ندایی از جهان دیگر (علم)

«ندايي از جهان ديگر» با عنوان عنوان اصلي Voices from other world از آخرين مجموعه داستان‌هاي نجيب محفوظ است که با ترجمه‌ي سيد علي ميرمحمدي و توسط نشر علم منتشر شده است.

مروري بر کتاب «ندايي از جهان ديگر» نوشته‌ي نجيب محفوظ
«ندايي از جهان ديگر» شامل چهار داستان کوتاه است با نام‌هاي: ستودن شيطان، بخشش پادشاه يوزرکاف، موميايي بيدار مي‌شود و ندايي از جهان ديگر است که داستان آخر شامل سه بخش مي‌شود. هر چند درخشان‌ترين آثار نجيب محفوظ شامل سه‌گانه‌ي قاهره و فرزندان جبلاوي است، اثري که براي او جايزه ارزشمند نويل را به همراه داشت، با اين همه در اين مجموعه داستان از دوره‌ي قبل از دودمان، که در آن گروهي از فرمانروايان تثبيت‌شده براي دفاع از موقعيت خود، فضيلت را بيرون مي‌کنند، تا سلسله‌ي پنجم، جايي که فرعون از مرخصي طولاني‌مدت بازمي‌گردد و متوجه مي‌شود که فقط سگش وفادار مانده است، تا قرن بيستم، جايي که يک موميايي از سلسله هجدهم با خشم از خواب بيدار مي‌شود تا يک نجيب‌زاده مدرن مصري را به خاطر غرورش سرزنش کند، اين پنج داستان حقايق بي‌انتهايي را در طول هزاران سال هدايت مي‌کنند. آن‌ها با احضار قدرت و رمز و راز يک تمدن افسانه‌اي، هنري را نشان مي‌دهند که نجيب محفوظ را در زمره‌ي محترم‌ترين نويسندگان ادبيات جهان قرار داده است.
ندايي از جهان ديگر شامل مجموعه‌اي از داستان‌هاي کوتاه مصر باستان است. اگر به سفرهاي عجيب در دل تاريخ علاقه‌منديد، خاصه اگر مصر باستان برايتان انتخاب مطلوبي است، با اين مجموعه داستان مي‌توانيد بليت اين سفر را تهيه کنيد: «من که شيفته‌ي طعم کشف بودم فکر کردم چه زماني ممکن است اين اتفاق بيفتد؟ چشمان فراطبيعي من تصويري از آينده برايم آورد. مادرم را ديدم که پسر جواني را با دست راستش گرفت و در خيابان‌هاي شلوغ و پرجمعيت راهش را طي کرد و گل نيلوفر آبي را تکان داد و فهميدم که او بيرون آمده بود تا در شادترين جشنواره دهکده‌ي ما، جشن الهه ايزيس شرکت کند. صورتش شاد بود و پسرم از خنده غوغا مي‌کرد. ديدم همسرم ضيافتي با غذاهايي از بهترين غذاهاي دنيايش آماده کرد و مردي را که مي‌شناختم به آن دعوت کرد. اين پسر عموي مادري او "ساوو" بود و چه شوهر عالي‌اي بود اگر مرده مي‌توانست احساس لذت کند، من براي او خشنود مي‌شدم. ساوو مردي با فضيلت بود، زيرا کسي که همسرم را خوشحال کند و به فرزندانم رسيدگي کند به راستي مرد خوبي است. با اين کار روح من خانه‌ام را ترک کرد و در کنار راه در قصر شاهزاده شيرين توقف کردم. به هشياري شاهزاده نگاه کردم و او را ديدم که از من قدرداني کرده بود و به من تحسين‌برانگيزترين حالت را مي‌داد و براي از دست دادن من متأسف بود. ذهنش درگير انتخاب جانشين من بود. نام کانديداي جديد را در خاطراتش خواندم: «آب رع» يکي از زيردستان اميدوارکننده‌تر من، هر چند با هم صميمي نبوديم. همه‌ي اين‌ها خوب بود. اما چرا امروز که فرعون قرار است فرستاده هيتي‌ها را بپذيرد، براي امضاي پيمان صلح و آشتي در دهکده‌ي من بماند؟»
اين چهار داستان کوتاه همگي به موضوعات بسيار سنگيني مي‌پردازند که مرگ تنها يکي از آن‌ها است. هر طرفدار مصر باستان بايد اين کتاب را به مجموعه‌ي خود اضافه کند. داستان‌هاي اين کتاب کوتاه‌اند، و در عين حال از کشش و جذابيت بسياري برخوردارند، از اين رو احتمالاً در يک نشست همه‌ي کتاب را مي‌توانيد بخوانيد.
نجيب محفوظ طي ?? سال‌ فعاليتش ?? رمان، بيش از ??? داستان کوتاه، شش فيلمنامه، صدها ستون از مطالب مختلف براي روزنامه‌هاي مصري و هفت نمايشنامه نوشت. نجيب محفوظ در تمام رمان‌هايش هرگز از مصر خارج نشد و جغرافياي تمام داستان‌‌هايش موطنش بود. از معروف ترين آثار او مي‌توان به سه‌گانه‌ي قاهره و فرزندان جبلاوي اشاره کرد، اثري که براي او جايزه ارزشمند نويل را به همراه داشت. سه‌گانه‌ي درخشان قاهره نيز خوشبختانه جزو آثاري است که توسط محمدرضا مرعشي‌پور به فارسي ترجمه، و توسط انتشارات نيلوفر منتشر شده است.
آثار نجيب محفوظ در ادبيات عرب، شامل بيشترين اقتباس‌هاس سينمايي بوده‌اند و از اين حيث هيچ نويسنده‌‌ي عربي با چنين اقبالي روبه‌رو نبوده است. با اين‌که نجيب محفوظ به عنوان نويسنده‌اي رئاليست شناخته مي‌شود، اما آثار او سرشار از مضامين اگزيستانسياليستي‌اند. مانده‌ايم که با نجيب محفوظ چه کنيم! کارهايش اغلب باارزشند و هنرمندانه خلق شده‌اند؛ آيينه‌اي هستند از دردها و رنج‌ها و حرمان‌هاي انسان دردمند روزگار ما. محفوظ افتخاري است براي زبان عربي و عرب‌زبانان، و گوهري است که بر تارک همه‌ي هنرمندان جهان سوم مي‌درخشد... اما موضع‌گيري‌هاي سياسي او باب طبع نيست و طبيعي است که نباشد. «جان اشتاين بک» را تا «خوشه‌هاي خشم» مي‌پذيريم و از آن پس اگر ميخواره‌اي لاابالي مي‌شود و به معيارهاي انساني پشت پا مي‌زند، خوشه‌هاي خشمش که ضايع نمي‌شود. «اوژن يونسکو» را تا «کرگدن» مي‌پذيريم و اگر در سياست به بيراهه مي‌رود و بر اسرائيل مهر قبول مي‌زند کرگدن‌اش که پابرجاست و خدشه‌ناپذير. «داستايفسکي» قماربازي حرفه‌اي بود و همين امر مصائب زيادي را بر زندگي وي تحميل کرد، آيا چنين خصلت ناپسندي در اين نويسنده‌ي بزرگ باعث مي‌شود که شاهکارهايش خوانده نشود؟ اثر مهم است نه خالق اثر. چه بسا رماني را بخوانيم و از نويسنده تنها نامش را بدانيم؛ تابلويي را ببينيم و از آن لذت ببريم بي‌آن‌که نقاشش را بشناسيم. اصولاً هر اثر هنري مي‌بايد في‌نفسه بررسي شود؛ نه اين‌که شخصيت خالق آن معيار قضاوت در مورد اثر باشد.
در نهايت بهترين راه اين است که روي آثاري وقت بگذاريم که شخصيت و موضع‌گيري‌هاي سياسي، اجتماعي و اخلاقي آفريننده‌ي آن در اثرِ مورد نظر ما مطابق معيارهايمان باشد. پس بياييد آثار نجيب محفوظ را غربال کنيم و آن‌جا که سياستي خاص و مخالف معيارهاي ما را تلقين مي‌کنند کنار بگذاريم اما ديگر آثار ارزشمند اين نويسنده‌ي بزرگ برنده‌ي جايزه نوبل را بخوانيم و از آن‌ها بهره‌مند شويم.

درباره‌ي نجيب محفوظ نويسنده‌ي کتاب «ندايي از جهان ديگر»
نجيب محفوظ عبدالعزيز ابراهيم احمد الباشا (???? – ????) از نويسندگان شهير مصري است. محفوظ به عنوان يکي از اولين نويسندگان معاصر ادبيات عرب در کنار طه حسين جزو نويسندگاني هستند که در آثارشان به بررسي مضامين اگزيستانسياليستي پرداخته‌اند. نجيب محفوظ تنها نويسنده‌ي مصري است که برنده جايزه نوبل ادبيات شد.

درباره‌ي سيدعلي ميرمحمدي مترجم کتاب «ندايي از جهان ديگر»
سيدعلي ميرمحمدي مترجم ايراني است. از جمله ترجمه‌هاي او مي‌توان به «لوط، ويليام آلکات، نشرعلم» و «ساختن دولت، فرانسيس فوکومايا، نشر علم» اشاره کرد.