آوای گلپا
مشخصات
معرفی
کتاب «آواي گلپا» بهکوشش مهران حبيبينژاد
گلپا بهروايت خود و ديگران. کتاب «آواي گلپا» مجموعهايست از گفتوگوها، خاطرات و زندگينام? علياکبر گلپايگاني، معروف به «گلپا»، بههمراه مطالبي از ديگران، درباره اين خواننده مشهور و محبوب موسيقي ايراني و نيز متن بعضي ترانههايي که او خوانده است.
گلپا نامي نوستالژيک و خاطرهانگيز براي آن دسته از علاقمندان موسيقي ايراني است که اين موسيقي را در روزگاران گذشته از طريق برنام? معروف «گلها» در راديو دنبال ميکردهاند.
در کتاب «آواي گلپا»، از خلال مصاحبههايي که نشريات و رسانههاي گوناگون با علياکبر گلپايگاني انجام دادهاند و نيز شرح زندگي او بهقلم خودش و آنچه ديگران درباره او گفته و نوشتهاند، با شخصيت و منش و خُلقوخو و زندگي هنري و شخصي او و افکار و عقايد و ديدگاههايش درباره موسيقي و موسيقيدانان ايراني آشنا ميشويم.
کتاب «آواي گلپا» روايتگر بخشي از تاريخ موسيقي ايراني و معرف يکي از چهرههاي مهم و مطرح و مشهور اين موسيقي است.
در کتاب «آواي گلپا» هم خاطراتي جذاب از سالهاي اوج فعاليت علياکبر گلپايگاني را ميخوانيم و هم با ديدگاههاي او درباره ديگر هنرمندان موسيقي ايراني آشنا ميشويم.
کتاب «آواي گلپا» همچنين حاوي بعضي ترانههاييست که با صداي گلپا در حافظ? علاقمندان موسيقي ايراني و بهويژه علاقمندان آواز گلپا مانده و جاودانه شدهاند.
مروري بر کتاب «آواي گلپا»
کتاب «آواي گلپا» از پيشگفتاري از مهران حبيبينژاد و دوازده بخش تشکيل شده است. بخش اول کتاب «آواي گلپا»، با عنوان «شرح حال گلپا»، حاوي سالشمار زندگي علياکبر گلپايگاني، زندگينام? او، مطلبي در معرفي فعاليتهاي هنري و افتخارات اين هنرمند و نيز شرح حال و خاطرات او بهقلم خودش و با عنوان «زندگي، عشق و خاطرات من» است.
در بخش دوم کتاب «آواي گلپا»، با عنوان «گفتوگوها و مصاحبهها»، گفتوگوهاي علياکبر گلپايگاني با نشريات و رسانههاي گوناگون را ميخوانيد و با ديدگاهها و منش فردي و شخصيت هنري و علايق و دلمشغوليهاي او آشنا ميشويد و از خاطرات و آشناييها و همنشينيهايش با مشاهير موسيقي ميشنويد. اين بخش از کتاب «آواي گلپا» شامل نوزده مصاحبه است که گلپا در آنها از موسيقي و اهل موسيقي و برنام? معروف «گلها» سخن گفته است. اين گفتوگوها را ميتوان يک تاريخ شفاهي از موسيقي ايراني در مقطعي از دوران معاصر به حساب آورد که از قول يکي از چهرههاي شاخص اين موسيقي روايت ميشود.
بهجز موسيقي، ورزش نيز يکي از علاقههاي اصلي علياکبر گلپايگاني است و به همين دليل در گفتوگوهايي که از او در کتاب «آواي گلپا» منتشر شده، جابجا به ورزش نيز گريز زده ميشود. در اين گفتوگوها همچنين گلپا را هنرمندي وطندوست و عاشق ايران و ايراني مييابيم.
يکي از گفتوگوهاي بخش دوم کتاب «آواي گلپا» هم گفتوگوييست قديمي و کوتاه ميان ايرج، ديگر خواننده مشهور و مجبوب موسيقي ايراني، و گلپا. اين دو در اين گفتوگو بيتعارف با هم گپ زدهاند و ضمن ستايش يکديگر از هم انتقاد هم کردهاند.
عنوانهاي بعضي گفتوگوهاي بخش دوم کتاب «آواي گلپا» عبارتند از: «انسان با اميد زنده است»، «سالهاست نُت سکوت خواندهام»، «کوه آتشفشان را نميتوانند خاموش کنند»، «ناگفتههاي گلپا از برنام? گلها»، «از فوتبال تا موسيقي»، «اميد هرگز در من نميميرد»، «اي ايران، ميراث ملي ماست» و «مرد حنجرهطلايي».
بخش سوم کتاب «آواي گلپا»، با عنوان «ديگران در گفتار گلپا» شامل گفتوگوهايي با علياکبر گلپايگاني و انعکاس نظرات او درباره ديگر هنرمندان موسيقي ايراني است. گلپا در اين بخش از کتاب «آواي گلپا» نظراتش را درباره پرويز ياحقي، مجتبي ميرزاده، ايرج و کنسرت جليل عندليبي با گروه موسيقي وزارت فرهنگ بيان کرده است.
بخشهاي چهارم تا ششم کتاب «آواي گلپا» به نظرات و ديدگاهها و صحبتهاي هنرمندان موسيقي و شعر و پژوهشگران موسيقي درباره گلپايگاني اختصاص دارد.
بخش هفتم کتاب «آواي گلپا»، با عنوان «تحليل آواز و آلبوم»، شامل دو مطلب تحليلي درباره آثار علياکبر گلپايگاني است.
در بخش هشتم کتاب «آواي گلپا» گفتوگو با گلي گرايلي، همسر گلپا، را درباره ازدواج و زندگي مشترکاش با گلپا و موضوعاتي مرتبط با اين زندگي مشترک ميخوانيد. عنوان اين گفتوگو «من تو را آسان نياوردم به دست» است که از يکي از ترانههاي گلپا به نام «عشق پاک» که آهنگسازش، جهانبخش پازوکي، آن را به همسر گلپا تقديم کرده گرفته شده است.
بخش نهم کتاب «آواي گلپا» به سرودههايي در ستايش گلپا اختصاص دارد و بخش دهم به اخبار و مطالبي که درباره گلپا در مطبوعات ورزشي و مجل? «جوانان» منتشر شده است.
در بخش يازدهم کتاب «آواي گلپا» منتخبي از ترانههاي خواندهشده توسط گلپا آمده است و بخش دوازدهم و پاياني کتاب هم شامل آلبومي از تصاوير علياکبر گلپايگاني است.
کتاب «آواي گلپا» در نشر ماهريس منتشر شده است.
درباره علياکبر گلپايگاني (گلپا)
علياکبر گلپايگاني، معروف به گلپا، متولد 1312 در تهران، از مشهورترين و محبوبترين خوانندگان موسيقي ايراني است. گلپا جزو آن دسته از خوانندگان موسيقي ايرانيست که توانست با صدايش مردمي از قشرهاي گوناگون را به آواز ايراني جلب کند.
گلپا از شاگردان نورعليخان برومند بوده و محضر استاداني چون ابوالحسن صبا، طاهرزاده، اديب خوانساري و عبداللهخان دوامي را درک کرده است. او در سال 1337 از طرف داود پيرنيا، بنيانگذار برنام? «گلها» در راديو، به خواندن در اين برنامه دعوت ميشود و در سال 1338 اولين آوازش با عنوان «مست مستم ساقيا دستم بگير» در برنام? «گلها» پخش ميشود. گلپا با همين اولين آواز، که شعرش از بيژن ترقي و آهنگش از مرتضيخان محجوبي است، بين مردم گل ميکند و ديري نميگذرد که به يکي از خوانندگان محبوب موسيقي ايراني در ميان مردم تبديل ميشود.
گلپا در يک فيلم سينمايي ايراني هم، با عنوان «مرد حنجرهطلايي»، بازي کرده و همچنين صدايش در فيلم «مدهآ» از پيير پائولو پازوليني، فيلمساز مشهور ايتاليايي، پخش شده است. از افتخارات بينالمللي گلپا ميتوان به دکتراي افتخاري و اسکار هنر موسيقي از دانشگاه بوداپست مجارستان، جايزه بزرگ انساندوستي فرانسه و جايزه رز طلايي از يونسکو بهعنوان برترين خواننده و آوازهخوان کلاسيک جهان در صد سال اخير اشاره کرد.
گفتنيست که غلامرضا تختي، کشتيگير بزرگ و محبوب ايراني، وصيت کرده بود که گلپا بر مزارش بخواند و گلپا تران? «درويش (خاک، فرش منه)» را بر مزار او خواند.
از ترانههاي گلپا که در کتاب «آواي گلپا» نيز آمده، ميتوان به «تکدرخت»، «اشک من»، «موي سپيد»، «شبگرد»، «محبت»، «بنويس عشق»، «عشق پاک»، «عبادت»، «وطن اي عزيزترينم»، «دوست»، «جووني» و «ويرانه» اشاره کرد.
درباره مهران حبيبينژاد، گردآورنده کتاب «آواي گلپا»
مهران حبيبينژاد، متولد 1350، پژوهشگر موسيقي ايراني و نويسنده آثاري درباره زندگي موسيقيدانان ايراني است. از آثار او ميتوان به کتابهاي «خسرو خوبان» (کتابي درباره محمدرضا شجريان)، «آرشههاي سحرانگيز عاشقانه: زندگي هنري استاد حبيبالله بديعي»، «آواي مهرآيين: زندگي، آثار و انديشههاي استاد پرويز مشکاتيان همراه با گفتارها، نقد و نظرهاي ديگران»، «در پرده ساز همايون: زندگي هنري استاد همايون خرم»، «پرويز ياحقي، آهنگساز و ويولنيست»، «ترانههاي شورانگيز خزر: مجموعه ترانههاي قديمي مازندران و گيلان» و کتاب دوجلدي «جاودانهها: ترانهها و تصنيفهاي ماندگار» اشاره کرد.