زندگی در دنیای متن

معرفی کتاب

معرفي کتاب زندگي در دنياي متن اثر پل ريکور گزيده‌اي از گفتگوهاي پل ريکور به همراه بحث مهمي که او در سال 1982 با هانس گئورگ گادامر درباره اختلاف تاويل‌ها داشت. زندگي در دنياي متن کتابي است براي ورود به جهان فکري و فلسفي يکي از مهم‌ترين فيلسوفان معاصر و از بنيان‌گذاران هرمنوتيک مدرن.پل ريکور چهره برجسته‌اي در فلسفه اروپاي قاره‌اي به شمار مي‌رود که در زمينه‌هاي متعددي نوشته و درس داده است: از فلسفه زبان و نظريه ادبي و پديدارشناسي اراده گرفته تا انديشه ديني و خداشناسي، فلسفه تاريخ و سياست. شش گفتگو با ريکور و نيز بحث ميان او و گادامر، که در کتاب زندگي در دنياي متن گردآوري و ترجمه شده‌اند، نقشه راهنمايي است براي آشنايي اوليه با نظريات و انديشه‌هاي ريکور.   درباره کتاب زندگي در دنياي متن بابک احمدي آثار گوناگون ريکور نمونه‌هايي است از نگرش انتقادي-فلسفي معاصر و پيشرفتگي منطق مکالمه و بنيان تاويل. ريکور آثار متعددي در زمينه‌هاي مختلف نوشته و شناخت نظريات او نيازمند به دست آوردن يک تصوير و شِماي کلي از آثار و روند فکري او است. کتاب زندگي در دنياي متن با هدف به دست دادن همين تصوير منتشر شده چرا که ريکور در گفتگوهاي اين کتاب، کوتاه اما با روشني و صداقت درباره کارهايش حرف زده است.اگرچه جستارهاي گردآمده در زندگي در دنياي متن تمام جنبه‌هاي مختلف کار فکري ريکور را دربرنمي‌گيرد، اما اين کتاب درآمد و راهي است براي گام نهادن به دنياي يکي از مهم‌ترين و پرکارترين فيلسوفان دوران معاصر.ريکور در کتاب زندگي در دنياي متن به بسياري از نکته‌هاي اساسي انديشه‌اش صرفا اشاره‌اي مختصر کرده اما با اين‌حال همين اشاره‌هاي مختصر نکته‌ مهمي را در خطوط اصلي خود روش کرده و آن مفهوم «جهان متن» است و نسبت آن با روايت و تاويل که در نظريه ادبي ريکور از جايگاه والايي برخوردار است.يکي ديگر از ويژگي‌هاي مهم زندگي در دنياي متن اين است که ما با خواندن اين کتاب کم‌حجم از زبان يکي از مهم‌ترين متفکران فلسفه هرمنوتيک با زبده‌ترين مباحث اين انديشه آشنا مي‌شويم و به ويژه هسته اصلي بحث هرمنوتيک مدرن را که در تقابل با برداشت رمانتيک از تاويل شکل گرفته مي‌شناسيم.بابک احمدي در توضيحات ابتدايي کتاب زندگي در دنياي متن به اين نکته هم اشاره کرده که شناخت مباحث هرمنوتيک مدرن و به گونه‌اي خاص هرمنوتيک ريکور به حاکميت ايقان فلسفي پايان مي‌دهد و افق تازه‌اي پيش روي خواننده مي‌گشايد.  خلاصه کتاب زندگي در دنياي متن ريکور در يکي از گفتگوهاي کتاب زندگي در دنياي متن با اشاره به اينکه شعر پهنه و گستره زبان را پاس مي‌دارد به يکي از مخاطرات مهم دوران معاصر اشاره کرده و مي‌گويد: «مهم‌ترين خطر در فرهنگ امروزي ما گونه‌اي تقليل زبان است به ارتباط در نازل‌ترين سطح، يا تبديل آن به ابزار نظارت ماهرانه بر چيزها و آدم‌ها. زبان که به ابزار تبديل شود ديگر پيش نخواهد رفت. اين ابزاري شدن زبان خطرناک‌ترين گرايش فرهنگ ماست. ما تنها يک الگوي زباني مي‌يابيم- زبان علم و تکنولوژي. امروز بخشي از فلسفه، فقط به اين شکل از زبان مي‌پردازد: يکي از مسئوليت‌هاي فلسفه زبان اين خواهد بود، يا بايد اين باشد: محافظت از انواع کاربردهاي زبان و اختلاف‌هاي ميان اين زبان‌هاي متنوع، که دامنه‌شان از زبان علمي تا زبان سياسي و پراتيک، زبان هرروزه، و بايد گفت تا زبان شاعرانه کشيده شده است.» درباره پل ريکور نويسنده کتاب زندگي در دنياي متن پل ريکور، فيلسوف، نظريه‌پرداز ادبي، نويسنده، مترجم، مدرس فلسفه و از شاخص‌ترين نظريه‌پردزان هرمنوتيک، در سال 1913 در شهر والنس در فرانسه متولد شد. ريکور در دانشگاه سوربن به تحصيل فلسفه پرداخت و از شاگردان گابريل مارسل بود. او هم به فلسفه گابريل مارسل علاقه‌ داشت و هم به هستي‌شناسي کارل ياسپرس. ريکور در دوران جنگ توسط آلماني‌ها به زندان افتاد و در زندان کتابي از هوسرل با عنوان «ايده‌هاي راهگشا براي گونه‌اي از پديدارشناسي» را ترجمه کرد و تحت‌تاثير انديشه هوسرل قرار گرفت. او در سال‌هاي 1949 تا 1957 در دانشگاه استراسبورگ و سپس تا 1966 در دانشگاه سوربن تدريس کرد و از سال 1966 در نانتر درس داد اما سه سال پس از آن در اعتراض به دخالت‌هاي پليس در دانشگاه از تدريس استعفا داد. از ميانه دهه هفتاد در دانشگاه شيکاگو نيز به تدريس مشغول شد. ريکور پايه‌گذار مرکز پژوهش‌هاي پديدارشناسي و هرمنوتيک در پاريس بود و رياست انجمن بين‌المللي فرانسه را نيز بر عهده داشت و سرانجام در سال 2005 درگذشت. از ريکور آثاري همچون «تاريخ و هرمنوتيک»، «زمان و حکايت»، «طبيعت و قاعده» و «درباره ترجمه» به فارسي ترجمه شده است.  کتاب زندگي در دنياي متن براي چه کساني مناسب است؟ در کتاب زندگي در دنياي متن با چکيده‌اي از نظريات پل ريکور درباره وجوه مختلف نظريه و انديشه‌اش از زبان خود او آشنا مي‌شويم. از آنجا که اين کتاب گزيده‌اي از گفتگوهاي او است در نتيجه مباحث به زباني ساده‌تر بيان شده‌اند و خوانندگاني که آشنايي کمتري با مباحث هرمنوتيک و انديشه ريکور دارند مي‌توانند از اين کتاب استفاده درخوري کنند. در اين گفتگوها درباره موضوعات متعددي، از شعر و زبان و جهان اسطوره‌ها گرفته تا فلسفه و پديدارشناسي و هرمنوتيک صحبت شده است بنابراين خوانندگاني که به فلسفه، نظريه ادبي، زبان‌شناسي و هرمنوتيک علاقه‌مندند مخاطبان اين کتاب به شمار مي‌روند.