نمادپردازی، امر قدسی و هنر

معرفی کتاب

معرفی کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنر، اثر میرچا الیاده، ترجمه کاظم مهاجریمیرچا الیاده یکی از بزگ‌ترین و مهم‌ترین متفکران و نویسندگان در حوزه اسطوره شناسی، ادیان، آیین‌ها، تاریخ و نمادشناسی است. کتاب‌های او سال‌هاست که منبع مهمی برای تحقیقات و تدریس دانشگاهی قرار می‌گیرند. در ایران بسیاری از آثار او ترجمه شده‌اند و اهمیتشان برای خوانندگانش مشخص است. الیاده در کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنر نیز تمام حوزه‌های تخصصی‌اش را به کار می‌گیرد تا درباره نمادها حرف بزند. با نگاهی بر اسطوره، تاریخ، امر مقدس و دین به چگونگی استفاده از این نمادها در هنر می‌پردازد و با یک بخش‌بندی درست و اصولی تا زمان استفاده مدرن از آن‌ها می‌رسد. این کتاب را یک جستار دانسته‌اند که کنکاشی درباره نماد و نمادشناسی است. هر بخش آن کوتاه درباره بخشی از ویژگی‌ها و کارکردهای نماد توضیح داده است و الیاده از تمام دانشش در حوزه‌های شناختی‌اش کمک گرفته است. از اسطوره و ادبیات و تاریخ تا هنر و ادبیات. جدا از اینکه ما در مواجهه با این متن با پژوهشی علمی طرف هستیم، با متنی سرشار از تأثیر هنر و ادبیات و زیبایی نیز روبه‌روییم. همچنین به دلیل مورخ بودن الیاده می‌توان به پیشینه‌هایی که برای مباحثش از اسطوره و تاریخ مطرح می‌کند مطمئن بود. او دانشمند و متفکری جدی در این عرصه است و علاقه‌اش به هنرهای تجسمی را هم می‌توان در این متن و متون دیگری که نوشته است پیدا کرد. کتاب نمادپردازی، امر قدسی و هنر با ترجمه کاظم مهاجری از نشر پارسه چاپ شده است.درباره کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنر«آن‌ها هیچ شاعری نداشتند و بنابراین مُردند. زیرا تاریخ در هنر زنده می‌ماند.» شاید بتوان گفت میرچا الیاده این معنا را سرچشمه نوشتن و کارهای خودش قرار داده. چه در این کتاب و چه در دیگر آثار او نمی‌توان هنر و ادبیات را از دیگر حوزه‌های کاری‌اش مانند اسطوره و تاریخ و آیین و ادیان جدا کرد. این ویژگی نه‌تنها به تحقیقات و متون او ابعاد وسیعی می‌بخشد، بلکه خواندنشان را تبدیل به لذتی جدا از خواندن متونی صرفاً تاریخی یا اسطوره‌ای می‌کند و مسائلی را مطرح می‌کند که همیشه تازگی دارند. ویژگی مهم کار او این است که مدام در بین این عرصه‌ها در گردش است و ما را با متنی خشک و بی‌انعطاف از تاریخ یا اسطوره روبه‌رو نمی‌کند. حتی جایی که از ادیان حرف می‌زند هم می‌توان این مسئله را به‌خوبی دید و شناخت و از آن لذت برد. کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنر هم جدا از این تفکر و شیوه الیاده نیست. یکی از خصوصیات کتاب این است که هر بخش آن از جستارهای کوتاه شکل گرفته و آن‌قدر در تاروپود هنر و ادبیات رفته که شبیه به معلمی که یک اثر را از تمامی ابعاد برایمان می‌شکافد عمل می‌کند. او مدام از هنر تجسمی و شعر و موسیقی و دین و اسطوره مثال می‌آورد و بدون آنکه ما را خسته کند؛ نمادها را در این بین برایمان می‌شکافد و شرح می‌دهد. یکی از چیزهایی که در کتاب‌های او و همچنین در کتاب نمادپردازی، امر قدسی و هنر کاملا پیداست این است که همچون یک قصه‌گو با علم برخورد می‌کند، این را می‌توان از نویسنده بودن او نیز دانست، چرا که الیاده علاوه بر یک متفکر و پژوهشگر یک رمان‌نویس و داستان‌نویس هم هست. در این کتاب تحلیل او از هنر مدرن و ادبیات مدرن و پیوند خوردنشان با هنر تجسمی برای شرح و بسط نمادها بسیار مشخص است و خواندن اثر را روان‌تر می‌کند، هرچند که موضوعی راحت نیست. او مضامین و الهامات هنر عامه‌پسند را نیز در این اثر نادیده نمی‌گیرد و با الهام از تمامی فرم‌های هنری و اشکالش مانند پیکرتراشی و معماری شبیه به پرسه زدن در جهانی عمل می‌کند که مدان توجهمان را به جزئیات نادیده جلب می‌کند تا درباره نمادها حرف بزند. این کتاب روشنگر و کمک‌کننده برای شناخت بهتر آثار و دست یافتن به تحلیل هنر و ادبیات از طریق نماد است. الیاده کسی است که اشتیاقی فراوان به رهایی از محدودیت‌های انسانی‌اش دارد. کلمات او برای رفتن به درون و هسته چیزها قدرتمندند و همین آثارش را از دیگر متفکران هم‌دوره‌اش متمایز می‌کند.خلاصه کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنرمیرچا الیاده در این کتاب ابتدا از نظریه‌های مختلف درباره نماد و نمادپردازی شروع می‌کند و کارکردهای آن‌ها را توضیح می‌دهد و به رمزگشایی نماد می‌رسد و با فهم نماد و عملکردش کتاب را شروع می‌کند. در بخش بعدی به سراغ تاریخ ادبیات و فرهنگ برخاسته از آن می‌رود و گرایشش به هنرهای تجسمی را واکاوی می‌کند. کم‌کم به تاریخ و اساطیر می‌رسد و نقش تاریخی و کلاسیک و بعد مدرن آن‌ها را توضیح می‌دهد و می‌شکافد تا در رسانه‌های معاصر هم تأثیرشان را پیدا کنیم. آیین‌ها و خاستگاه‌های هنر، زیبایی‌شناسی در ادبیات و هنر تجسمی و پیوندهایشان را بررسی می‌کند و بعد به‌سمت مکان‌های مقدس می‌رود. در پایان نیز نماد را در بعضی آثار و خلاقیت‌های هنری و نویسندگان، مانند اوژن یونسکو، پی می‌گیرد. در پایان با کتاب‌شناسی دقیق کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنر می‌توان به مطالعه بیشتر در این حوزه پرداخت.درباره میرچا الیاده، نویسنده کتاب کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنرشور زندگی و عشق به یافتن را اگر بتوان در یک پژوهشگر و نویسنده یافت، به یکی از کسانی که می‌رسیم قطعا میرچا الیاده است. الیاده متولد سال 1907 در بخارست و درگذشته 1986 است. نویسنده، پژهشگر، متفکر، داستان‌نویس، اسطوره‌شناس و دین‌پژوه بود و می‌توان او را انسانی به واقع با تفکرات مدرن دانست. او با مطالعه و یادگیری زبان هندی توانست شرق‌شناسی و اسطوره‌شناسی را بیاموزد و با سفرهای بسیار و دیدار با روان‌شناسان و تاریخ‌شناسان و فیلسوفان بزرگ و گفت‌و‌گو با آنان دانشش را وسعت ببخشد. سال‌ها آموزش و تدریس و نوشتن و پژوهشگری از او انسانی عمیق و فیلسوف و مردم‌شناس ساخت. شاید بتوان گفت بخشی از حیات فرهنگی امروز وامدار اوست. از او کتاب‌ها و رمان‌های مهمی بر جای مانده که می‌توان به این عناوین اشاره کرد: هزارتوی آزمون های دشوار، تاریخ اندیشه های دینی، تصاویر و نمادها، هنر اسرار آمیز، جوانی بدون جوانی، در خیابان مینتولاسا، در پی سرچشمه های ادیان، اسطوره رویا راز، از جوامع ابتدایی تا ذن، اسطوره و واقعیت، جهان اسطوره شناسی.درباره کاظم مهاجری، مترجم کتاب کتاب نماد پردازی، امر قدسی و هنرکاظم مهاجری مترجم ایرانی بیشتر در زمینه کتاب‌های ادیان و اسطوره آثاری را به فارسی برگردانده و همین تجربه و تخصص باعث شده تا یکی از مترجمان مؤثر در این زمینه باشد. همچنین چند ترجمه دیگر از میرچا الیاده را در کارنامه کاری‌اش دارد. از آثار او می‌توان به این عناوین اشاره کرد: ادیان باستان، تصاویر و نماد ها، درآمدی بر مسیحیت، آیین ها و نمادهای تشرف.کتاب کتاب نمادپردازی، امر قدسی و هنر برای چه کسانی مناسب است؟ این کتاب به دوست‌داران تاریخ، نماد شناسی، اسطوره شناسی، پژوهش ادیان، ادبیات و شعر، علوم و مطالعات انسان شناسی پیشنهاد می‌شود.