رباعیات خیام

رباعيات خيّام
در تاريخ ادبيات ايران خيام يکي از خاص‌ترين‌هاست؛ رياضي‌دان و شاعري که رباعياتش حاوي نوعي ديدگاه فلسفي به جهان است که او را قدري با ديگر شاعران پارسي‌گو متفاوت مي‌کند. البته در اين باره که آيا خيام رياضي‌دان و دانشمند همان خيام شاعر است يا اين دو خيام با هم يکي نيستند همواره شک و شبهه‌ها و نظريات متفاوتي وجود داشته است.
از رباعيات خيام تصحيحات و ويرايش‌هاي مختلفي چاپ شده که يکي از معروف‌ترين آنها تصحيح محمدعلي فروغي است. اين تصحيح مبناي ويرايشي است که مير جلال‌الدين کزازي از رباعيات خيام به دست داده است؛ ويرايشي که شامل متن رباعيات و مقدمه‌اي دربارة خيام است. کزازي در اين مقدمه به طور مختصر به معرفي خيام مي‌پردازد و همچنين اشاره‌اي مي‌کند به شک و شبهه‌ها دربارة دو شخصيتِ مجزا بودنِ خيام رياضي‌دان و خيامِ شاعر، که البته چنانکه در معرفي خيام در همين مقدمه مي‌خوانيم اين جداسازي مورد قبول کزازي نيست. در اين مقدمه همچنين به مسئل? رباعيات الحاق‌شده به رباعيات خيام اشاره‌اي شده است؛ مسئله‌اي که چنانکه کزازي اشاره کرده، تفکيک اصل از بدل را در رباعيات خيام به يکي از مشغله‌هاي اصلي خيام‌شناسان بدل کرده است. کزازي در اين ويرايش، ضمن پايه قرار دادن تصحيح فروغي، از کتابهاي طربخانه به تصحيح جلال‌الدين همايي، رباعيات عمر خيام زير نظر يوگني برتلس، دربارة رباعيات خيام از حسن دانشفر و ترانه‌هاي خيام صادق هدايت استفاده کرده است.
کتاب رباعيات خيّام به ويرايش مير جلال‌الدين کزازي در نشر مرکز منتشر شده است.
دربارة نويسنده: حکيم ابوالفتح عمربن ابراهيم خيامي نيشابوري، معروف به خيام (شمسي501 – 427)، رياضي‌دان، دانشمند و شاعر ايراني.