کتاب «پرواز در ظلمت: زندگي سياسي شاپور بختيار» اثر حميد شوکت
شاپور بختيار که بود و از چه خاندان و خانوادهاي برآمد و چطور وارد سياست شد و در عالم سياست چه کرد؟ کتاب «پرواز در ظلمت: زندگي سياسي شاپور بختيار» يک تحقيق و گزارش تاريخي است در اين باب.
حميد شوکت در کتاب «پرواز در ظلمت»، با استناد به منابع گوناگون و گفتههاي افراد مختلف و نيز گفتههاي خود شاپور بختيار، روايتي از زندگي سياسي او، هم در دوران پيش از نخستوزيري کوتاهمدتاش در روزهاي منتهي به سقوط سلطنت پهلوي و پيروزي انقلاب ايران و هم در اين دوره کوتاه، به دست ميدهد و قدري هم به سالهاي سکونت بختيار در خارج از ايران، بعد از پيروزي انقلاب، و فعاليتهاي سياسياش در آن دوران ميپردازد.
کتاب «پرواز در ظلمت» کتابيست باب طبع علاقمندان مطالعه در زمين? تاريخ معاصر ايران و بهويژه تاريخ انقلاب و بخشي از آنچه در روزهاي منتهي به انقلاب گذشت.
حميد شوکت در کتاب «پرواز در ظلمت» همچنين تاريخچهاي از طايفه و سرزمين بختياري، که شاپور بختيار از آن برآمده بود، و نقش و جايگاه اين طايفه در بخشي از تاريخ معاصر ايران به دست ميدهد.
در کتاب «پرواز در ظلمت»، از خلال زندگي سياسي شاپور بختيار، تصويري از تاريخ زمانهاي به دست ميآوريم که بختيار با بخشي از رويدادهاي حساس آن پيوند خورده است.
چنانکه حميد شوکت در پيشگفتارش بر کتاب «پرواز در ظلمت» اشاره ميکند بختيار «زاده عصر و پرورده روزگار خويش است. از اينرو، پرداختن به زندگي او در مقام شخصيتي تاريخي، خود پرداختن و فهمپذيرتر کردن رويدادهاي عصري است که بختيار در آن ميزيسته است.»
مروري بر کتاب «پرواز در ظلمت»
کتاب «پرواز در ظلمت» از پيشگفتار و هشت فصل تشکيل شده است. حميد شوکت در بخشي از پيشگفتار کتاب «پرواز در ظلمت» توضيح ميدهد که به دليل دسترسي نداشتن به بسياري از اسناد مربوط به دوران زندگي بختيار در سالهاي بعد از انقلاب در خارج از کشور و فعاليتهاي سياسي او در اين دوران، به اين دوره متأخر از زندگي سياسي بختيار کمتر پرداخته است.
بخش عمده کتاب «پرواز در ظلمت» به زندگي و شخصيت و فعاليتهاي سياسي بختيار در سالهاي پيش از انقلاب و دوران نخستوزيري او در آخرين روزهاي سلطنت پهلوي ميپردازد و به ديدگاهها و رويکرد او در سياست.
فصل اول کتاب «پرواز در ظلمت» به ترور نافرجام بختيار در اوايل انقلاب و نيز ماجراي قتل او اختصاص دارد.
در فصل دوم، به موضوعاتي چون سرزمين بختياري در گذار تاريخ و رويارويي بختياريها با قاجاريه و نقش آنها در نهضت مشروطه پرداخته ميشود و همچنين به رابط? آنها با بريتانيا، بعد از صدور فرمان اجازه کشتيراني در کارون و احداث جاده بختياري.
بخشي از فصل دوم کتاب «پرواز در ظلمت» نيز درباره سردار فاتح بختياري، پدر شاپور بختيار که در دوران حکومت رضاشاه به زندان افتاد و تيرباران شد، است. نويسنده در اين فصل، بعد از ارائ? چشماندازي از تاريخچ? ايل و سرزمين بختياري و حضور آنها در تاريخ معاصر ايران و بحثي درباره سردار فاتح بختياري و خانهاي جوان، به کودکي و تحصيل شاپور بختيار در شهرکرد و اصفهان و نيز سالهاي اقامت و تحصيل او در بيروت ميپردازد.
فصل سوم کتاب «پرواز در ظلمت» درباره موضوعاتي چون دوره دبيرستان بختيار در پاريس، شيفتگي او به پل والري و رسال? دکتراي بختيار درباره دين و دولت در عصر باستان است.
در فصل چهارم کتاب «پرواز در ظلمت» به موضوعاتي چون مناصب اداري و مشاغل شاپور بختيار در ايران و نامزدي او در انتخابات دور شانزدهم مجلس شوراي ملي و معاونت او در وزارت کار پرداخته ميشود.
فصل پنجم درباره حزب ايران و فعاليتهاي بختيار در اين حزب است و فصل ششم درباره موضوعاتي چون بختيار و نهضت مقاومت ملي و شکست اين نهضت است.
در فصل هفتم کتاب «پرواز در ظلمت» به فعاليت بختيار در جبه? ملي دوم و نقش او در ماجراهاي مربوط به آن پرداخته ميشود. بختيار در سنگر دانشگاه، بختيار و ميتينگ جبهه ملي در ميدان جلاليه، جبهه ملي و رويداد اول بهمن 1341 دانشگاه تهران، بختيار و مذاکره جبهه ملي با قدرت حاکم، نخستين کنگره جبهه ملي و مسئله زنان، جبهه ملي و مسائل تشکيلاتي و انقلاب سفيد، بختيار و کشاکش رهبري جبهه ملي با مصدق و جبهه ملي و رخداد پانزدهم خرداد 1342 موضوعاتياند که در اين فصل از کتاب «پرواز در ظلمت» به آنها پرداخته شده است.
در فصل هشتم و پاياني کتاب «پرواز در ظلمت»، که از مهمترين فصول اين کتاب است، به موضوعاتي چون ماجراهاي منتج به نخستوزيري بختيار در روزهاي پاياني سلطنت پهلوي و دوران نخستوزيري او و عملکردش در اين دوران و تشکيل کابينه و برنام? دولت او، سقوط کابين? بختيار و دوران زندگي مخفياش و مختصري هم به سالهاي زندگي او در خارج از ايران پرداخته شده است.
کتاب «پرواز در ظلمت: زندگي سياسي شاپور بختيار»، با يادداشتي کوتاه از ناشر، در نشر اختران منتشر شده است.
درباره حميد شوکت، نويسنده کتاب «پرواز در ظلمت»
حميد شوکت، متولد 1327 در تهران، تاريخنگار ايراني است. او عمدتاً به پژوهش در زمين? تاريخ سياسي ايران معاصر ميپردازد و کتابهايش اغلب درباره جنبش چپ در ايران و نيز زندگي سياسي برخي چهرههاي مشهور تاريخ سياسي ايران است.
از آثار حميد شوکت ميتوان به مجموعه کتابهاي «نگاهي از درون به جنبش چپ ايران»، که گفتگوهاي او با تعدادي از رهبران جنبش چپ در ايران است، کتاب «در تيررس حادثه: زندگي سياسي قوامالسلطنه» و «ميعاد در دوزخ: زندگي سياسي خليل ملکي» اشاره کرد.
رتب? کتاب «پرواز در ظلمت» در گودريدز: 4 از 5.
