نظریه فمینیستی

کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» نوشت? جوزفين دانون
فمينيسم چيست، ريشه‌هاي آن کجاست و چه نسبتي با ديگر مکاتب فکري و فلسفي دارد؟ کتاب «نظريه‌هاي فمينيستي»، با عنوان اصلي Feminist Theory: The Intellectual Traditions، کتابي است که در آن، پيدايش و سِيرِ تحول و گسترش فمينسيم و نيز ريشه‌ها و خاستگاه‌هاي نظري? فمينيستي، در چشم‌اندازي نظري و تاريخي، مورد بررسي قرار گرفته و انواع نحله‌هاي فکري و نظري متعلق به آن معرفي و شرح داده شده است.
جوزفين دانون در کتاب «نظريه‌ي فمينيستي»، ضمن پرداختن به نظريه‌هاي فمينيستي اواخر قرن هجدهم و تکوين و بسط و گسترش اين نظريه‌ها در قرن‌هاي نوزدهم و بيستم و کندوکاو در ريشه‌هاي فمينسيم و گذشت? آن، چشم‌اندازي هم از فمينيسم در قرن بيست‌ويکم ارائه داده و به رويکردهاي جديدتر در نظري? فمينيستي، از جمله اکوفمينيسم، پرداخته است.
کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» کتابي مفيد براي کساني است که به مطالع? تاريخ فمينيسم و آشنايي با رويکردهاي نظري مختلفِ فمينيسم علاقه‌مند هستند.
ويراستِ نخست متن اصلي کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» اولين بار در سال 1985 منتشر شده است.

مروري بر کتاب «نظريه‌ي فمينيستي»
جوزفين دانون در کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» روايت و شرح تاريخ فمينيسم و رويکردهاي نظري آن را با اشاره به نخستين اثر مهم نظري? فمينيستي که در اواخر قرن هجدهم نوشته شده، يعني «استيفاي حقوق زنان» مري ولستون‌کرافت، و تلاشهاي نظري‌اي که قبل از کامل شدن اين اثر، در راستاي دفاع از حقوق زنان صورت گرفته بوده، آغاز مي‌کند. البته دانون، چنانکه در پيش‌گفتارش بر ويراست سوم کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» تأکيد مي‌کند، بر اين عقيده است که موج فمينيستي‌اي قديمي‌تر از آن‌چه با عنوان موج اول فمينيسم شناخته مي‌شود، در قرن‌هاي پانزدهم و شانزدهم و هفدهم ميلادي در اروپاي غربي پديد آمده و البته سرکوب شده بوده است.
فصل اول کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» به بحث درباب فمينيسم ليبرال و خاستگاه‌هاي آن اختصاص دارد و در فصل‌هاي بعدي، نويسنده به معرفي و شرح ديگر نحله‌هاي انديش? فمينيستي و ارتباط و نسبت آن‌ها با فرويديسم، مارکسيسم و اگزيستانسياليسم مي‌پردازد و نيز از فمينيسم فرهنگي قرن نوزدهم، راديکل‌فمينيسم و رويکردهاي جديدتر نظري? فمينيستي، از جمله رويکردهاي زيست‌محيطي يا همان اکوفمينيسم، سخن مي‌گويد و اين‌گونه، تصويري جامع و چندوجهي از فمينيسم و نحله‌هاي فکري مرتبط با آن و ريشه‌ها و خاستگاه‌ها و سِيرِ تحول آن به دست مي‌دهد.
کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» از پيش‌گفتار نويسنده بر ويراست سوم اين کتاب و هشت فصل تشکيل شده است.
فصل‌هاي هشت‌گان? کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» عبارتند از: «روشنگري فمينيسم ليبرال»، «فمينيسم فرهنگي قرن نوزدهم»، «فمينيسم و مارکسيسم»، «فمينيسم و فرويديسم»، «فمينيسم و اگزيستانسياليسم»، «راديکال‌فمينيسم»، «ديدگاه اخلاقي فمينيسم فرهنگي قرن بيستم» و «به‌سوي قرن بيست‌ويکم».
آنچه مي‌خوانيد برگرفته از قسمتي از کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» است که به بحث درباب اکوفمينيسم اختصاص دارد: «اکوفمينيسم در خدمت توصيف مسيري است که نظريه‌ي فمينيستي – جدا از مفهوم‌پردازي سنتي ليبرالي، نظريه‌ي اتمي درباره‌ي ديدگاهي جامع‌تر که ارتباط دروني بين تمام موجودات زنده و حقوق همه‌ي آن‌ها را براي زندگي به رسميت مي‌شناسد – پيشِ رو دارد.
با فراتر رفتن از مدلِ "اعلاميه‌ي استقلال" و حتا "اعلاميه‌ي احساسات" فمينيستي، مانيفست اکوفمينيستي "اعلاميه‌ي همبستگي" لقب گرفته است. ديباچه‌ي آن اين طور شروع مي‌شود: "زماني که در سير رويدادهاي تاريخ انسان، ايجاد پيوندي تازه بين مردمان کره‌ي زمين... ضروري مي‌شود، براي ارتباط با يکديگر تقبل مسئوليت‌هاي برابر تحتِ قوانين طبيعي، احترام نجيبانه براي رفاه نوع انسان و تمامي حيات روي زمين، ما را ملزم به اذعانِ همبستگي بين خودمان مي‌کند." او جمع‌بندي مي‌کند: "ما مي‌دانيم که نوع انسان شبکه‌ي زندگي را نبافته است؛ ما فقط يک رشته در آن هستيم. هر کاري که در قبال اين شبکه انجام دهيم، براي خودمان کرده‌ايم. هر چيزي که براي زمين رخ دهد براي خانواده‌ي روي زمين هم اتفاق خواهد افتاد.»

دربار? جوزفين دانون، نويسند? کتاب «نظريه‌ي فمينيستي»
جوزفين دانون (Josephine Donovan)، متولد 1941، پژوهشگر امريکايي است. پژوهش‌هاي او بر حوزه‌هاي ادبيات (از جمله ادبيات تطبيقي)، نظريه و نقد فمينيستي و اخلاق حيوانات متمرکزند.
دانون از جمله متفکراني است که نظري? مراقبت اکوفمينيستي را، که ريشه در فمينيسم فرهنگي دارد، وارد حوز? اخلاق حيوانات کرده‌اند.
دانون روزنامه‌نگاري و تدريس در دانشگاه را هم در کارنام? کاري خود دارد و اکنون استاد بازنشست? دانشگاه است.
از آثار جوزفين دانون مي‌توان به کتاب‌هاي «زنان و طلوع رمان، 1726 - 1405»، «گنوسيسم در ادبيات مدرن: بررسي آثار برگزيد? کامو، سارتر، هسه و کافکا»، «کلب? عمو تُم: شيطان، رنج و عشق رستگاري‌بخش» و «حيوانات، ذهن و ماده» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «نظريه‌ي فمينيستي»
کتاب «نظريه‌ي فمينيستي» با ترجم? فرزانه راجي در نشر چرخ، ناشر کتاب‌هاي علوم انساني خانواد? فرهنگي چشمه، منتشر شده است.
فرزانه راجي، متولد 1332 در اليگودرز، مترجم ايراني است. او داراي ليسانس جامعه‌شناسي است.
از ترجمه‌هاي فرزانه راجي مي‌توان به کتاب‌هاي «کمين‌گاه: گزيده‌اي از بهترين داستان‌هاي کوتاه امريکا در سال 2006» و «مارکسيسم و ستم بر زنان» اشاره کرد.
راجي در داستان‌نويسي هم دستي دارد و از او اثري داستاني با عنوان «دل انار» منتشر شده است. او همچنين در کمک‌رساني به زلزله‌زدگان بم حضوري فعال و در تأسيس چند تعاوني و کتابخانه و مهد کودک در بم، با هدف کمک به زنان و کودکان زلزله‌زده، مشارکت داشته است.