روان شناسی سماع

سماع صوفیه و دگرگونی‌های روحانی که مقارن با سماع یا پس از آن رخ می‌داده اسـت، می‌تـوانند بـالقوه موضوعات جذابی را برای بررسی‌های روان‌شناختی عرفان و معنویت، ترتیب بدهند. در کتابی که پیش رو دارید، سماع صوفیان و حالات وجد و خلسه، با تکیه بر نوشته‌هایی مربوط به قرون اولیه تصوف، مورد بررسی قرار مـی‌گیرند.

چنین کاری، بـه‌ویژه با رویکرد همدلانه و دور از تعصب علمیِ روان‌شناسانه، در میان پژوهش‌های غربیان، پیشینه‌ی چندانی ندارد. در سرزمین‌هایی که سرچشمه تصوف به‌شمار می‌روند نیز وضع به همین ترتیب است و ما آثاری را نمی‌ شناسیم که با این طول و تفصیل، سماع صوفیه را به‌مثابه یک تجربه‌ی مناسکی و حالات وجد را به‌مثابه تـجربه‌های معنـوی، واکـاوی کـرده باشند.