ایران روسیه - دو قرن مواجهه

کتاب ایران – روسیه به‌‌کوشش استفانی کرونین و به‌قلم جمعی از نویسندگان 

یک پژوهش نو و چندوجهی درباب روابط و مواجهات ایران و روسیه در قرون نوزدهم و بیستم میلادی. کتاب ایران – روسیه: دو قرن مواجهه، با عنوان اصلی Iranian-Russian Encounters: Empires and Revolutions Since 1800، مجموعه‌ای از مقالاتی پژوهشی از نویسندگان مختلف و با موضوع مواجهات ایران و روسیه، در دو دور? پیش و پس از انقلاب روسیه، است که به‌کوشش استفانی کرونین گردآوری و در این کتاب منتشر شده‌اند. 
در کتاب «ایران – روسیه» روابط و مناسبات ایران و روسیه نه‌فقط از منظر روابط سیاسی و اقتصادی و دیپلماتیک، بلکه از ابعاد گوناگون مورد بررسی قرار گرفته و به وجوه فرهنگی و اجتماعی این روابط نیز پرداخته شده است. 
متن اصلی کتاب ایران – روسیه اولین بار در سال 2012 منتشر شده است. 

مروری بر کتاب ایران – روسیه

وقتی سخن از روابط ایران و روسیه به میان می‌آید معمولاً رابط? پر از فراز و نشیبی به‌ خاطر می‌آید که ایران و روسیه در دور? روسی? تزاری و ایران عصر قاجار و نیز در دور? پس از انقلاب روسیه و استقرار نظام شوروی در آن کشور، به‌لحاظ سیاسی و اقتصادی و دیپلماتیک، باهم داشته‌اند. در کتاب «ایران – روسیه» اما از جنبه‌هایی دیگر نیز بر این روابط نور تابانده شده است. 
کتاب «ایران – روسیه» دوره‌ای طولانی از تاریخ روابط ایران و روسیه و چگونگی این روابط را شرح می‌دهد و از تأثیرات ایران از روسیه سخن می‌گوید و این تأثیرات را از زوایای گوناگون می‌نگرد و صرفاً به وجوه منفی روابط ایران و روسیه نمی‌پردازد و وجوه مثبت آن را نیز مد نظر قرار می‌دهد. 
یکی از ویژگی‌های کتاب «ایران – روسیه» این است که در این کتاب تمرکز بیشتر بر روابط این دو کشور در بزنگاهی مهم از تاریخ هردو کشور است؛ بزنگاهی که در آن هم روسیه و هم ایران داشتند تحولاتی جدی را تجربه می‌کردند. در روسیه انقلاب رخ داده و دورانی تازه آغاز شده بود و ایران نیز رَوَند مدرنیزاسیون را آغاز کرده بود. بررسی ابعاد گوناگون روابط ایران و روسیه در دورانی که این دو کشور تحولی مهم را از سر می‌گذراندند یکی از موضوعات اصلی کتاب «ایران – روسیه» است. 
در کتاب ایران – روسیه صرفاً به روابط دولت‌های ایران و روسیه پرداخته نشده و روابط فرهنگی و روشنفکری این دو کشور، که در سطوح خارج از ساختار قدرتهای رسمی در ایران و روسیه در جریان بوده، نیز مورد توجه قرار گرفته و از تأثیرات فرهنگی و فکری روسیه بر ایران هم سخن رفته است. 
از بخش‌های جذاب کتاب «ایران – روسیه» می‌توان به بخش‌هایی اشاره کرد که در آن‌ها از بده‌بستان‌های سینمایی ایران و روسیه و از تأثیر شوروی بر تئاتر ایران، از طریق عبدالحسین نوشین و حزب توده، سخن به میان آمده است. 
کتاب ایران – روسیه از مقدمه‌ای به‌قلم استفانی کرونین با عنوان «ایران – روسیه: امپراتوری‌ها و انقلاب‌ها از سال 1180»، سه بخش و دوازده فصل تشکیل شده است. 
بخش‌های سه‌گان? کتاب ایران – روسیه عبارتند از: «رومانوف‌ها و قاجارها»، «روسی? انقلابی و ایران؛ ایران انقلابی و روسیه» و «ایرانِ پهلوی و اتحاد شوروی». 
فصل‌های دوازده‌گان? کتاب «ایران – روسیه» را نویسندگان مختلف نوشته‌اند. این فصل‌ها عبارتند از: «تأثیر امپراتوری روسیه و اتحاد شوروی بر ایران روزگار قاجار و پهلوی: یادداشت‌هایی دربار? تاریخ‌نویسیِ بازنگرانه» نوشت? افشین متین عسگری، «از خودباوری تا بیمناکی؛ نخستین تعامل‌های ایران با روسیه» نوشت? مازیار بهروز، «مأموریت خسرومیرزا در سن‌پترزبورگ در 1208» نوشت? فیروزه ملویل، «تملکات ارضی روسیه در ایران، از 1208 تا 1290» نوشت? مرتضی نورایی و ونسا مارتین، «فراریان، مسلمان‌شده‌ها، قزاق‌ها و انقلابی‌ها» نوشت? استفانی کرونین، «مسئل? حزب اجتماعیون‌عامیون ایران» نوشت? سهراب یزدانی، «منابع گرجی دربار? انقلاب مشروط? ایران 1290 – 1284» نوشت? ایگو گوچلیشویلی، «مشروطه‌خواهان و قزاق‌ها» نوشت? جیمز دی. کلارک، «فریفتنِ انگلیسی‌ها و گول‌زدنِ روس‌ها؟ سیاست خارجی ایران» نوشت? اولیور باست، «کمینترن، اتحاد شوروی و ستیزه‌جویی کارگری در ایران» نوشت? تورج اتابکی، «دادوستدهای سینمایی ایران و روسیه» نوشت? امیلی جین اُودیل و «تأثیر تماس با شوروی بر تئاتر ایران؛ نوشین و حزب توده» نوشت? سعید طلاجوی. 

دربار? استفانی کرونین، گردآورند? کتاب ایران – روسیه

استفانی کرونین (Stephanie Cronin)، متولد 1948، مورخ و استاد دانشگاه است. او مدرس تاریخ ایران در دانشکد? شرق‌شناسی دانشگاه آکسفورد و عضو کالج سنت‌آنتونی است. 
از آثار استفانی کرونین می‌توان به کتاب‌های «نان و عدالت در ایران عصر قاجار»، «سیاست‌های قبیله‌ای در ایران» و «رضاشاه و شکل‌گیری ایران نوین: دولت و جامعه در زمان رضاشاه» اشاره کرد. 

دربار? ترجم? فارسی کتاب ایران – روسیه

کتاب «ایران – روسیه: دو قرن مواجهه» با ترجم? محمد آقاجری در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. 
محمد آقاجری، متولد 1349، مترجم ایرانی است. از ترجمه‌های او می‌توان به کتاب‌های «نبرد مخفیِ نازی‌ها در ایران: شکست سازمان‌های اطلاعاتی آلمان (1945 – 1939)»، «شاه، انقلاب اسلامی و ایالات متحده»، «مذاکرات ایران و آمریکا: اسناد سیاسی سفارت آمریکا در تهران (از دی 1331 تا دی 1332)»، «روس‌ها در ایران: دیپلماسی و قدرت در ایران، از آغاز دور? قاجار تا پایان جنگ جهانی دوم» و «تاریخ خلیج فارس: از قدیم‌ترین دوران تاکنون» اشاره کرد.