کتاب «ليبراليسم» اثر لودويگ فون ميزِس
کتابي جمعوجور و مختصر و مفيد درباره ليبراليسم کلاسيک به قلم يکي از متفکران مطرح اين مکتب. لودويگ فون ميزِس در کتاب «ليبراليسم» خطوط اصلي ليبراليسم کلاسيک را به شيوهاي موجز و فشرده ترسيم کرده است. «ليبراليسم» کتابي است مناسب براي کساني که ميخواهند با اصول ليبراليسم کلاسيک و به ويژه مکتب اتريش آشنايياي اوليه پيدا کنند و با ديدگاههاي يکي از متفکران برجست? اين عرصه و تعريف او از ليبراليسم آشنا شوند. متن اصلي کتاب «ليبراليسم» نخستين بار در سال 1927 به زبان آلماني منتشر شد. زمان نگارش و انتشار اين کتاب، چنانکه در يادداشت مهدي تديني بر ترجم? فارسي اين کتاب اشاره شده، به لحاظ تاريخي همزمان با دوراني حساس و پرتلاطم از تاريخ اروپا بوده است. در همان دوران فاشيسم در ايتاليا داشته پاميگرفته و کمونيسم نيز، بعد از پيروزي انقلاب اکتبر در روسيه، در حال گسترش در جهان بوده است. ردّ اين رويدادها به نحوي در کتاب «ليبراليسم» مشهود است؛ اما کتاب «ليبراليسم»، ضمن نسبتي که با زمان? خود دارد، کتابي است همچنان خواندني و کاربردي براي ورود به مباحث مطرح در ليبراليسم کلاسيک و آشنايي اوليه با ديدگاههاي فون ميزِس و چارچوب نظري مکتب اتريش.
مروري بر کتاب «ليبراليسم»
کتاب «ليبراليسم» از درآمد، پنج فصل و دو پيوست تشکيل شده است. فون ميزِس در اين کتاب از عرصههاي مختلف سياسي و اجتماعي و اقتصادي سخن به ميان آورده و ديدگاه خود را، به عنوان يک متفکر ليبرال کلاسيک، درباره هر يک از اين عرصهها بيان کرده و تحليل خود را از آنها ارائه داده است. با خواندن کتاب «ليبراليسم» درمييابيم که ليبراليسم کلاسيک و بهطور خاصتر خود فون ميزِس، به عنوان نماينده ليبراليسم مکتب اتريش، چه تعريفي از موضوعاتي چون اقتصاد، سياست، روابط بينالملل، مالکيت خصوصي، آزادي، دموکراسي، جنگ، احزاب، نظام آموزشي، اقليتها و... دارد و يک نظام ليبرالي چه مواجههاي با هر يک از اين موضوعات دارد و چگونه درباره آنها برنامهريزي و سياستگذاري ميکند. در اين کتاب از مختصات يک جهان مطلوب و آرماني از منظر يک متفکر ليبرال سخن رفته و همچنين پيشبينياي از آينده ليبراليسم به دست داده شده است.
عنوانهاي فصلهاي پنجگان? کتاب «ليبراليسم» عبارتند از: «مباني سياست ليبرال»، «سياست اقتصادي ليبرال»، «سياست خارجي ليبرال»، «ليبراليسم و احزاب سياسي» و «آينده ليبراليسم».
پيوستهاي کتاب نيز عبارتند از: «درباره منابع تخصصي ليبراليسم» و «درباره اصطلاحشناسي ليبراليسم».
فون ميزِس در درآمد کتاب «ليبراليسم» از ليبراليسم و رفاه مادي و عقلباوري و نيز از هدف ليبراليسم، ليبراليسم و کاپيتاليسم و ريشههاي رواني ليبراليسمستيزي سخن ميگويد.
بخش اول کتاب به بحث از مالکيت، آزادي، صلح، برابري، نابرابريِ شرايط درآمد و دارايي، مالکيت خصوصي و اخلاق، حکومت و دولت، دموکراسي، نقد نظري? زور، برهان فاشيسم، حدود فعاليت دولت، رواداري و حکومت و رفتار ضداجتماعي اختصاص دارد.
در بخش دوم کتاب «ليبراليسم» از سازماندهي اقتصاد، مالکيت خصوصي و منتقدان آن، مالکيت خصوصي و دولت، اجراناپذيري سوسياليسم، مداخلهگري، کاپيتاليسم، کارتلها و انحصارگريها و ليبراليسم و همچنين از بوروکراتيکسازي سخن رفته است.
بخش سوم کتاب درباره مزرهاي حکومت، حق تعيين سرنوشت، مباني سياسي صلح، ناسيوناليسم، امپرياليسم، سياست استعماري، تجارت آزاد، آزادي جابجايي، ايالات متحد اروپا، جامع? ملل و نيز درباره روسيه است.
در بخش چهارم کتاب از دکترينپرستي ليبرالها، احزاب سياسي، بحران نظام پارلماني و ايده پارلمان رستهاي ـ صنفي يا اقتصادي، احزاب منافع ويژه و ليبراليسم، تبليغات حزبي و دستگاه حزبي بحث شده و اين پرسش نيز مطرح شده است که آيا «ليبراليسم حزب سرمايهداران است؟»
در بخش پنجم و پاياني کتاب «ليبراليسم» نيز از آينده ليبراليسم سخن رفته است.
درباره لودويگ فون ميزِس، نويسنده کتاب «ليبراليسم»
لودويگ هاينريش الدر فون ميزِس (Ludwig Heinrich Edler von Mises)، متولد 1881 و درگذشته به سال 1973، فيلسوف و اقتصاددان مکتب اتريش و از متفکران برجست? ليبراليسم کلاسيک بود. فون ميزِس در شهر لِمبرگ متولد شد. لِمبرگ در زمان تولد فون ميزس به امپراتوري اتريش ـ مجارستان تعلق داشت اما اکنون در غرب اوکراين واقع است. فون ميزِس در دانشگاه وين حقوق خواند و بعد از گرفتن مدرک دکتراي حقوق از اين دانشگاه در اتاق بازرگاني و مشاغل وين مشغول به کار شد. او در ده? 1920 به دولت اتريش مشاوره اقتصادي ميداد. فون ميزِس همچنين در دانشگاه وين و مؤسس? عالي مطالعات بينالمللي ژنو درس ميداد و علاوه بر تدريس رسمي، جلساتي خصوصي هم برگزار ميکرد. او در دوراني که مشاور اقتصادي دولت اتريش بود بر نوع سياستگذاريهاي اين دولت مؤثر بود و ديدگاههاي ليبراليستي کلاسيک خود را به دولت تسري داد. با بحرانيشدن اوضاع اروپا و درگيري جنگ جهاني دوم در پايان ده? 30 ميلادي، فون ميزِس در سال 1940 بارِ سفر بست و به امريکا رفت و تا پايان عمر در آنجا ماند. در امريکا، به کمک صندوق ويليام فولکر که حامي اقتصاددانان ليبرالِ مهاجر بود، توانست در دانشگاه نيويورک تدريس کند. البته حقالتدريس او را نه دانشگاه بلکه لورنس فرتيگ ميداد که روزنامهنگاري ليبرال بود و در هيئت امناي دانشگاه نيويورک عضويت داشت.
از شاگردان فون ميزِس ميتوان به فريدريش آگوست فون هايک، اوسکار مورگنشترن و اريک فوگِلين اشاره کرد.
درباره ترجم? فارسي کتاب «ليبراليسم»
کتاب ليبراليسم با ترجم? مهدي تديني در نشر ثالث منتشر شده است. کتاب با يادداشتي از مترجم همراه است. در اين يادداشت، ضمن معرفي کتاب «ليبراليسم» و شرحي از زندگي فون ميزِس، از ماجراي آشنايي مترجم با کتاب «ليبراليسم» نيز سخن رفته است. ترجم? فارسي کتاب ليبراليسم از متن آلماني کتاب انجام شده اما، چنانکه در يادداشت مترجم اشاره شده، اين ترجمه با ترجم? انگليسي کتاب که خود فون ميزِس بر انجام آن نظارت داشته نيز تطبيق داده شده است. ترجم? انگليسي کتاب «ليبراليسم» اولين بار در سال 1962 منتشر شد و فون ميزِس خود يادداشتي بر اين ترجمه نوشت که اين يادداشت در ترجم? فارسي کتاب «ليبراليسم» نيز آمده است.
مهدي تديني، مترجم کتاب «ليبراليسم»، تا کنون کتابهاي زيادي را در زمين? فلسفه و علوم سياسي منتشر کرده که از آن ميان ميتوان به کتابهاي «توتاليتاريسم»، «نظريههاي فاشيسم»، «فاشيسم و کاپيتاليسم: نظريههايي درباره خاستگاهها و کارکرد اجتماعي فاشيسم»، جنبشهاي فاشيستي: بحران نظام ليبرالي و تکامل فاشيسم»، «قرن بيستم: ايدئولوژيهاي خشونت» و «امپرياليسم» اشاره کرد.
رتب? کتاب «ليبراليسم» در گودريدز: 4.21 از 5.
