کوکورو

کتاب «کوکورو» اثر ناتسومه سوسه‌کي
رماني که به اعتقاد منتقدان و به گواه ميزان فروشش از مهم‌ترين و پرطرفدارترين رمان‌هاي ادبيات ژاپن است. کتاب «کوکورو» رمان سوم از سه گانه پسين ناتسومه سوسه‌کي است. کتاب اول در سال 1912 منتشر شده بود و سومين رمان يعني کتاب «کوکورو» نيز در 1914 منتشر شد.
انتشارات شينچوشا تا سال 2016 نزديک به هشت ميليون نسخه از کتاب «کوکورو» به فروس رسانده بود. با احتساب چاپ‌هاي ديگر اين کتاب مي‌توان گفت که رمان «کوکورو» پرفروش‌ترين اثر ادبي تاريخ ژاپن است و اين نشان دهنده ميزان اهميت و محبوبيت اين رمان است.
سوسه‌کي در ابتدا تصميم داشت مجموعه‌اي از داستان‌هاي کوتاه بنويسد و آنها را با عنوان «کوکور» منتشر کند اما از آنجا که اولين داستان که «وصيت سنسي» نام داشت بيش از حد طولاني شد تصميم گرفت دو فصل ديگر به آن اضافه کند و کار را به شکل رمان منتشر کند و کتاب «کوکورو» همين رمان است.
ناتسومه سوسه‌کي از نويسندگان شاخص ادبيات ژاپن است که به دليل آشنايي عميق‌اش با ادبيات غربي و به خصوص نويسندگان انگليسي‌زبان از شيوه‌هاي روايت مدرن در آثارش بهره گرفته است.

مروري بر کتاب «کوکورو»
اگرچه مضمون اصلي رمان «کوکورو» را مي‌توان تنهايي روشنفکران ژاپني دانست با اين حال در سه‌گانه پسين و از جمله در کتاب «کوکورو» با مضاميني جهان‌شمول و بدون تاريخ انقضا روبرو هستيم.
پس از انتشار سه گانه‌پسسن تغييراتي در مضامين مورد توجه سوسه‌کي پيش آمد. قدرت‌الله ذاکري، مترجم رمان «کوکورو»، در اين مورد نوشته: «هرچند از بعد آن است که شاهد سايه‌ي سياه در زندگي شخصيت‌هاي اصلي داستان‌هاي سوسه‌کي هستيم، اما موضوعاتي چون به‌دوش‌کشيدن گذشته، وجود خودپرستي در کنه انسان و تناقض ديدگاه‌هاي اخلاقي در سه‌گانه‌ي پسين او به‌شکل قابل‌توجهي بازتاب داده مي‌شود. چنين تغييراتي در محتواي آثار احتمالا ناشي از تغييراتي است که در جامعه‌ آن روز ژاپن رخ داده بود.»
کتاب «کوکورو» به ماجراي معماي شخصيت داستان با عوان سنسي مربوط است. در فصل اول که «من و سنسي» نام دارد اين‌طور آغاز مي‌شود: «هميشه سِنسِي خطابش مي‌کردم، پس اينجا هم او را فقط به همان نام مي‌خوانم، نه به نامِ اصلي‌اش. ربطي به رودربايستي و ملاحظه‌کاري هم ندارد؛ خودم راحت‌ترم. هر بار يادش مي‌افتم، بي‌درنگ دلم مي‌خواهد بگويم سنسي و هرگاه قلم به دست مي‌گيرم نيز همين را مي‌خواهم. وقت نوشتن، ابدا علاقه‌اي به نوشتن حرف اول اسمش با حروف بزرگ ندارم، کاري که در زبان‌هاي فرنگي متداول است و نشانه‌ي صميمي ‌نبودن است. با سنسي در کاماکورا آشنا شدم، در تعطيلات تابستاني. آن موقع دانشجوي جواني بودم. يکي از دوستانم که براي شنا و خوش‌گذراني رفته بود لب‌ دريا‌، کارت‌پستالي فرستاد که تو هم حتما بيا. هر طور شده کمي پول جور کردم و راهي کاماکورا شدم، اما مدت زيادي با هم نبوديم: تا پولي دست‌وپا کنم و بروم دو سه روز طول کشيد و هنوز سه روز از رسيدنم نگذشته بود که ناگهان تلگرافي از زادگاه دوستم به دستش رسيد که گفته بودند هرچه زودتر برگردد چون مادرش مريض است.»
مي‌دانيم که ژاپن کشوري است با سنت‌هاي کهن و قدرتمند و در عين‌حال اين کشور يکي از توسعه‌يافته‌ترين جوامع جهان هم به شمار مي‌رود. بسيار از نويسندگان و هنرمندان به مواجهه سنت و مدرنيته در جامعه ژاپن توجه کرده‌اند و سوسه‌کي هم در کتاب «کوکورو» به همين موضوع توجه داشته است.

درباره ناتسومه سوسه‌کي نويسنده کتاب «کوکورو»
ناتسومه سوسه‌کي با نام اصلي ناتسومه کين نوسو، نويسنده مشهور و معاصر ژاپني است. سوسه‌کي در سال 1867 در توکيو متولد شد و در سال 1916 در همين شهر درگذشت. او کودکي دشواري داشت و از آنجا که در خانواده‌اي پرجمعيت و فرودست متولد شد پدر و مادرش پس از تولد او را به خانواده ديگري سپردند و او تا سال‌هاي نوجواني به دور از خانواده اصلي‌اش بزرگ شد. او بعدها گفته بود که حس ناامني از همان سال‌هاي کودکي هميشه با او بود و هرگز رهايش نکرد. سوسه‌کي پس از تحصيلات ابتدايي و متوسطه در سال 1890 به دانشکده مهندسي دانشگاه سلطنتي ژاپن وارد شد اما کمي بعد تغيير رشته داد و به دانشکده ادبيات رفت. او در سال‌هاي آغاز جواني مدتي به عنوان روزنامه‌نگار به فعاليت پرداخت و سپس در سال 1900 توسط وزارت آموزش ژاپن به انگلستان فرستاده شد اما کمک هزينه‌اي که به او پرداخت مي‌شد ناچيز بود. سوسه‌کي در مدتي که در لندن بود مشغول خواندن کتاب‌هايي مختلف به خصوص در زمينه ادبيات انگليسي شد. او پس از حدود سه سال به ژاپن بازگشت و در دانشگاه سلطنتي ژاپن به تدريس ادبيات انگليسي پرداخت. در همين دوره بود که او نويسندگي را شروع کرد و ابتدا به نوشتن داستان کوتاه پرداخت. سوسه‌کي بعدتر به سراغ نوشتن رمان رفت و آشنايي‌اش با شيوه‌هاي مدرن روايت داستاني در کنار آشنايي او با سنت ادبي ژاپن سبب شده که رمان‌هاي او ويژگي‌هايي قابل توجه داشته باشد. سوسه‌کي در خود ژاپن به عنوان محبوب‌ترين نويسنده ژاپني شناخته مي‌شود اگرچه او عمري نسبتا کوتاه داشت و اگر به خاطر خون‌ريزي داخلي پيش از پنجاه سالگي از دنيا نمي‌رفت کارنامه‌اي پربارتر از او باقي مي‌ماند. در کارنامه کووکور سه رمان که با عنوان سه‌گانه پسين شناخته مي‌شوند وجود دارد که شامل «تا هيگان بگذرد»، «رهگذر» و «کوکورو» است و اين سه رمان آثار مشهور سوسه‌کي به شمار مي‌روند. «ما گربه هستيم»، «داستان‌هاي جن و پري» و «تجدد امروز ژاپن» عناوين برخي از کتاب‌هاي سوسه‌کي هستند که به فارسي ترجمه شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «کوکورو»
کتاب «کوکورو» با ترجمه قدرت‌الله ذاکري در نشر برج منتشر شده است.
قدرت‌الله ذاکري، متولد 1355، مترجم و استاد زبان و ادبيات ژاپني دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران است. از او تاکنون ترجمه‌هايي از ادبيات داستاني ژاپن و همچنين آثار و مقالاتي درباره سينماي ژاپن و فرهنگ اين کشور منتشر شده است. «هوگاکو»، «سينماي ژاپن»، «اوسامو دازاي»، «داستان‌هاي عجيب توکيو» و «باران سياه» برخي از ترجمه‌هاي قدرت‌الله ذاکري هستند.