جامعه شناسی نخبه کشی - قائم مقام/ امیرکبیر/ مصدق

معرفی کتاب جامعه شناسی نخبه کشی اثر علی رضا قلی

تحلیل جامعه‌شناختی ریشه‌های تاریخی استبداد و عقب‌ماندگی در ایران: جامعه شناسی نخبه کشی به بررسی مختصر و تاریخی-تحلیلی توسعه نیافتگی و عقب ماندگی ایران پرداخته است.  مجموعه مقالات جامعه شناسی نخبه کشی ادعایی در کاوش اسنادی و روشن کردن و به دست دادن گوشه‌های تاریک تاریخ ایران را ندارد بلکه با نگاهی تحلیلی و نو در پی بررسی علل عدم توفیق اصلاح‌گران در متن اجتماعی ایران معاصر است.

کتاب جامعه شناسی نخبه کشی از زمان انتشارش تاکنون با استقبال قابل توجه خوانندگان روبرو بوده است.

درباره کتاب جامعه شناسی نخبه کشی

چرا در تاریخ معاصر ایران چهره‌های برجسته‌ای چون قائم‌مقام، امیرکبیر و محمد مصدق با شکست روبرو شدند و پروژه‌های اصلاحی‌شان متوقف شد؟ می‌دانیم که قائم‌مقام با توطئه دربار قاجار و محمدشاه و به کمک نیروهای بیگانه کشته شد، امیرکبیر نیز به همین شکل در دوران ناصرالدین‌شاه کشته شد و سرانجام مصدق نیز با همدستی سازمان سیا و رژیم پهلوی چهل سال را در تبعید و زندان گذراند. کتاب جامعه شناسی نخبه کشی در تحلیل علل شکست این سه چهره پا را فراتر از پاسخ‌های حاضر و آماده گذاشته و به دنبال عللی ریشه‌ای‌تر گشته است.

علی رضاقلی در مجموعه جستار جامعه شناسی نخبه کشی به دنبال عللی گشته که اگر نبودند نظامی پرداخته نمی‌شد که در آن اصلاحگران توفیقی به پیشبرد مقاصد خود نیابند. آن علت‌ها عللی بودند که استبداد را دامن می‌زدند و مانع جدی توزیع قدرت بودند و هم جلوی انباشت ثروت را می‌گرفتند و هم انباشت علم را. زندگی روزمره بود و نیازی به گره‌گشایی‌های علمی نداشتند و در نتیجه مانع تقسیم کار فکری و مانع انباشت علم و دانش نیز بودند.

رضاقلی در مقالات جامعه شناسی نخبه کشی در تحلیل علل ناکامی جامعه ایران تلاش کرده لایه‌های عمیق‌تری از جامعه ملی و سیاست اقتصادی خارجی و عملکرد نخست‌وزیران آن را مورد تحلیل قرار دهد و در این میان توجه بیشتر او بر روی سه شخصیتی است که این کتاب برای اولین‌بار دست‌های آلوده اجتماعی را در کشتن آنها برملا کرده است.

رساله جامعه شناسی نخبه کشی کوشیده عملکرد متقابل نظام سیاسی حاکم و جامعه را ببیند و نقاط فساد و ضعف را به صورت عمیق‌تری مشاهده کند و عامل اصلی بدبختی را نیز در لابه‌لای بافت اجتماعی ایران در پانصد سال گذشته جست‌وجو کند.

علی رضاقلی نویسنده‌ای دغدغه‌مند بود و کتاب جامعه شناسی نخبه کشی را با این امید نوشته بود که جامعه ایران در مبارزاتش علیه پایگاه‌های احتمالی جور و ستم داخلی و دشمنان خارجی شناخت بهتر و استقامت بیشتری داشته باشد.

ایده محوری کتاب جامعه شناسی نخبه کشی این است که تمامی مسایل اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایران و آنچه در مجموع عقب‌ماندگی نامیده می‌شود ریشه‌های تاریخی دارند و رفع و تخفیف این مسایل هم بدون مراجعه به ریشه‌های تاریخی و شناخت دقیق آنها غیرممکن است.

خلاصه کتاب جامعه شناسی نخبه کشی

«در طول تاریخ گذشته خود، همیشه با نظریه‌های نارس و با انبوه عواطف و احساس به جنگ دشمن رفته و پس از سرخوردگی، با لعن و نفرین، ملتمس دعا گشته است. تجارش همان تفکر را دارند که مردم‌اش. دلتمردان همان خصلت را داشته‌اند که متفکرین‌اش. روح کلی حیات اجتماعی چنان شکل گرفته است که تمام اجزاء و عناصر خود را در مسیر این وابستگی یکپارچه و هماهنگ نموده است. این فرهنگ ترجیح داده تا انگل‌وار از دستاورد دیگران در تمام زمینه‌ها استفاده نماید. در انواع مقولات مادی و معنوی از علوم تا ادبیات، هنر، صناعت، تجارت و... این اندیشه را بسط داده است.»

درباره علی رضاقلی نویسنده رساله جامعه شناسی نخبه کشی

علی رضاقلی، جامعه‌شناس و نویسنده معاصر ایرانی است که در سال 1326 در تهران متولد شد. پس از پایان تحصیلات متوسطه وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد و در رشته علوم سیاسی تحصیل کرد و در سال 1350 فارغ‌التحصیل شد. سه سال بعد برای تحصیلات تکمیلی به دانشگاه سوربن و سپس به مدرسه سیاسی مطالعات عالی پاریس رفت و در رشته جامعه‌شناسی سیاسی تحصیل کرد. با پیروزی انقلاب به ایران بازگشت و از آن پس به عنوان جامعه‌شناس به پژوهش پرداخت. رضاقلی در فروردین 1401 از دنیا رفت. جامعه شناسی خودکامگی و جامعه شناسی نخبه کشی دو اثر مشهورتر او هستند و از دیگر آثارش می‌توان به اگر نورث ایرانی بود و اندیشه بی خانمان اشاره کرد.

کتاب جامعه شناسی نخبه کشی برای چه کسانی مناسب است؟

جامعه شناسی نخبه کشی کتابی است که برای طیف عمومی و گسترده‌ای از خوانندگان علاقه‌مند به مباحث تاریخی و جامعه‌شناسی نوشته شده است. خود نویسنده اشاره کرده که این اثر برای کتاب‌خوان‌های عمومی و دانشجویان دوره لیسانسِ علاقه‌مند به مسایل روز و ریشه‌های تاریخی آن نوشته شده است.