کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» نوشت? علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام
کتابي از مجموع? «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي». کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» بخشي از پروژهاي است که در قالب مجموعه کتابهايي با عنوان «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» به پژوهش دربار? تاجران کارآفريني ميپردازد که در سالهاي پيش از انقلاب، با تأسيس و راهاندازي برخي صنايع، در صنعتيشدن و مدرنسازي ايران و تحول اقتصاد و زندگي اجتماعي در اين کشور نقشي مهم ايفا کردند.
در مجموع? «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» گوشهاي از تاريخ ايران مدرن، از چشمانداز اقتصاد و صنعت و تجارت و کسبوکار، تصوير ميشود و روايتهايي از صنايعي تأثيرگذار در زندگي مردم ايران و چگونگي پديد آمدن و رشد اين صنايع و نيز فرجام آنها ارائه ميشود. اين روايتها، که کتاب « زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» از جمل? آنهاست، در کنار هم تصويري ميسازند از تاريخ صنعتيشدن ايران و تحولاتي که با تأسيس صنايع گوناگون در ايران و زندگي مردم ايران پديد آمد.
علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام، که بسياري از کتابهاي مجموع? «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» بهکوشش آنها فراهم آمده است، در کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» به روايت و شرح فعاليتهاي تجاري و صنعتي مردي ميپردازند که از خانوادهاي تاجر در شيراز برآمد و بعد از تمام کردن تحصيلات دانشگاهياش وارد کار توليد انبوه کفش شد و يکي از برندهاي معروف و معتبر کفش ايراني، يعني «کفش ملي»، را به وجود آورد.
محمدرحيم متقي ايرواني بنيانگذار «کفش ملي» و پيشتاز صنعت مدرن کفش و مؤسس اولين شبک? توزيع مدرن کفش در ايران است. ايرواني فروشگاههاي زنجيرهاي کفش ملي در شهرهاي مختلف ايران را تأسيس کرد و با فعاليتهايش در حوز? توليد و توزيع و فروش گسترد? کفش در سراسر ايران، سهمي مهم در تاريخ اقتصادي و اجتماعي ايران مدرن داشت. زندگي ايرواني همچنين نقط? تلاقي يک فعاليت اقتصادي مثمر ثمر و سودآور و نوآورانه با اقدامات انساندوستانه است. آشنايي با زندگي و فعاليتهاي او چشماندازي مهم را به روي تاريخ ايران مدرن ميگشايد. کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» پژوهشي است در راستاي فراهم آوردن اين آشنايي. اين کتاب، هم علاقمندان مطالعه دربار? فعاليتهاي اقتصادي و صنايع مهم و تأثيرگذار در ايران مدرن را به کار ميآيد و هم پژوهشگران اقتصاد و نيز کساني را که دغدغ? توليد اقتصادي و کارآفريني دارند.
مروري بر کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني»
علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام در کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» روايتي چندوجهي و جزئينگرانه از فعاليتهاي تجاري و صنعتي محمدرحيم متقي ايرواني و پيامدهاي اقتصادي و اجتماعي اين فعاليتها به دست ميدهند و از خلال شرح زندگي و فعاليتهاي ايرواني، هم داستان «کفش ملي» را روايت ميکنند و هم از منظر اقتصادي دريچهاي به روي تاريخ ايران مدرن ميگشايند و گوشهاي از تاريخ پيدايش صنايع مهم و تأثيرگذار در ايران معاصر را مينمايانند.
کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني»، ضمن شرح چگونگي تأسيس و گسترش گروه صنعتي ملي و فروشگاههاي کفش ملي بهدست ايرواني، پيامدهاي فعاليتهاي تجاري او در فضاي خريد شهرها را هم مورد بررسي قرار ميدهد و نيز الگويي بومي از مديريت و کارآفريني را پيشِ روي علاقمندان به فعاليتهاي اقتصادي و کارآفريني ميگذارد.
کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» از پيشگفتار، مقدمه، چهارده فصل، گاهنام? زندگي رحيم ايرواني و دو پيوست تشکيل شده است.
فصلهاي چهاردهگان? کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» عبارتند از: «موقعيت تجار از قاجار تا پهلوي»، «از کودکي تا ازدواج»، «تحصيل در کالج اصفهان»، «تحصيل در دانشگاه تهران»، «آغاز مکانيزه کردن صنعت کفش»، «توسعه شرکتهاي گروه صنعتي ملي (1357 - 1336)»، «فورديسم ايراني در گروه صنعتي ملي»، «خانواده بزرگ کفش ملي»، «آگهيهاي کفش ملي»، «از پاساژ استاندارد تا فروشگاههاي کفش ملي»، «اعتبارات و منابع تأمين مالي سرمايهگذاري»، «مسئوليت اجتماعي کارآفرين»، «ارتباط رحيم ايرواني با حوزه سياست» و «ميراث ايرواني در صنعت مدرن کفش ايران».
کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني» در انتشارات گام نو منتشر شده است.
دربار? علياصغر سعيدي و فريدون شيرينکام
علياصغر سعيدي، متولد 1336، جامعهشناس، پژوهشگر و مترجم ايراني و دانشيار و مدير گروه برنامهريزي و رفاه اجتماعي و عضو هيئت علمي دانشکد? علوم اجتماعي دانشگاه تهران است. سعيدي داراي ليسانس علوم اجتماعي و فوق ليسانس جامعهشناسي از دانشگاه تهران و دکتراي جامعهشناسي از دانشگاه لندن است. از آثار تأليفي و پژوهشي او ميتوان به کتاب «سرمايهداري خانوادگي خاندان لاجوردي و لاجورديان»، از مجموعه کتابهاي «موقعيت تجّار و صاحبان صنايع در ايرانِ عصر پهلوي» اشاره کرد که آن نيز، مانند کتاب «زندگي و کارنامه محمدرحيم متقي ايرواني»، ماحصل همکاري سعيدي و فريدون شيرينکام است.
علياصغر سعيدي، علاوه بر کار تأليف و پژوهش، در حوز? ترجمه نيز فعال است. کتابهاي «آهنگ عشق»، «پنجره»، «پزشک پادشاهان» و «گنجين? حماسههاي جهان» از جمله ترجمههاي او هستند.
فريدون شيرينکام، متولد 1339 در آستان? اشرفيه، پژوهشگر ايراني علوم سياسي و اقتصادي است. شيرينکام داراي فوق ليسانس علوم سياسي از دانشگاه تربيت مدرس است. او از پژوهشگرانِ پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي است. از آثار تأليفي و پژوهشي فريدون شيرينکام ميتوان به کتاب «کارآفرينان صنعتي در عصر پهلوي: زندگي و کارنامهي حسن تفضّلي» اشاره کرد.
