یا این یا آن جلد 2 ( شومیز - مرکز)

کتاب «يا اين يا آن» (جلد دوم)، اثر سورن کيرکگور
ادام? تأملات سورن کيرکگور در باب تقابل ميان زندگيِ زيبايي‌شناختي و زندگي اخلاقي. سورن کيرکگور، که در جلد اول کتاب «يا اين يا آن» در قالب نُه جُستار بخشي از مباحث و دغدغه‌هاي فلسفي‌اش را در باب دو جور زندگي که در تضاد با يکديگرند پيش کشيده بود و از زندگي زيبايي‌شناختي و لذت‌گرايانه سخن گفته بود، در جلد دوم اين کتاب از شقّ ديگري از زندگي مي‌گويد که همان زندگي اخلاقي است، يعني زندگي‌اي که مبتني بر پذيرش مسئوليت و ازدواج و وفاداري و هم? آن اموري است که انسان را به موجودي مسئول در جهان بدل مي‌کند.
کيرکگور در کتاب دوجلديِ «يا اين يا آن» نه از زبانِ يک شخص واحد، بلکه از زبانِ دو شخصيت خيالي سخن مي‌گويد که هر يک نماينده نوعي از زندگي هستند و يکي از آنها زندگي لذت‌جويانه و زيبايي‌شناختي و ديگري زندگيِ اخلاقي‌ را نمايندگي مي‌کند. او از اين طريق دو نوع متضاد از زندگي را مقابل هم قرار مي‌دهد.
کتاب «يا اين يا آن» جزو آن دسته‌ از آثار کيرکگور است که او آنها را با نام مستعار چاپ کرد. اين کتاب دو جلدي، که جلد اول آن «يا اين» و جلد دومش «يا آن» نام دارد، در قالب جدل ميان دو نفر نوشته شده است و از خلال اين جدل دو ديدگاه‌ مختلف درباره چگونه زيستن رو در روي هم قرار مي‌گيرند. اين‌گونه است که جدلي ميان زندگي اخلاقي و زندگي بر پاي? لذت و معيارهاي زيبايي‌شناختي رقم مي‌خورد. کتاب «يا اين يا آن» يک کتاب فسلفي آکادميک نيست و در آن فلسفه‌ورزي با ادبيات مي‌آميزد و پرسش‌ها و مسائل فلسفي از طريق خلق شخصيت‌هاي خيالي بيان مي‌شود.
کتاب «يا اين يا آن»، با عنوان اصلي Enten – Eller، نخستين بار در سال 1843 به زبان دانمارکي منتشر شد. اين کتاب را اولين اثر مهم کيرکگور دانسته‌اند.

مروري بر جلد دوم کتاب يا اين يا آن
در جلد دوم کتاب «يا اين يا آن» قاضي، شخصيت خيالي کتاب که در تقابل با دوست جوان خود طرفدار زندگي اخلاقي و زناشويي و مسئولانه است، با دوست خود در دفاع از زندگي اخلاقي و ازدواج و زندگي زناشويي سخن مي‌گويد و استدلالات خود را در اين مورد بيان مي‌کند و پاسخ دوست خود را، که در جلد اول کتاب در دفاع از تفنن و هنر و زندگي لذت‌جويانه و دوري‌گزيني از رنج سخن گفته بود، مي‌دهد. قاضي معتقد است که انسان بايد اخلاقي زندگي کند و از انتخاب و تصميم‌گيري و بارِ مسئوليت شانه خالي نکند. حرف قاضي اين است که شادمانيِ حاصل از انسجام زندگي زناشويي شادماني‌اي پايدارتر از شادماني حاصل از زندگي مبتني بر تفنن و تفريح و اغواگري و لذت‌جويي است، اما اين شادماني در مقام صبر و با وفاداري است که حاصل مي‌شود. در جلد دوم کتاب «يا اين يا آن» از موضوعاتي چون انتخاب و آزادي و لذت و سعادت و نيز مسئوليت و احساس گناه و ايمان سخن رفته و از اهميت تکليف. به اعتقاد کيرکگور انسان لذت‌جو و تنوع‌طلب اگرچه مي‌خواهد از رنج دوري کند و رنج را از خود براند، اما دست آخر او را از رنج و يأس گريزي نيست. او در جلد دوم کتاب «يا اين يا آن» از زبان قاضي از بُردي سخن مي‌گويد که با باختن به دست مي‌آيد و از عشقي که همه‌چيز را از انسان مي‌گيرد و در عين حال همه‌چيز به او مي‌دهد. اينک بخشي از اين جلد دوم اين کتاب:
«شخصي که عشق مي‌ورزد خود را در شخصي ديگر باخته است اما وقتي خود را در آن ديگري مي‌بازد و از ياد مي‌برد، درهاي وجودش را به‌روي ديگري مي‌گشايد و چون خود را در ديگري از ياد مي‌برد در ياد ديگري مي‌ماند. شخصي که عشق مي‌ورزد نمي‌خواهد با شخصي ديگر خلط شود، خواه شخصي بهتر از خويش خواه فرومرتبه‌تر از خويش، و شخصي که براي خود و براي معشوق اين حرمت را قائل نيست در حقيقت عاشق نيست. در حالت معمول، رازپوشي در کوته‌فکري ريشه دارد، در نگاهي که مي‌خواهد يک ذراع بر قامت خويش بيفزايد. شخصي که نياموخته است دست رد بر سين? چنين چيزها بگذارد هرگز عاشق نشده است، زيرا آنگاه حس خواهد کرد که حتي اگر ده ذراع بر قامت خويش بيفزايد باز هم بيش از اندازه کوتاه خواهد بود.
عموماً گمان مي‌برند اين فروتني عشق فقط به دنياي کمدي‌ها و رمان‌ها تعلق دارد يا بايد آن را به دروغ‌بافي‌هاي مفيد روزهاي نامزدبازي حواله کرد. اما به‌هيچ‌وجه چنين نيست؛ هر زمان که کسي بخواهد عشق را با سنجه‌اي به غير از عشق اندازه گيرد، اين فروتني چون ضابطي راستگو و دلسوز و هميشه‌حاضر قدم پيش مي‌گذارد. حتي اگر دون‌پايه‌ترين و خرده‌پاترين شخص عالَم عاشق گران‌مايه‌ترين شخص عالم مي‌شد، باز هم اين شخص دوم، اگر هيچ بهره‌اي از حقيقت مي‌داشت، حس مي‌کرد با وجود تمام قريحه‌هاي مايه‌ورش شکافي بس عميق در کار است و حس مي‌کرد تنها راه برآوردنِ تقاضاي مستتر در عشق ديگري آن است که او هم به آن شخص ديگر عشق ورزد. بيا هرگز از ياد نبريم که کميت‌هاي نامتجانس محاسبه را ناممکن مي‌کنند. بنابراين شخصي که اين معني را به حقيقت حس کرده عاشق بوده اما او يقيناً بيم نداشته که خود را از چيزي محروم کرده باشد که به‌خودي خود ارزشي برايش ندارد. فقط شخصي که در دنيا مسکين شده است براستي دارايي خود را بيمه کرده است، و فقط شخصي که همه‌چيز را باخته است همه‌چيز را برده است. پس هم‌نوا با فنلون مي‌گويم: "به عشق ايمان آوريد ـ عشق همه‌چيزتان را مي‌ستاند، عشق همه‌چيزتان مي‌دهد." »

درباره سورن کيرکگور، نويسنده کتاب يا اين يا آن
سورن آبي کيرکگور (S?ren Aabye Kierkegaard) (1855 ـ 1813)، فيلسوف، شاعر، متکلم، نويسندة مذهبي و منتقد اجتماعي دانمارکي است. کيرکگور را پدر اگزيستانسياليسم لقب داده‌اند. وجود و مسائل وجودي انسان و انتخاب و مسئوليت انسان در هستي و اضطراب وجودي و ايمان از عناصر اصلي فلسف? کيرکگور هستند. فلسف? او به‌شدت با تجرب? زيسته و زندگي و دغدغه‌هايش در زندگي واقعي گره خورده است. کيرکگور تنش‌ها و اضطراب‌ها و تضادهاي دروني‌اش را در فلسفه‌اش بيان مي‌کند، يا به بياني فلسفه‌اش برآمده از همين تنش‌ها و اضطراب‌ها و تضادهاست. او تابع فلسف? نظام‌مند نبود و در فلسفه‌ورزي و نگارش و بيان ديدگاه‌هاي فلسفي‌اش آداب و ترتيبي نمي‌جُست و از شيوه‌اي آکادميک پيروي نمي‌کرد. از همين رو آثار او، مانند نيچه، محل تلاقي ادبيات و فلسفه‌اند و نمي‌توان آنها در قالبي خشک و مشخص طبقه‌بندي کرد. «ترس و لرز» از ديگر آثار مشهور و مهم کيرکگور است. از ديگر آثار او مي‌توان به کتاب «مفهوم آيروني» اشاره کرد.

درباره ترجم? فارسي جلد دوم کتاب يا اين يا آن
جلد دوم کتاب «يا اين يا آن» نيز، همچون جلد اول، با ترجم? صالح نجفي در نشر مرکز منتشر شده است. اين ترجمه با يادداشتي کوتاه از مترجم، ترجم? فارسي مقدم? اَلَستِر هَنِي بر ترجم? خلاص? انگليسي کتاب و نيز ترجم? فارسي روزنگار مشهوري از کيرکگور همراه است. اين روزنگار، چنانکه صالح نجفي در يادداشت خود بر ترجم? فارسي کتاب اشاره کرده، به اين دليل ترجمه شده و به عنوان ديباچ? کتاب آمده است که نطف? کتاب «يا اين يا آن» را در خود دارد. صالح نجفي، متولد 1354، مترجم ايراني و پژوهشگر و نويسنده و منتقد حوزه فلسفه و فلسف? هنر است. پدرش محمدعلي نجفي، کارگردان و فيلمنامه‌نويس ايراني و کارگردان سريال‌هاي معروف «سربداران» و «بوعلي سينا» است. در سريال بوعلي سينا صالح نجفي نيز به همراه برادرش، آيت نجفي که کارگردان تئاتر و سينما و فيلمنامه‌نويس و نمايشنامه‌نويس ساکن برلين است، ايفاي نقش کرده‌اند. صالح نجفي در اين سريال نقش کودکي بوعلي سينا را بازي کرده است. نجفي عضو هيئت علمي مؤسس? مطالعات سياسي ـ اقتصادي پرسش است.
از ترجمه‌هاي صالح نجفي مي‌توان به «چگونه فرويد بخوانيم»، «مفهوم آيروني»، «موسي و يکتاپرستي»، «عباس کيارستمي و فيلم ـ فلسفه» و «فلسفه‌ي پول» و از آثار تأليفي او مي‌توان به کتاب‌هاي «همشهري کين»، «کپي برابر اصل»، «آني هال» و «پرسونا» (هر چهار کتاب از مجموعه‌اي با عنوان «فيلم به مثاب? فلسفه») اشاره کرد. از صالح نجفي همچنين مقالات و ترجمه‌هاي مختلفي در مطبوعات منتشر شده است.

رتب? جلد دوم کتاب «يا اين يا آن» در گودريدز: 4.27 از 5.