یادداشتهای شیطان

معرفی کتاب یادداشت های شیطان اثر لیانید آندری یف

واپسین و خاص‌ترین اثر لیانید آندری یف: رمان یادداشت های شیطان روایت دریافت این نویسنده مشهور ادبیات روسی از ابرانسان نیچه است یعنی مفهومی که اساس آثار ادبی یک نسل را به خود اختصاص داده بود. آندری یف کار بر روی کتاب یادداشت های شیطان را در بهار 1918 آغاز کرد اما هیچ‌گاه نتوانست آن را به اتمام برساند چرا که در 12 سپتامیر 1919 درگذشت.

دو سال پس از مرگ نویسنده، داستان یادداشت های شیطان در 1921 از سوی انتشارات بیبیلون منتشر شد و از آن زمان تاکنون به عنوان یکی از آثار شاخص ادبیات غنی روسی شناخته می‌شود. این رمان ناتمام تصویری از وضعیت انسان در جهان مدرن و فجایعش را به تصویر کشیده است.

درباره کتاب یادداشت های شیطان

یادداشت های شیطان از این جهت اثری متمایز و شاخص به شمار می‌رود که مانند الگویی، حملات روانی، ترس از آینده و مرگ را در بدترین دوره زندگی نویسنده لیانید آندری یف ترسیم کرده است. ماکسیم گورکی درباره یادداشت های شیطان گفته بود که مشاهده روح انسان و پیش‌بینی آن در این اثر حیرت‌انگیز است. این پیش‌بینی نه فقط درباره خود انسان صادق بوده، بلکه توانسته اجتماعی را هم که در آن قانون بیرحم حسابگری و دروغ و شرارت حکمفرمایی می‌کند به تصویر بکشد.

حوادث دهه‌های ابتدایی قرن بیستم در رمان یادداشت های شیطان بازتاب یافته است و در آن به روشنی می‌توان پیوندهایی با وقایع رستاخیزگونه‌ای که در روسیه و جهان رخ می‌داد، پیداد کرد.

درک آندری یف از جهان در اوایل قرن بیستم، سرشار از پریشانی و احساس نزدیکی فاجعه است و این وضعیت برای او تداعی‌گر پایان جهانی است که یوحنا تصویر کرده. در یادداشت های شیطان آندری یف با استفاده از مکاشفه یوحنا، سوژه هبوط شیطان را بر زمین می‌پرورد.

شیطان این داستان نه به امر خدا بلکه داوطلبانه به زمین می‌آید و هدفش شناخت انسان و عوالمش است. شیطان در اینجا برای حضور میان انسان‌ها راهی غیرمعمول در پیش می‌گیرد و به هیات انسان درمی‌آید. برای رسیدن به چنین هدفی او در جلد یک انسان می‌رود؛ جلدی مادی برای وجودی غیرمادی. او در داستان یادداشت‌های شیطان با این کار دست به گناهی می‌زند که کاملا مطابق با طبع شریرش است: قتل.

قربانی شیطان در کتاب یادداشت های شیطان میلیاردر آمریکایی سی‌وهشت ساله‌ای است به نام گرنی واندرهود که آرزو دارد با ثروت میلیاردی‌اش جامعه بشری را به سعادت برساند.

آندری یف در داستان یادداشت های شیطان تلاش کرده جامعه بورژوایی اروپا را در آستانه جنگ جهانی اول به تصویر بکشد. این رمان اعتراض شدیداللحنی است بر ضد بنیان و ارزش‌های جامعه بورژوا که در قلب و ذاتش نیروی خصمانه بشری نهفته است.

یادداشت های شیطان به عنوان آخرین رمان آندری یف که ناتمام نیز ماند، به نوعی کتابی است که در آن کل آثار نویسنده جمع‌بندی می‌شود و به نتیجه می‌رسد. در توضیحات ابتدایی خود کتاب به این نکته نیز اشاره شده که یادداشت های شیطان اثری پیامبرگونه و نبوغ‌آسا است که به ما این امکان را می‌دهد که دورنمای دهشتناک بشر را ببینیم و معنا کنیم. هشداری که همچنان سخت معاصر و امروزی می‌نماید.

خلاصه کتاب یادداشت های شیطان

«حقیقت را هم چطور می‌توانم بگویم، وقتی تو حتی نامم را نمی‌توانی به زبان بیاوری؟ تو، من را شیطان خوانده‌ای و من این لقب را مثل باقی القاب دیگرم می‌پذیرم. خوب، بگذار اسمم شیطان باشد. اما اسم واقعی من چیز دیگری است! طنین دیگری دارد؛ طنینی خارق‌العاده که به هیچ وجه نمی‌توانم به اندازه شنوایی اندک تو کوچکش کنم و در سامعه‌ای بگنجانمش، بدون آن که مغز و گوش‌ات از هم بپاشد. پس بگذار من هم شیطان باشم و بس. دوست من! مقصر خود تویی؛ آخر چرا این‌قدر فهم و درک خفیف و ناقصی داری؟ عقلت چنان ناچیز است که فقط به لقمه‌ای نان بیات می‌رسد.»

درباره لیانید آندری یف نویسنده کتاب یادداشت های شیطان

لیانید آندری ‌یف، داستان‌نویس و نمایشنامه‌نویس مشهور روسی و از برجسته‌ترین نمایندگان عصر نقره‌ای ادبیات روسیه است. آندری‌ یف در دورانی پرتلاطم از تاریخ روسیه در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم زندگی کرد و اغلب با نگاهی بدبین به جهان پیرامونش می‌نگریست. آندری‌ یف با داستان‌های کوتاه، رمان‌ها و نمایشنامه‌هایش تاثیری مهم بر ادبیات روسی برجا گذاشت. زندگی انسان و تنگنا از دیگر آثار او است که به فارسی ترجمه شده‌اند. به جز رمان زندگی واسیلی تعدادی دیگر از آثار او نظیر یادداشت‌های شیطان، یادداشت های اینجانب و خنده سرخ توسط نشر کتاب پارسه به فارسی منتشر شده‌اند.

کتاب یادداشت های شیطان برای چه کسانی مناسب است؟

رمان یادداشت های شیطان به علاقه‌مندان به ادبیات داستانی پیشنهاد می‌شود.