کتاب «جامعهشناسي اعتياد: از افيون تا کريستال»، نوشت? سعيد مدني قهفرخي
کتاب «جامعهشناسي اعتياد: از افيون تا کريستال» پژوهشي اجتماعي است که با تمرکز بر معضل اعتياد در جامع? امروز ايران و بررسي انتقادي و آسيبشناسان? راهکارهاي مختلف مقابله با اين معضل انجام شده است. سعيد مدني قهفرخي در کتاب «جامعهشناسي اعتياد»، با رويکردي انتقادي و جامعهشناختي و بر اساس آمار و ارقام و مستندات و گزارشهاي موجود، گزارش و تاريخچهاي از مديريت اعتياد در ايران و نتايج اين مديريت ارائه داده است. در اين کتاب بيشتر به معضل اعتياد و سياستهاي مقابله با آن در ايران و مخصوصاً ايرانِ سالهاي پس از انقلاب پرداخته شده، اما در بخشي از کتاب از اعتياد و مبارزه با آن در جهان نيز سخن رفته است.
سعيد مدني در کتاب «جامعهشناسي اعتياد» رويکردهاي گوناگوني را که در مبارزه با اعتياد در ايران در دورههاي مختلف وجود داشته مرور و بررسي کرده است تا از طريق اين مرور و بررسي و تحليل دادهها نشان دهد که آيا سياستهاي مبارزه با اعتياد در ايران تأثيري بر کاهش اعتياد در اين کشور داشتهاند يا خير و نقاط ضعف و قوت اين سياستها چه بوده است.
«جامعهشناسي اعتياد: از افيون تا کريستال» همچنين اطلاعات تاريخي مختصر و مفيدي دربارة پيشين? کشت و مصرف مواد مخدر و اعتياد به اين مواد در ايران ارائه ميدهد و سير مبارزه با اعتياد و برنامهها و سياستگذاريهاي مقابله با اين آسيب اجتماعي در ايران را از دورة قاجار و عصرِ مشروطه به بعد بررسي ميکند.
اين کتاب در واقع، چنانکه مدني خود در مقدم? آن توضيح ميدهد، ادام? کتاب ديگري از او، به نام «اعتياد در ايران»، است که نخستين بار در سال 1390 منتشر شد و مدني در آن به تجربههاي مبارزه با اعتياد در ايران، از آغاز تا سال 1380 خورشيدي، پرداخته بود. مدني در کتاب «جامعهشناسي اعتياد» بررسي خود در اين زمينه را بسط و گسترش داده و به سالهاي بعد از 1380 نيز پرداخته است.
تلاش مدني در کتاب «جامعهشناسي اعتياد: از افيون تا کريستال» اين است که با رويکردي انتقادي دلايل ناکارآمدي سياستهاي مبارزه با اعتياد در ايران را، به ويژه در دهههاي اخير، مورد بررسي قرار دهد.
مروري بر کتاب «جامعهشناسي اعتياد: از افيون تا کريستال»
کتاب «جامعهشناسي اعتياد: از افيون تا کريستال» از مقدمه و شش فصل تشکيل شده است. در فصل اول اين کتاب تجربههاي مديريت اعتياد در ايران، از گذشته و سالهاي دور تا سال 1380 خورشيدي، مرور و بررسي شده و همچنين تعريفي از مفاهيم اصلي و مهم مرتبط با معضل اعتياد ارائه شده است. وضعيت اعتياد و مديريت اعتياد در جهان موضوع فصل دوم کتاب «جامعهشناسي اعتياد» است. در فصل سوم کتاب گزارشي جامع از وضعيت اعتياد و سوءمصرف مواد در فاصل? سالهاي 1380 تا 1395 خورشيدي ارائه شده است. در فصل چهارم سازمان، سياستها و برنامههاي مديريت کاهش تقاضا مورد بررسي و تحليل قرار گرفتهاند. فصل پنجم شامل يک ارزيابي کيفي از برنامههاي مبارزه با اعتياد در حوزههاي گوناگون، از پيشگيري تا درمان و کاهش زيان است. در اين فصل همچنين مشارکت سازمانهاي مردمنهاد در زمين? مبارزه با اعتياد مورد ارزيابي قرار گرفته است. در فصل ششم و پاياني کتاب «جامعهشناسي اعتياد» نيز سياستهاي اجتماعي در زمين? اعتياد در ايران بررسي شدهاند.
اعتياد زنان، اعتياد و سوءمصرف مواد در مدارس، قاچاق مواد مخدر، اعتياد و سوءمصرف مواد در دانشگاهها، اعتياد و سوءمصرف مواد در محيطهاي کار و ناکارآمدي ساختارهاي دولتي در زمين? مقابله با معضل اعتياد از جمله موضوعاتي هستند که در کتاب «جامعهشناسي اعتياد» به آنها پرداخته شده است.
کتاب «جامعهشناسي اعتياد: از افيون تا کريستال» در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است.
دربارة سعيد مدني قهفرخي، نويسندة کتاب «جامعهشناسي اعتياد»
سعيد مدني قهفرخي، متولد 1339 در اصفهان، جامعهشناس، فعال حقوق بشر، پژوهشگر ارشد علوم اجتماعي، استاد دانشگاه و روزنامهنگار ايراني و داراي مدرک دکتراي جرمشناسي است. مدني چند سال سردبير «فصلنام? علمي - پژوهشي رفاه اجتماعي» بوده است. آموزش و پژوهش در زمين? مسائل و معضلات اجتماعي نظير اعتياد، خشونت عليه زنان و کودکان، فقر و نابرابري و روسپيگري و تنفروشي از فعاليتهاي عمدة سعيد مدني قهفرخي است. از کتابهاي او ميتوان به «جامعهشناسي روسپيگري»، «کودکآزاري در ايران»، «جامع? مدني و کرونا»، «ضرورت مبارزه با پديدة فقر و نابرابري در ايران»، «خشونت عليه کودکان در ايران» و «وضعيت توسع? انساني در ايران» اشاره کرد.
