مجموعه یادداشت های روزانه نیما یوشیج - به مراقبت شراگیم یوشیج

مجموعه يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج
نيما يوشيج
ناشر: رشديه

کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» اثر نيما يوشيج
آثار نويسندگان، شاعران و هنرمندان با عقايد و زندگي شخصي‌شان ارتباطي پيچيده و دوسويه دارد. از يک سو آثار ادبي و هنري را مي‌توان مستقل از باورهاي نويسنده و هنرمند در نظر گرفت به اين معنا که اين آثار مي‌توانند در مسيري خلاف باورهاي نويسنده و هنرمند حرکت کنند. بالزاک نمونه‌اي کلاسيک و برجسته در اين زمينه است. اما از سويي ديگر، تجربه‌ها و باورهاي شخصي نويسندگان و هنرمندان به هرحال در آثارشان قابل رديابي است و آنچه به عنوان اثر ادبي يا هنري آفريده مي‌شود از صافي ذهن نويسنده و هنرمند عبور کرده است. بر اين اساس باورها و علايق شخصي نويسندگان و هنرمندان و مسيري که در طول زندگي‌شان طي کرده‌اند از اهميت زيادي برخوردار است. يادداشت‌هاي روزانه مي‌تواند يکي از بهترين منابع براي شناخت باورها و نوع نگاه نويسندگان و هنرمندان به جهان اطرافشان باشد. در ميان نويسندگان و شاعران ايراني نيما يوشيج از معدود چهره‌هايي است که يادداشت‌هاي روزانه‌اش در دست است که در کتابي با عنوان «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» منتشر شده است.
ژانر يادداشت روزانه‌ويسي، سفرنامه‌نويسي و اتوبيوگرافي در ايران چندان رايج نيست و چهره‌هاي ادبي و هنري و علمي ايران بسيار کم از خودشان نوشته‌اند. اين مسئله شايد ريشه در وضعيت تاريخي و اجتماعي ايران داشته باشد که در آن امکان چنداني براي بروز باورهاي شخصي وجود نداشته است. در غياب آزادي‌هاي معمول همگان ترجيح مي‌دهند خود را پنهان کنند. اما خوشبختانه از نيما يوشيج يادداشت‌ها و نامه‌هايي به جا مانده که نه فقط براي شناخت خود او بلکه براي شناخت بهتر شعر معاصر در ايران بسيار حايز اهميت است. يادداشت‌هاي به جا مانده از نيما در کتابي با عنوان «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» منتشر شده که با خواندن آنها مي‌توان وجوه مختلف چهره نيما را مشاهد ه کرد.
کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» تا حدودي نشان مي‌دهد که نيما چه مسيري را طي کرده بود و چگونه به مسايل پيرامونش‌ نگاه مي‌کرده است و متحمل چه مشقت‌ها و رنج‌هايي بوده است.

مروري بر کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج»
کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» توسط پسرش، شراگيم يوشيج، گردآوري و منتشر شده است. درباره نيما آثار زيادي منتشر شده و حتي بخشي از يادداشت‌هاي باقي مانده از او نيز منشر شده‌ بودند اما کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» که در نشر رشديه منتشر شده اثر کامل‌تري است و از اين نظر متمايز از کتاب‌هاي ديگري است که به نيما پرداخته‌اند.
کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» جهان فکري و مسائلي را که نيما روزانه با آنها مواجه بوده نشان مي‌دهد. برخي از يادداشت‌ها و همچنين نامه‌هاي به جامانده از نيما، که در کتابي ديگر منتشر شده، از مهم‌ترين متن‌هاي زيبايي‌شناسي فارسي است و اين نشان دهنده اهميت کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» است.
آنچه در کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» آمده تنها مربوط به مسايل شعري و ادبي نيست. نيما در يادداشت‌هايش نسبت به مسايل اجتماعي زمانه‌اش هم نوشته و نوع نگاه و مواضع او در بسياري از موارد قابل تامل است.
کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» دربرگيرنده يادداشت‌هاي پراکنده به جا مانده از نيما است. اين کتاب داراي يک مقدمه و يک پيش‌درآمد است و پس از آن يادداشت‌هاي نيما به اين ترتيب دسته‌بندي و منتشر شده‌اند: «يادداشت‌هاي 1300 تا 1329»، «يادداشت‌هاي 1329»، «يادداشت‌هاي 1330»، «يادداشت‌هاي 1331»، «يادداشت‌هاي 1332»، «يادداشت‌هاي 1333»، «يادداشت‌هاي 1334»، «يادداشت‌هاي 1335»، «يادداشت‌هاي 1336»، «يادداشت‌هاي 1337»، «يادداشت‌هاي 1338» و «يادداشت‌هاي پراکنده». همچنين تصوير برخي دستنوشته‌ها نيز در پايان کتاب به چاپ رسيده است.
شراگيم يوشيج در مقدمه‌اش با عنوان «يادداشت خط‌خطي بر دفتر يادداشت‌هاي روزانه نيما» که در ابتداي کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» منتشر شده، به اين موضوع اشاره کرده که نيما در موارد زيادي در حاشيه يک شعر يا روي تکه‌کاغذي چند خطي با عنوان «يادداشت» نوشته و به نظر مي‌رسد اين يادداشت‌ها به موضوعاتي مربوط بوده‌اند که به شکل ناگهان به ذهن نيما آمده‌اند و او آنها را جايي نوشته و براي همين است که برخي از اين نوشته‌ها عنوان يا تاريخي ندارند.
نيما در جايي نوشته: «سال‌ها يادداشت‌هاي خود را پاره کرده و حالا شروع مي‌کنم، بعضي در ورق‌پاره‌هايي مانده است که بايد ضميمه کنم.» نيما يادداشت‌هايي که مربوط به سال‌هاي پرمشقت آغاز راهش است از بين برده بود اما در سال 1329 تصميم مي‌گيرد دوباره يادداشت‌هاي رزوانه‌‌اش را بنويسد و يادداشت‌هاي پراکنده به جا مانده از قبل را هم در دفتري گردآوري کند که البته مرگ مجالش نمي‌دهد. از اين‌رو است که در کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» يادداشت‌هاي 1300 تا 1329 در يک بخش آمده و پس از آن يادداشت‌هاي هر سال در يک بخش گردآورده شده‌اند.
شراگيم يوشيج در بخشي از مقدمه‌اش در ابتداي کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» اشاره کرده که يادداشت‌هاي نيما در سه دفترچه مختلف نوشته شده و يکي که بيش از همه مرتب به نظر مي‌آيد کتابچه کرم‌رنگي است که روي جلدش نوشته شده: «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج».
در کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج»، هم تصويري از مشقت‌ها و رنج هاي زندگي او را مي‌بينيم و هم تصويري از زندگي در دوراني که نيما به آن تعلق داشت. در يادداشت‌هاي نيما تاملات او را درباره خودش مي‌خوانيم، درباره عقايد و طرز فکرش و نيز نوع نگاهش نسبت به هنر، اجتماع، سياست و...
در کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» چهره نيما را از نمايي نزديک‌تر مي‌بينيم و اين مي‌تواند به درک بهتر مسيري که او طي کرد تا جرياني مدرن در شعر فارسي شکل بگيرد کمک کند. نوشته‌هاي نيما در کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» تا آذرماه 1338 که آخرين سال زندگي او است مرتب شده‌اند.
قديمي‌ترين يادداشتي که از نيما وجود دارد و در کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» آمده، نوشته‌اي است به نام «روزهاي بچگي» که در سال 1300 نوشه شده است و اين اولين يادداشت کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج» است.

درباره نيما يوشيج نويسنده کتاب «يادداشت‌هاي روزانه نيما يوشيج»
علي اسفندياري، که با نام نيما يوشيج مشهور است، در آبان 1274 متولد شد و در دي ماه 1338 از دنيا رفت. نيما به عنوان بنيان‌گذار شعر مدرن فارسي و به تعبيري پدر شعر نوي ايران شناخته مي‌شود. نيما با شناختي که از شعر کلاسيک فارسي داشت و همچنين به واسطه آشنايي‌اش با جريان‌هاي مدرن ادبي غرب دست به نوآوري‌ در شعر کلاسيک فارسي زد. به جز اين، نيما يکي از مهم‌ترين روشنفکران معاصر ايران است که با درک تغيير و تحولات تاريخي و اجتماعي پس از انقلاب مشروطه در پي زباني نو براي بيان مسايل دورانش بود.