فلاسفه بزرگ - آشنایی با فلسفه غرب

کتاب «فلاسفه بزرگ» نوشته براين مگي، ترجمه عزت‌الله فولادوند
شايد اين باوري عمومي باشد که فلسفه صرفا مختص به فيلسوفان يا نهايتا کساني است که در دانشگاه در رشته فلسفه درس مي‌خوانند. طبق اين باور، مباحث و مکاتب فلسفي ارتباطي با زندگي عادي و روزمره مردم ندارد و براي همين نيازي به آشنايي با فلسفه هم احساس نمي‌شود. علاوه بر اين، فلسفه شاخه‌اي از دانش تصور مي‌شود که بسيار تخصصي است و آشنايي با آن در توان همه مردم نيست. اما براين مگي در کتاب «فلاسفه بزرگ» نشان داده که فلسفه نه مختص به گروهي خاص از جامعه بلکه براي همه مردم است.
کتاب «فلاسفه بزرگ»، با عنوان فرعي «آشنايي با فلسفه غرب»، اثري است که مخاطبانش مي‌توانند همه کتاب‌خوانان و به عبارتي همه مردم باشند. مگي در اين کتاب به ما مي‌گويد که چرا آشنايي حتي کلي و مختصر با فلسفه مي‌تواند به زيست بهتر ما منجر شود.
همان‌طور که از عنوان فرعي کتاب «فلاسفه بزرگ» برمي‌آيد، در اين کتاب با فيلسوفان جريان‌ساز غربي آشنا خواهيم شد. کتاب‌هاي مشابه زيادي وجود دارند که برخي از آنها به فارسي هم ترجمه شده‌اند اما کتاب «فلاسفه بزرگ» چند ويژگي مهم دارد که آن را به اثري متمايز تبديل مي‌کند.

مروري بر کتاب «فلاسفه بزرگ»
يکي از ويژگي‌هاي قابل توجه کتاب «فلاسفه بزرگ» اين است که در اين اثر جريان‌ها و شاخه‌هاي اصلي فلسفه غرب با زباني شيوا، ساده و خواندني ارايه شده‌اند. در اينجا ممکن است اين پرسش مطرح شود که چگونه مي‌توان مباحثي پيچيده را به زباني ساده بيان کرد؟ پاسخ اين پرسش در ميزان تسلط و آشنايي نويسنده اثر نهفته است به اين معنا که هرچقدر نويسنده کتاب آشنايي عميق‌تر و دقيق‌تري با مباحث فلسفي داشته باشد با زباني شيواتر و رساتر مي‌تواند آنها را بيان کند. اين ويژگي در کتاب «فلاسفه بزرگ» به خوبي ديده مي‌شود.
نکته قابل توجه ديگر اين است که در سال‌هاي اخير برخي نام‌ها يا موضوعات فلسفي به نوعي مد شده‌اند و درباره‌شان انواع و اقسام کتاب و پادکست و داستان توليد شده است. در بسياري از اين توليدات مباحث و جريان‌هاي فلسفي به گونه‌اي ساده‌سازي شده‌اند که ديگر ارتباط چنداني با اصل موضوع ندارند. اما کتاب «فلاسفه بزرگ» اصلا به سمت ساده‌سازي و به ابتذال کشاندن مباحث و نام‌‌هاي فلسفي نرفته و تلاش کرده جنبه‌هاي مختلف هر جريان فلسفي را با زباني قابل فهم ارايه کند.
در کتاب «فلاسفه بزرگ» براين مگي در پانزده بخش به مهم‌ترين چهره‌ها و جريان‌هاي فلسفه غرب، از گذشته تا دوران معاصر، پرداخته است. اما فرم خاص کتاب به خواندني‌تر شدن آن کمک کرده است. ما در اين کتاب با پانزده گفت‌وگو روبرو هستيم. گفت‌وگوهايي ميان براين مگي با پانزده استاد فلسفه که هريک در شاخه‌اي خاص متخصصي چيره‌دست محسوب مي‌شوند. فرم گفت‌وگومحور کتاب باعث مي‌شود که کتاب شکلي يکنواخت و يک‌صدايي نداشته باشد. گفت‌وگو باعث مي‌شود که مباحث گاه پيچيده فلسفي به صورتي جان‌دارتر و پوياتر ارايه شوند. درواقع شکل رفت‌وبرگشتي و پرسش و پاسخي کتاب «فلاسفه بزرگ» کمک مي‌کند تا ابعاد گوناگون و دشوارتر مباحث فلسفي امکان طرح پيدا کنند. اين شکل کتاب به نوعي يادآور چهره اسطوره‌اي فلسفه يعني افلاطون هم هست چرا که تمام آثار افلاطون در قالب مکالمه و ديالوگ نوشته شده‌اند.
به اين ترتيب با خواندن «فلاسفه بزرگ» مي‌توانيم با قله‌هاي فلسفه غرب از زبان تعدادي از مهم‌ترين استادان و شارحان فلسفه آشنا شويم. تسلط مگي و کساني که در پانزده گفت‌وگوي اين کتاب حاضر هستند سبب شده که به روشن‌ترين شکل ممکن با مطرح‌ترين فيلسوفان غربي آشنا شويم.
اساس کتاب «فلاسفه بزرگ» سلسله برنامه‌هايي بوده که براين مگي در سال 1987 براي تلويزيون بي‌بي‌سي ساخته بود. او در اين برنامه تلويزيوني به سراغ زبده‌ترين استادان معاصر فلسفه رفته و با هريک درباره موضوعي که تخصص بيشتري در آن دارند گفت‌وگو کرده است. گرچه اين برنامه‌هاي تلويزيوني مبناي کتاب «فلاسفه بزرگ» بوده اما هم خود مگي و هم کساني که با آنها گفت‌وگو شده براي انتشار مصاحبه‌هايشان دست به ويرايش اساسي مصاحبه‌ها زده‌اند و اصلاحاتي مهم در آنها اعمال کرده‌اند در نتيجه مي‌توان گفت مصاحبه‌هاي منتشر شده در کتاب ظرايف و نازک‌کاري‌هايي دارد که در نسخه تلويزيوني‌شان وجود نداشته است.
نگاهي به چهره‌هايي که در کتاب «فلاسفه بزرگ» به آنها پرداخته شده و همچنين اسامي کساني که با آنها گفت‌وگو شده نشان دهنده اهميت اين کتاب است. پانزده گفت‌وگوي کتاب به ترتيب به اين چهره‌ها و جريان‌هاي فلسفي توجه کرده‌اند: «افلاطون»: گفت‌وگو با مايلز برن‌ييت (استاد فلسفه قديم در دانشگاه کمبريج)، «ارسطو»: گفت‌وگو با آنتوني کني (استاد فلسفه و رئيس کالج بيليول، دانشگاه آکسفورد)، «دکارت»: گفت‌وگو با برنارد ويليامز (استاد فلسفه در دانشگاه کاليفرنيا)، «اسپينوزا و لايب‌نيتس»: گفت‌وگو با آنتوني کوئين‌تن (رئيس کتابخانه بريتانيا)، «لاک و بارکلي» گفت‌وگو با مايکل ايزر (عضو هيات علمي کالج ودم دانشگاه آکسفورد)، «هيوم»: گفت‌وگو با جان پاسمور (استاد ممتاز دانشگاه ملي استراليا)، «کانت»: گفت‌وگو با جفري وارناک (استاد فلسفه و رئيس کالج هرتفورد دانشگاه آکسفورد)، «هگل و مارکس» (گفت‌وگو با پيتر سينگر، استاد فلسفه دانشگاه موناش استراليا)، «شوپنهاور»: گفت‌وگو با فردريک کاپلستن (مورخ فلسفه)، «نيچه»: گفت‌وگو با جي.پي. استرن (استاد دانشگاه لندن)، «هوسرل و هايدگر و فلسفه جديد اصالت وجود»: گفت‌وگو با هيوبرت دريفوس (استاد فلسفه در دانشگاه کاليفرنيا)، «پيروان امريکايي مکتب اصالت عمل»: گفت‌وگو با سيدني مورگن‌بر (استاد فلسفه در دانشگاه کلمبيا)، «فرگه و راسل و منطق جديد»: گفت‌وگو با ا.ج. اير (استاد سابق منطق دانشگاه آکسفورد)، «ويتگنشتاين»: گفت‌وگو با جان سرل (استاد فلسفه دانشگاه کاليفرنيا).
درباره براين مگي، نويسنده کتاب «فلاسفه بزرگ»
براين مگي در سال 1940 در لندن متولد شد. تحصيلات دانشگاهي‌اش را در دانشگاه آکسفورد پشت سر گذاشت و نکته قابل توجه اين که در اين دانشگاه در رشته‌هاي تاريخ، فلسفه، علوم سياسي و اقتصاد با کسب رتبه ممتاز فارغ‌التحصيل شد. او سپس براي مدتي به تدريس در دانشگاه ييل امريکا مشغول شد و بعد به صورت مستقل به کار نوشتن پرداخت. او پس از سال‌ها نويسندگي، در سال 1975 دوباره به دانشگاه بازگشت و در کالج بيليول آکسفورد به تدريس پرداخت و عضو هيات علمي کالج ال سولز در همان دانشگاه شد. مگي در طول چند دهه در رسانه‌هاي جمعي چون راديو و تلويزيون برنامه‌هاي فلسفي و علمي داشت و با نشريات نيز همکاري مي‌کرد. او به شکل مستمر براي «تايمز» و «گاردين» مقاله مي‌نوشت و نسبت به حوادث روز جهان هم حساسيت داشت. برخي آثار او همچون «بزرگان جهان انديشه»، «فلسفه امروز بريتانيا»، «پوپر» و «فلسفه شوپنهاور» به بيش از بيست زبان ترجمه شده‌اند.
درباره ترجمه فارسي کتاب «فلاسفه بزرگ»
کتاب «فلاسفه بزرگ» با ترجمه عزت‌الله فولادوند توسط انتشارات خوارزمي منتشر شده است.
عزت‌الله فولادوند، متولد 1314، مترجم نام‌آشنا و قابل اعتماد حوزه فلسفه است که در طول چند دهه فعاليت‌اش کتاب‌ها و مقالات متعددي از فيلسوفان مطرح غربي به فارسي برگردانده است. برخي ترجمه‌هاي فولادوند جوايزي در حوزه ترجمه به دست آورده‌اند.