هویت ایرانی در گذر تاریخ (علم) - نقد و ارزیابی کتاب هویت ایرانی

کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ: نقد و ارزيابي کتاب هويت ايراني» نوشت? عماد افروغ
هويت ايراني چيست؟ اين موضوعي است که عماد افروغ در کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ: نقد و ارزيابي کتاب هويت ايراني»، از رهگذارِ معرفي و نقد و بررسي و ارزيابي کتاب «هويت ايراني» احمد اشرف، به آن پرداخته است.
احمد اشرف در کتاب «هويت ايراني» از ايده هويت ايراني، پيدايش اين ايده و ريشه‌ها و خاستگاه‌هاي آن سخن گفته و هويت ايراني را از دوران باستان تا پايان عصر پهلوي، با رويکردي تاريخي، تحليل و بررسي کرده است. عماد افروغ در کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ»، ضمن مرور آن کتاب و معرفي آنچه در هر فصل از کتاب «هويت ايراني» به آن پرداخته شده، نقد خود بر آن کتاب و ارزيابي‌اش از آن را نيز بر اين مرور و معرفي افزوده است. بنابراين کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ» هم مي‌تواند مکملي باشد براي آن‌ها که پيش‌تر کتاب «هويت ايراني» احمد اشرف را خوانده‌اند و هم به آن‌ها که آن کتاب را نخوانده‌اند خلاصه‌اي از مباحث مطرح در آن را، همراه با نقد و ارزيابي آن مباحث، به دست مي‌دهد.
خود احمد اشرف نيز بر کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ» پيشگفتاري نوشته و نقد عماد افروغ بر کتاب «هويت ايراني» خود را ستوده است و آن را نقدي توصيف کرده که «با دقت و فهم زياد و به شيوه‌اي روشمند و عالمانه و فاضلانه و به زباني شيرين و قلمي استوار تهيه گرديده است.»

مروري بر کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ»
کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ» با پيشگفتار احمد اشرف، با عنوان «سه ديدار با هويت ايراني» آغاز مي‌شود. احمد اشرف در اين پيشگفتار از مواجهات و برداشت‌هاي خود از هويت ايراني و ناسيوناليسم در سال‌هاي مختلف عمرش، از کودکي و نوجواني تا دوران پختگي و مجهز شدن به ديدگاه علمي و انتقادي، سخن گفته است و از موضوعاتي مرتبط با هويت ايراني و تحقيقات و نظريات خود و ديگران در اين باره و همچنين از کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ» و نقد عماد افروغ بر کتاب خود.
بعد از پيشگفتار احمد اشرف، مقدم? عماد افروغ را بر کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ» مي‌خوانيد و آن‌گاه بررسي و مرور و نقد و ارزيابي فصل‌به‌فصل کتاب «هويت ايراني» آغاز مي‌شود. افروغ مبناي بحث خود را درباره کتاب «هويت ايراني» بر ترجم? دکتر حميد احمدي از اين کتاب قرار داده است و بر همين اساس مرور و بررسي کتاب را با مرور و بررسي مقدم? مترجم بر آن و سخن از دو مقاله‌، يکي از گراردو نيولي و ديگري از شاپور شهبازي، که حميد احمدي آن‌ها را بر ترجم? فارسي کتاب احمد اشرف افزوده است آغاز مي‌کند و بعد از آن به بررسي مقدم? نويسنده (احمد اشرف) مي‌پردازد و سپس مرور و ارزيابي فصل‌به‌فصل کتاب احمد اشرف آغاز مي‌شود. در هر فصل از کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ»، ضمن مرور فصلي از کتاب «هويت ايراني»، ارزيابي نويسنده از همان فصل آمده است. افروغ در اين کتاب به بررسي و ارزيابي رويکرد تاريخي احمد اشرف در تحليل هويت ايراني پرداخته است.
کتاب با سه پيوست همراه است که عبارتند از «هويت ايراني به سه روايت»، «پيدايش تصور ايران در معناي وطن» و «بيوگرافي نويسنده».
در بخشي از مقدم? عماد افروغ بر کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ» مي‌خوانيد: «هويت اگر تماماً تاريخي به معناي تاريخي گرايانه آن باشد، هر چه باشد نامش هويت نيست. و اگر نافي وجه تاريخيّت و سيّال و گذراي هويت باشد، نافي وجه اجتماعي و بالطبع تاريخي فرهنگ و تغيير که از خصائل پديده‌هاي اجتماعي است نيز مي‌باشد. به عبارت ديگر، در هويت، همانند فرهنگ، با ثبات و تغيير مواجهيم. در حرکت ريتميک و فرايندي پديده‌هاي اجتماعي، گذشته، بخشي از حال و آينده است.»
کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ: نقد و ارزيابي کتاب هويت ايراني» در نشر علم منتشر شده است.

درباره عماد افروغ، نويسنده کتاب «هويت ايراني در گذر تاريخ»
عماد افروغ، متولد 1336 در شيراز، جامعه‌شناس و محقق و مترجم و مقاله‌نويس و سياستمدار ايراني است. افروغ داراي دکتراي جامعه‌شناسي از دانشگاه تربيت مدرس است. او در سال 1373 دانشجوي نمون? کشور در مقطع دکتري شد. عضويت در هيأت علمي «دانشگاه‌ تربيت مدرس» و «پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي» از جمله سوابق دانشگاهي عماد افروغ است.
افروغ همچنين نماينده اصولگراي مجلس شوراي اسلامي در مجلس هفتم و رييس کميسيون فرهنگي مجلس بود. او اگرچه به لحاظ سياسي متعلق به جريان اصولگرايي بوده، اما در عين حال به نقد اين جريان نيز پرداخته است. او بعد از پايان کار مجلس هفتم ديگر در انتخابات مجلس نامزد نشد و از کار سياسي کناره گرفت و پس از آن بر پژوهش‌هاي نظري و کار فرهنگي متمرکز شد. از او آثار تأليفي و مقالات بسياري در زمين? دين و جامعه‌شناسي و سياست و... منتشر شده است. او همچنين سه کتاب در زمين? علوم اجتماعي و فلسفه ترجمه کرده است که عبارتند از: «قدرت، نگرشي راديکال»، «روش در علوم اجتماعي، رويکردي رئاليستي» و «ديالکتيک و تفاوت».
از آثار تأليفي عماد افروغ نيز مي‌توان به کتاب‌هاي «توحيدگرايي و صُلح»، «فضا و جامعه؛ فضاي شهري و نابرابري اجتماعي»، «اسلام و جهاني شدن» و «هويت ايراني و حقوق فرهنگي» اشاره کرد.