هم‌ رنگ جماعت

رمان «هم‌رنگِ جماعت» اثر آلبرتو موراويا
يک رمان روانشناختي و سياسيِ ضدفاشيستي دربار? يک مقام دولتي در ايتالياي عصر موسوليني. رمان «هم‌رنگِ جماعت»، با عنوان اصلي Il conformista، از مشهورترين آثار آلبرتو موراويا، نويسند? سرشناسِ ايتاليايي، است.
موراويا در رمان «هم‌رنگِ جماعت» با نگاهي نقادانه ايتالياي فاشيست و فضاي پليسي حاکم بر آن و ترور مخالفان فاشيسم در عصر حکومت موسوليني را، با محوريت يک شخصيتِ به‌ظاهر عادي که به‌واقع چندان هم عادي نيست و در پيوند با زندگي شخصي و بحران‌هاي رواني اين شخصيت، به تصوير مي‌کشد.
رمان «هم‌رنگ جماعت» رماني دربار? شخصيتي درگير با تفاوت‌هاي مهيب و مهلک خود با ديگران است و دربار? نحو? جذب و استحال? چنين شخصيتي در يک نظام فاشيستي.
متن اصلي رمان «هم‌رنگِ جماعت» اولين بار در سال 1947 منتشر شده است. براساس اين رمان فيلمي هم به همين نام، به‌کارگرداني برناردو برتولوچي، ساخته شده است.

مروري بر رمان «هم‌رنگ جماعت»
مارچلو، شخصيت اصلي رمان «هم‌رنگ جماعت»، يک مقام دولتي در ايتالياي فاشيست است. رمان با روايتي از کودکي مارچلو و شرحي از علاقه‌اي که در دوران بچگي به اشيا و خصوصاً به اسلحه داشته آغاز مي‌شود و با وصف بي‌رحمي و خشونتي که در همان دوران در درون او وجود داشته و مارچلو اين بي‌رحمي و خشونت را با بازي‌هاي جنگيِ معمول بين کودکان بروز مي‌داده است؛ يعني براي مارچلو بازي‌هاي جنگي صرفاً يک‌جور تخلي? عادي و کودکان? هيجان و تقليدي بي‌خطر از جنگ و اسلحه‌کشيِ واقعي نبوده و او کششي جدي‌تر و عميق‌تر به خشونت و بي‌رحمي داشته است.
در ادام? رمان «هم‌رنگ جماعت» هرچه‌بيشتر با گذشت? مارچلو و معضلات رواني او، که برآمده از تفاوتش با ديگران و هراس از اين تفاوت بوده، آشنا مي‌شويم و مي‌بينيم که چگونه ميل مارچلو به خشونت به‌تدريج ابعادي گسترده‌تر و مهيب‌تر يافته و از ميلي در آغاز و به‌ظاهر بي‌‌خطر به ميلي مرگبار بدل شده است.
از طرفي هم‌کلاسي‌هاي مارچلو در مدرسه او را، به‌خاطر ظاهرِ زنانه‌اش، مسخره مي‌کرده‌اند و مارچلو عملاً کودکي رانده‌شده از جمع بوده است. در همين گيرودار مارچلو با مردي آشنا مي‌شود که او هم يک آدم عادي نيست. اتفاقاتي مي‌افتد که به قتل مرد به‌دست مارچلو، به‌خواستِ خود مرد و با اسلحه‌اي که خودش به مارچلو داده، منجر مي‌شود. سال‌ها از ماجراي اين قتل مي‌گذرد و حالا مارچلوي رمان «هم‌رنگ جماعت» مُهره‌اي در نظام فاشيستي ايتالياي عصر موسوليني است و قصد دارد با دختري ازدواج کند.
در ادام? رمان «هم‌رنگ جماعت» مي‌بينيم که به مارچلو مأموريت داده مي‌شود در عمليات نفوذ به تشکيلات مردي که زماني استاد او بوده و حالا در فرانسه عليه ايتالياي فاشيست فعاليت مي‌کند شرکت کند. مارچلو بايد به‌عنوان جاسوس به استاد سابقش نزديک شود. ترتيبي داده مي‌شود که مارچلو و نامزدش، ظاهراً براي ماه عسل، به فرانسه بروند و مارچلو تحت پوشش اين سفر با استادش معاشرت کند و سَر از فعاليت‌هاي ضدفاشيستي او درآورد. اين ماجراي جاسوسي و سياسي به‌نحوي با زندگي خصوصي مارچلو پيوند مي‌خورد و بحراني را در زندگي شخصي و عاطفي‌اش پديد مي‌آورد و اين‌گونه زندگي شخصي مارچلو و روابطش با نامزدش با زندگي سياسي او و با ايتالياي فاشيست گره مي‌خورد و موراويا ماهرانه بحران‌هاي شخصي و روانشناختي شخصيت اصلي رمان «هم‌رنگ جماعت» را با بحراني سياسي و اجتماعي و اخلاقي گره مي‌زند. ميلِ ديرينِ مارچلو به ويرانگري در رمان «هم‌رنگ جماعت» بارِ ديگر در بزرگسالي سربرمي‌آورَد و به‌‌نفع فاشيسم به‌کار مي‌افتد.
مارچلو در رمان «هم‌رنگ جماعت» آدمي‌ست که از عادي‌نبودن خود وحشت دارد و مي‌کوشد که عادي باشد اما مسئله اين است که او عادي‌بودن را با هم‌رنگ جماعت شدن و دنباله‌روي از ديگران يکي مي‌گيرد و به همين دليل در دوراهي‌‌هاي اخلاقيِ خير و شَر به‌سود شَر عمل مي‌کند.
رمان «هم‌رنگ جماعت» روايت سرگذشت يک فرد در متن فراز و فرود نظام فاشيستي در ايتاليا و تأثير رويدادهاي سياسي بر زندگي شخصيت اصلي رمان است و نيز روايت آدمي که، به‌دليل مسائل رواني‌اش و اميال خشونت‌آميز و مرگباري که سرکوبشان کرده است، به ابزار حکومت فاشيستي بدل مي‌شود و هيولاي سرکوب‌شد? درونش، به‌نفع سيستم سرکوب، به‌کار مي‌افتد. اين‌گونه است که مارچلو در رمان «هم‌رنگ جماعت» نه به يک آدم عادي، بلکه به يک دنباله‌رو و تابع قدرت بدل مي‌شود.

دربار? آلبرتو موراويا، نويسند? رمان «هم‌رنگ جماعت»
آلبرتو پينکرله (Alberto Pincherle)، با نام مستعار آلبرتو موراويا (Alberto Moravia)، متولد 1907 و درگذشته به سال 1990، داستان‌نويس، روزنامه‌نگار، جُستارنويس، منتقد فيلم و نمايشنامه‌نويس ايتاليايي بود. شهرت موراويا بيش از هرچيز به‌خاطر دو رمان «بي‌تفاوت‌ها» و «هم‌رنگ جماعت» است.
موراويا در آثارش عمدتاً به آسيب‌شناسي طبق? متوسط و موضوعات و مضاميني چون جنسيت در عصر مدرن، بيگانگي از جامعه، مسائل اگزيستانسياليستي و موضوعات سياسي، اخلاقيات خشک، رياکاريِ حاکم بر زندگي مدرن و ناتواني مردم عصر مدرن از دستيابي به شادي و رضايت از طريق عشق و ازدواج مي‌پرداخت. او در داستان‌هايش، با سبکي رئاليستي و سرد و بي‌رحمانه و آميخته به جزئي‌نگري و ظرافت و طنزي تلخ، کاستي‌ها و ناسازي‌هاي نظام سرمايه‌داري را به تصوير مي‌کشيد.
از ديگر آثار آلبرتو موراويا مي‌توان به رمان‌هاي «انزجار» و «دو زن» و مجموع? «داستان‌هاي رُمي» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي رمان «هم‌رنگ جماعت»
رمان «هم‌رنگِ جماعت» با ترجم? هاله ناظمي، همراه با يادداشتي کوتاه در معرفي اين رمان، در انتشارات کتاب ديدآور منتشر شده است.
هاله ناظمي، متولد 1341 در تهران، مترجم ايراني است. او فارغ‌التحصيل کارشناسي مترجمي زبان ايتاليايي از دانشگاه تهران است. ناظمي کار ترجمه‌ را از سال 1370 آغاز کرد. نخستين ترجمه‌هاي او مقالات ادبي و هنري و قصه‌هايي کوتاه بود که در نشريات گوناگون منتشر مي‌شد.
هاله ناظمي تاکنون آثار مختلفي را از ادبيات ايتاليايي به فارسي ترجمه کرده است که از جمل? آن‌ها مي‌توان به «يک زندگي ديگر»، «سرنوشت در دست کلوتيلد» و «براي رفتن به آن دنيا خيلي زود است» اشاره کرد.


از رمان «هم‌رنگِ جماعت» سال‌ها پيش ترجم? فارسي ديگري هم، با عنوان «دنباله‌رو»، منتشر شده است که مترجم آن شهريار بهترين و ناشرش انتشارات روزنه کار است.