جهان نمایش 29: پری دریایی

کتاب «پري دريايي» نوشت? پالي تيل
نمايش‌نامه‌اي براساس قص? «پري دريايي کوچولو» نوشت? هانس کريستيان آندرسن. پالي تيل در کتاب «پري دريايي» اقتباسي مدرن و تئاتري از قصه‌اي مشهور و قديمي ارائه داده است.
کتاب «پري دريايي»، با عنوان اصلي Mermaid، نمايش‌نامه‌اي است که مخاطبان آشنا با قص? قديمي و معروف «پري دريايي کوچولو» از هانس کريستيان آندرسن را با روايت و برداشتي متفاوت و نو و امروزي از اين قصه مواجه مي‌کند و بابي تازه را به اين قصه مي‌گشايد.
اگر بپذيريم که در مواقعي اقتباس از يک اثر قديمي و معروف، مي‌تواند مواجهه‌اي نقادانه با آن اثر و نيز مواجهه‌اي نقادانه با دنياي امروز، از طريق آن اثر، باشد و ابعادي تازه و ناگفته از قصه‌اي قديمي را کشف کند و آن ابعاد تازه و ناگفته را پيشِ روي مخاطب بگذارد و ظرفيت‌هايي از آن قصه را که قابليت نو و امروزي شدن دارند شناسايي و از آن‌ها استفاده کند، مي‌توان گفت که کتاب «پري دريايي» نيز مواجهه‌اي از اين دست با يک قص? معروف قديمي است.
پالي تيل در کتاب «پري دريايي» قص? هانس کريستيان آندرسن را امروزي کرده و جاني تازه به اين قص? قديمي داده است.
متن اصلي کتاب «پري دريايي» اولين بار در سال 2015 منتشر شده است.

مروري بر کتاب «پري دريايي»
کتاب «پري دريايي» نمايش‌نامه‌اي است در دو پرده و همراه با يادداشتي کوتاه از پالي تيل درباره اجراي اين نمايش‌نامه. چنانکه پيش‌تر اشاره شد، کتاب «پري دريايي» يک اقتباس مدرن از قص? «پري دريايي کوچولو» از هانس کريستيان آندرسن است. براي همين، اگر با آن قص? قديمي آشنا هستيد، وقت خواندن کتاب «پري دريايي» از اينکه پري دريايي کوچولوي قص? هانس کريستيان آندرسن، که در آن قصه دُمِ ماهي داشت و در دريا مي‌زيست، در نمايش‌نام? پالي تيل يک دختربچ? سيزده‌سال? امروزي است که موبايل دارد و در يک منطق? پرت ساحلي در انگلستان امروز زندگي مي‌کند و وضع مالي‌اش هم چندان خوب نيست و سخت هم شيفت? دريا و پري‌هاي دريايي است، تعجب نکنيد. همچنين تعجب نکنيد اگر در اين نمايش‌نامه ديديد که حرف بمب‌گذاري‌هاي انتحاري و ديگر موضوعات و عناصر مختص دنياي معاصر به ميان مي‌آيد.
پالي تيل در کتاب «پري دريايي»، با نگاه به قص? هانس کريستيان آندرسن درباره يک پري دريايي که مي‌خواهد انسان شود و در اين راه تن به مخاطراتي مي‌دهد، تصويري از مسائل جهان امروز به دست مي‌دهد و به نقد جامع? سرمايه‌داري و مصرفي و دلمشغولي‌ها و دلواپسي‌هاي مختص چنين جامعه‌اي مي‌پردازد و براي نمايش اين جامعه، وارد مکالمه‌اي خلاقانه با قصه‌اي قديمي مي‌شود.
تيل در کتاب «پري دريايي» سلسله‌مراتب قدرت و تبعيض‌هاي برآمده از آن را هم مورد انتقاد قرار مي‌دهد. او خود در مصاحبه‌اي که ترجم? آن در پايان ترجم? فارسي کتاب «پري دريايي» آمده است، درباره هدفش از نوشتن کتاب «پري دريايي» گفته است که در اين نمايش‌نامه مي‌خواسته ما انسان‌ها «دنياي خودمان را، با هم? چيزهاي عجيب و غريبش» از نگاه پريان دريايي ببينيم. تيل در بخشي از اين مصاحبه مي‌گويد: «مي‌خواستم ببينيم چه سلسله‌مراتب بي‌منطقي در جوامع انساني وجود دارد و چگونه برخي آدم‌ها صرفاً برحسب تصادف در خانواده‌اي به دنيا مي‌آيند که به آن‌ها شأن و منزلت مي‌بخشد، در حالي که بقيه کاملاً بي‌ارزش به حساب مي‌آيند. مي‌خواستم ويژگي‌هاي عجيب و غريب خانواده سلطنتي و تبعيض‌هاي جنسيتي‌اش را ببينيم که پرنس‌ها را به جنگ مي‌فرستد و پرنسس‌ها را با لباس‌هاي گران‌قيمت مي‌آرايد تا از مردم دسته‌گل بگيرند و براي جمعيت دوستداران خود دست تکان بدهند.»

درباره پالي تيل، نويسنده کتاب «پري دريايي»
پالي تيل (Polly Teale)، متولد 1962، کارگردان تئاتر و نمايش‌نامه‌نويس بريتانيايي است. از ديگر آثار او نمايش‌نام? «جين اير»، براساس رمان «جين اير» شارلوت برونته، و نيز نمايش‌نامه‌اي‌ست به نام «برونته» که درباره زندگي خواهران برونته است.

درباره ترجم? فارسي کتاب «پري دريايي»
کتاب «پري دريايي»، به همراه مصاحبه‌اي با پالي تيل درباره اين نمايش‌نامه، با ترجم? مزدک بلوري در نشر ني و در مجموع? «جهانِ نمايش» منتشر شده است. «جهانِ نمايش» عنوان مجموعه کتاب‌هايي است که زير نظر رضا رضايي و با همکاري رحمان سهندي در نشر ني و در زمين? تئاتر و ادبيات نمايشي منتشر مي‌شود. اين مجموعه، چنانکه در توضيح آن آمده است، «مجموعه‌اي است از متن‌هايي که براي صحن? نمايش يا درباره آن نوشته شده‌اند. انواع نمايش‌نامه، چه براي اجرا و چه صرفاً براي خوانده شدن، از جمله نمايش‌نامه‌هايي با اقتباس از آثار ادبي يا سينمايي، و نيز متن‌هاي نظري در حوزه درام و نقد آثار نمايشي، در اين مجموعه جاي مي‌گيرند.»
دکتر مزدک بلوري، مترجم کتاب «پري دريايي»، متولد 1355 در کرمانشاه است. بلوري استاد دانشگاه و عضو هيئت علمي گروه مترجمي زبان انگليسي دانشگاه علامه طباطبايي و مترجم و پژوهشگر ترجمه است. او داراي دکتراي مترجمي زبان از دانشگاه علامه طباطبايي است. بلوري، در حوزه کار پژوهشي، بيشتر بر تحقيق در زمين? وجوه فرهنگي و جامعه‌شناختي و ادبي ترجمه متمرکز است.
از ترجمه‌هاي مزدک بلوري مي‌توان به کتاب‌هاي «باتلاق شني»، «نقاب»، «عمه ميم و ماجراجويي‌هاي جسورانه»، «برونته»، «تابستان»، «زنِ اسير»، «چرخش فرهنگي در مطالعات ترجمه»، «رابرت کندي از غرق‌شدن نجات يافت و چند داستان ديگر»، «خشم در هارلم» و نمايش‌نام? «جين اير» اشاره کرد.

رتب? کتاب «پري دريايي» در گودريدز: 3.24 از 5.