀ بهشت گمشده به تعلیم آدم و حوا اختصاص پیدا کرده است. بهشت میلتون با بهشت کتاب مقدس تفاوت‌هایی دارد و سرشار از زیبایی‌هایی است که یک شاعر و فیلسوف آن را ساخته. رابطۀ آدم و حوا در کتاب بهشت گمشده رابطه‌ای از سر اجبار یا شهوت نیست و یک رابطۀ انسانی است. او این دو را در نبردها و آزمون‌های فراوانی قرار می‌دهد و داستانی پرفرازو‌نشیب برایشان می‌سازد. مانند قهرمانان منظومه‌ها و اشعار و داستان‌های کلاسیک، قهرمانان میلتون هم برای پای در آزمون زندگی و شناخت و آزادی گذاشتن باید از سفرهای زیرزمینی و جهانی دور و دیدار با ارواح و فرشتگان و شیطان عبور کنند. هرچند که قهرمانان او شکست‌های بسیار می‌خورند، اما نتیجۀ این شکست‌ها نوری در درون برای شناخت آگاهی و آزادی است، آنچه خود میلتون زندگی‌اش را در راه آن گذاشت.

درباره جان میلتون، نویسنده کتاب بهشت گمشده

جان میلتون، نویسندۀ اشعار بهشت گمشده، در 1608 به دنیا آمد و تا 1674 زندگی کرد، در حالی که تجربۀ سخت زندان را گذرانده بود و به لحاظ جسمی با نابینایی دست‌و‌پنجه نرم می‌کرد و زمانی که کتاب بهشت گمشده را می‌نوشت چشم‌هایش نمی‌دیدند. این کتاب مهم‌ترین اثر میلتون است که در دهۀ پایانی زندگی‌اش نوشته شد. میلتون این کتاب را وسیله‌ای برای کمک به آگاهی انسان می‌دانست و آن را برای کسانی که عاشق آزادی‌اند نگاشت. او در این کتاب سنت‌های ادبیات کلاسیک را در هم می‌آمیزد: سنت هومری و ویرژیلی و از تمام ویژگی‌های یک داستان پرکشش و حماسی و عاشقانه برای اثرش کمک می‌گیرد: جنگ تن‌به‌تن و جنگ درون، استفاده از داستان‌های انجیل، نبرد الهگان و عصیانگران... . سایه مرگ یکی دیگر از کتاب‌های جان میلتون است.

درباره مترجم کتاب بهشت گمشده، صالح حسینی

صالح حسینی منتقد، مترجم و نویسندۀ اهل کرمانشاه و متولد سال 1325 است. او دکتری رشتۀ زبان و ادبیات انگلیسی را از آمریکا گرفت و بیشتر عمر خود را وقف ترجمه و آموزش ادبیات کرد. آثار بسیار زیاد و مهمی در ادبیات جهان به فارسی او برگردانده شده‌اند. آثاری که او در ادبیات ایران ترجمه کرد اغلب پیچیده و در ترجمه کاری بسیار دشوار بودند و بسیاری از آنان یا به زبان فارسی بسیار قدیمی ترجمه شده بودند و نیاز به بازنگری داشتند یا برای اولین بار بود که در عرصۀ ادبیات ایران پا می‌گذارند. اهمیت حضور او در ترجمۀ ادبیات در ایران بسیار زیاد است. شناخت او از ادبیات ایران و جهان، زبان فارسی و تجربۀ طولانی‌اش در ترجمه باعث شد کارهایش در ایران بازتاب‌های زیادی داشته باشند که یکی از آن‌ها کتاب بهشت گمشده است. از مهم‌ترین ترجمه‌های بسیار او در ادبیات می‌توان به این عناوین اشاره کرد: برادران کارامازوف، خشم و هیاهو، دل تاریکی، 1984، موبی دیک، مزرعۀ حیوانات، قمار باز، مرگ ایوان ایلیچ، به سوی فانوس دریایی، دوبلینی‌ها.

کتاب بهشت گمشده برای چه کسانی مناسب است؟

اشعار بهشت گمشده به دوست‌داران ادبیات کلاسیک و همین‌طور به علاقه‌مندان فلسفه، شعر حماسی، داستان‌های کهن و ادبیات انگلیس پیشنهاد می‌شود.