کتاب «هزارتوي تنهايي: زندگي و شيوه انديشهورزي در مکزيک» اثر اکتاويو پاز
جُستارهايي از اکتاويو پاز درباره فرهنگ مکزيک و هويت مکزيکي. کتاب «هزارتوي تنهايي: زندگي و شيوه انديشهورزي در مکزيک»، با عنوان اصلي El laberinto de la soledad، به ما ميگويد که مکزيکي بودن به چه معناست و بهطور کلي انديشيدن به هويت ملي و شناخت آن، چه کمکي به درک بهتر هر انسان از موقعيت خودش در جهان ميکند.
اکتاويو پاز در کتاب «هزارتوي تنهايي» از وجوه گوناگون فرهنگ مکزيک سخن ميگويد و اين فرهنگ را در چشماندازي تاريخي بررسي و تحليل ميکند و وجوه تمايز انسان مکزيکي را با انسان غربي و نيز ريشههاي اين تمايز را نشان ميدهد.
اگر به هنر و ادبيات امريکاي لاتين و از جمله مکزيک علاقمند هستيد کتاب «هزارتوي تنهايي» ميتواند کمکتان کند که زمينههاي شکلگيري اين هنر و ادبيات را هم بشناسيد و به درک روشنتر و دقيقتري از آثار هنري و ادبي مکزيک و ديگر کشورهاي امريکاي لاتين دست يابيد. کتاب «هزارتوي تنهايي» همچنين موضوعاتي را درباره هويت ملي و فرهنگي و جستجوي ريشهها مطرح ميکند که مخصوصاً براي کساني که در کشورهاي توسعهنيافته و در حال توسعه زندگي ميکنند جالب و جذاب است.
متن اصلي کتاب «هزارتوي تنهايي» اولين بار در سال 1950 منتشر شده است.
مروري بر کتاب «هزارتوي تنهايي»
کتاب «هزارتوي تنهايي» از نُه فصل تشکيل شده که عبارتند از: «پاچوکو و کرانهاي ديگر»، «نقابهاي مکزيکي»، «روز مردگان»، «فرزندان لامالينچه»، «فتح و استعمار»، «از استقلال تا انقلاب»، «روشنفکران مکزيکي»، «دوران کنوني» و «ديالکتيک تنهايي».
اکتاويو پاز در هر فصل از کتاب «هزارتوي تنهايي» يکي از وجوه فرهنگي و اجتماعي و تاريخي مکزيک را دستماي? تأمل قرار داده است. کتاب «هزارتوي تنهايي» کندوکاويست در هويت انسان مکزيکي و آنچه اين هويت را ميسازد. با کنار هم قرار دادن جستارهاي اين کتاب تصويري چندوجهي از انسان مکزيکي به دست ميآوريم و درمييابيم که اين انسان چه پيوندي با انسان امريکاي لاتين و چه تفاوتهايي با انسان غربي دارد.
در کتاب «هزارتوي تنهايي» انسان مکزيکي مدرن را در چشمانداز تاريخي و فرهنگياش و با آيينها و اسطورههايش ميشناسيم و رفتارهاي اين انسان را در پرتو پيشينه و سنتها و تجربههاي تاريخي و اجتماعياش درک ميکنيم. پاز در کتاب «هزارتوي تنهايي» از چشم يک روشنفکر و شاعر مکزيکي که هم فرهنگ و هويت مکزيکي را از درون ميشناسد و هم از بيرون و از فاصله و با نگاهي ژرفکاوانه آن را زير ذرهبين ميگذارد، با ما از تمايزهاي انسان مکزيکي با ديگر انسانها سخن ميگويد و به ريشهيابي اين تمايزها ميپردازد. او در اين کتاب هنر مکزيک را نيز در چشماندازي فرهنگي و تاريخي و در ارتباط با عوامل برسازنده هويت مکزيکي تحليل ميکند. او در جستجوي هويت مکزيکي به گذشت? دور اين سرزمين نقب ميزند تا انسان مدرن مکزيکي و هنر و آيينهاي مکزيک را با کشف ريشههاي آن بهتر درک کند و خواننده را نيز به درکي عميقتر از اين موضوع برساند.
پاز در کتاب «هزارتوي تنهايي» تأکيد ميکند که هويت يک چيزِ يکپارچ? صُلب و ابدي و غيرقابلتغيير نيست. او هويت را سيال ميداند و معتقد است هويت در گذرِ زمان تغيير ميکند، اما در عين حال شناختِ هويت ملي در هر زمان و انديشيدين به آن و اجزاء سازندهاش را ضروري ميداند. «هزارتوي تنهايي» شعر نيست، اما حضور نگاه شاعران? يک شاعر بزرگ را در پسِ جستارهاي اين کتاب ميتوان ديد و احساس کرد.
آنچه ميخوانيد قسمتيست از جستار «نقابهاي مکزيکي» که فصل دوم کتاب «هزارتوي تنهايي» را تشکيل ميدهد: «مکزيکي، خواه جوان يا سالخورده، کرئول يا مستيزو، ژنرال يا کارگر يا وکيل، در نظر من انساني است که خودش را پنهان ميسازد تا از خود محافظت کند: چهره او نقاب است و لبخند او نيز چنين است. در تنهايي خشن او که هم گزنده و هم مؤدبانه است، همهچيز همچون وسيل? دفاعي در خدمت او است: سکوت و واژهها، نزاکت و نفرت، ريشخند و فرمانبرداري. او مراقب خلوت خودش و خلوت ديگران است و حتي از اينکه به همسايهاش نگاهي بيندازد ترسان است، چرا که نگاهي گذرا ميتواند موجب خشم اين روحهاي متشنجِ جنجالبرانگيز شود. او زندگي را همانند انساني سپري ميکند که غارت شده؛ هرچيزي، از جمله واژهها و تأثير واژهها، ميتواند به او آسيب برساند. گفتار او سرشار است از خاموشيگزيني، استعاره و اشاره، پر است از تعبيرهاي ناتمام، درحاليکه سکوت او آکنده از نشانها، شکنجها، تندر ابرها، رنگينکمانهاي ناگهاني و تهديدهاي نامفهوم است.»
کتاب «هزارتوي تنهايي: زندگي و شيوه انديشهورزي در مکزيک» با ترجم? پيروزه شهباز، فرشته محمديزاده و مازيار نعيمي در مجموع? «ادبيات امريکاي لاتين» انتشارات لوح فکر منتشر شده است.
درباره اکتاويو پاز، نويسنده کتاب «هزارتوي تنهايي»
اکتاويو پاز لوزانو (Octavio Paz Lozano)، متولد 1914 و درگذشته به سال 1998، شاعر، جستارنويس، منتقد، روزنامهنگار و ديپلمات مکزيکي و برنده جايزه نوبل ادبيات سال 1990 است. پاز نوشتن و شعر سرودن را از هفده سالگي آغاز کرد. پدربزرگش از داستاننويسان سرشناس مکزيک بود و بر شکوفاييِ استعداد ادبياش تأثير داشت. در سال 1962 پاز به عنوان سفير مکزيک در هند به اين کشور رفت. اقامت در هند و آشنايي با اين کشور تأثيري جدي بر انديشه و آثار او گذاشت. اما در سال 1968 از سِمَتِ ديپلماتيک خود استعفا کرد. دليل اين استعفا، اعتراض او به سرکوب خونين تظاهرات آرام دانشجويان در مکزيک بود. پاز بعد از کنارهگيري از ديپلماسي به کار روزنامهنگاري رو آورد و چند نشري? معتبر هنري و سياسي را سردبيري و منتشر کرد. او يکي از نمايندگان و چهرههاي شاخص دوران شکوفايي ادبيات امريکاي لاتين است.
رتب? کتاب «هزارتوي تنهايي» در گودريدز: 4.14 از 5.
